Τουρκία – Ελληνικά εκκλησιαστικά ιδρύματα: Απόφαση του Στρασβούργου επιτρέπει σε Έλληνες κληρικούς να συμμετάσχουν στη διοίκηση

Μια απόφαση που επηρεάζει άμεσα το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης και την ελληνική κοινότητα της πόλης εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ). Το δικαστήριο καταδίκασε την Τουρκία για τον αποκλεισμό δύο Ελλήνων κληρικών από τη διοίκηση μειονοτικών ιδρυμάτων (βακουφίων).

Η έδρα έκρινε ότι παραβιάστηκαν ελευθερίες των δύο κληρικών, συγκεκριμένα η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συμμετοχή ιερωμένων στα διοικητικά συμβούλια των ομογενειακών ιδρυμάτων της Κωνσταντινούπολης.

Οι δύο ιερωμένοι είχαν εκλεγεί το 2011 στο διοικητικό συμβούλιο του ιδρύματος της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας Αναλήψεως Υψωμαθείων. Το 2012 η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων της Τουρκίας τους απέκλεισε από τις θέσεις τους, επικαλούμενη τη Συνθήκη της Λωζάνης και υποστηρίζοντας ότι οι κληρικοί δεν μπορούν να ασκούν διοικητικά καθήκοντα σε μειονοτικά ιδρύματα. Ακολούθησε πολυετής δικαστική διαμάχη στα τουρκικά δικαστήρια, η οποία διήρκεσε περίπου δέκα χρόνια και έφτασε μέχρι το Συνταγματικό Δικαστήριο Τουρκίας.

Στην απόφασή του, το ΕΔΑΔ έκρινε ότι δεν υπήρχε «σαφής, προσβάσιμη και προβλέψιμη νομική βάση» που να δικαιολογεί την παρέμβαση της τουρκικής διοίκησης. Παράλληλα, το δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση ύψους 2.000 ευρώ σε κάθε έναν από τους προσφεύγοντες και υποχρέωσε την Τουρκία να καλύψει και τα δικαστικά έξοδα.

Η απόφαση ανατρέπει μια πρακτική που εφαρμοζόταν επί σχεδόν έναν αιώνα, κατά τη διάρκεια του οποίου οι τουρκικές αρχές ερμήνευαν επί δεκαετίες τη Συνθήκη της Λωζάνης ως περιορισμό της συμμετοχής κληρικών στα κοινά της ελληνορθόδοξης κοινότητας. Το δικαστήριο έκρινε ότι η ιδιότητα ενός κληρικού δεν μπορεί να αποτελεί εύλογη αιτία αποκλεισμού από τη συμμετοχή στη διοίκηση εκκλησιαστικών ιδρυμάτων.