Οπτική απόλαυση: πυροδοτούν ενδορφίνες τα ιμπρεσιονιστικά «Νούφαρα» (1914) του Κλοντ Μονέ με τις πράσινες, μοβ, λιλά αποχρώσεις, ένας πίνακας που μοιάζει να εκπέμπει εσωτερικό φως, καταλαμβάνοντας έναν ολόκληρο τοίχο στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του μουσείου του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή στο Παγκράτι. Σε αντίστιξη με τα εντυπωσιακά «πειραγμένα» νούφαρα που φιλοτέχνησε ο Ρόι Λίχτενσταϊν το 1992, με ποπ λεξιλόγιο και με στρώση ανοξείδωτου χάλυβα που αντανακλά το νερό της δικής του «Λίμνης με νούφαρα», αλλά και τα πρόσωπα των θεατών…
Η νέα περιοδική έκθεση του αθηναϊκού μουσείου με τίτλο «Από τον Monet στον Warhol: τρεις γενιές, μια συλλογή, ένα ταξίδι στην εξέλιξη της μοντέρνας τέχνης», που εγκαινιάζεται το ερχόμενο Σάββατο 6 Δεκεμβρίου, είναι ένα συναρπαστικό πανόραμα των καλλιτεχνικών ρευμάτων στα τέλη του 19ου και του 20ού αιώνα, με σπουδαία, ακριβοθώρητα έργα τέχνης – 83 αριστουργήματα 45 κορυφαίων καλλιτεχνών. Ανήκουν σε μια σημαντική ελβετική ιδιωτική συλλογή που διαμορφώθηκε από τρεις γενιές συλλεκτών, οι οποίοι επιθυμούν να μείνουν ανώνυμοι, παρότι δεν αρνούνται τον δανεισμό σε διεθνή μουσεία για μεγάλα αφιερώματα.
Ο επισκέπτης της έκθεσης, που επιμελούνται η Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau (υπεύθυνη συλλογής του Ιδρύματος B&E Γουλανδρή) και η Marina Ferretti Bocquillon (επίτιμη επιστημονική διευθύντρια του Musee des impressionnismes στο Ζιβερνί), έχει τη μοναδική ευκαιρία να δει συγκεντρωμένα έργα που σημάδεψαν τις πιο καθοριστικές στιγμές της τέχνης των τελευταίων 130 ετών: από τον ιμπρεσιονισμό έως την ποπ αρτ, με ενδιάμεσες στάσεις στον μεταϊμπρεσιονισμό, τον φοβισμό, τον εξπρεσιονισμό, τον κυβισμό, την αφαίρεση και τον σουρεαλισμό. Κι όλα αυτά μέσα σε ένα σκηνογραφικό εκθεσιακό σκηνικό, όπου οι πίνακες μοιάζουν αυτόφωτοι πάνω σε σκούρο φόντο, με την υπογραφή του Ανδρέα Γεωργιάδη και της Παρασκευής Γερολυμάτου.
Εμβληματικά έργα αποκαλύφθηκαν στην χθεσινή ξενάγηση. «Οι πλύστρες» του Ντεγκά (1902-04), δυο γυναικείες σιλουέτες που κουβαλούν ρούχα και «λυγίζουν κάτω από το βάρος των κοφινιών τους». Η ροδαλή, χαριτωμένη «Κοπέλα με τη γάτα» (1892) της Μπερτ Μοριζό, που έχει τα ίδια πράσινα μάτια με το κατοικίδιό της. Η αγροτική ζωή στη Γαλλία με την παλέτα του Καμίλ Πισαρό, τα μνημεία της Αβινιόν με τη ματιά του Πολ Σινιάκ, οι ήρεμες θάλασσες του Πιερ Μπονάρ. Η ατμόσφαιρα των καμπαρέ και «Η γυναίκα κλόουν στο Moulin-Rouge» (1897) του Ανρί ντε Τουλούζ Λοτρέκ. Η εξωτική γυναίκα της Ταϊτής που μας γυρνάει παιχνιδιάρικα την πλάτη στο έργο του Πολ Γκογκέν «Η διασκέδαση του κακού πνεύματος» (1894), αλλά και η πλουμιστή «Μαρτινικανή» (1931) του Ραούλ Ντιφί πνιγμένη σε ροζ λουλούδια.
Λιτή μα καθηλωτική η σύνθεση με το κορίτσι με το πράσινο πρόσωπο που φιλάει μια κατακόκκινη «Καρδιά» στην ξυλογραφία του 1913 του Εντβαρντ Μουνκ, που αποτυπώνει και το τέλος της σχέσης του με τη Ματθίλδη Λάρσεν, κόρη πλούσιου εμπόρου του Οσλο. Ο Μοντιλιάνι ζωγραφίζει το «Πορτρέτο της Beatrice Hastings» το 1915 και βυθίζεται μαζί με την αγαπημένη του ποιήτρια στον έρωτα και τις ουσίες. Ο Καντίνσκι, πάλι, διοχετεύει όλη του τη νοσταλγία για τη Ρωσία ζωγραφίζοντας δυο κοπέλες που κόβουν «Τριαντάφυλλα» σε έναν κήπο, αρχές του 1905.
Συγκλονίζει το αποστεωμένο ζευγάρι του Πικάσο μπροστά στο «Λιτό γεύμα» (1904). Ο Μαν Ρέι με τον «Τοίχο» το 1938 σχηματίζει δύο ανθρώπινες σκιές σε φυγή και εκφράζει πιθανότατα την ανησυχία του για την άνοδο των απολυταρχικών καθεστώτων. Ο δε Αντι Γουόρχολ εκφράζει τον θαυμασμό του προς τον Μαν Ρέι με μια σειρά χαρακτηριστικών πορτρέτων του, τo 1974, με βάση τις φωτογραφίες Polaroid. Στην ωριμότητά του ο Μαγκρίτ με «Το σπίτι» (1947) αποφασίζει να εξερευνήσει σουρεαλιστικά «την ωραία πλευρά της ζωής», το ίδιο και ο Γουίλεμ ντε Κούνινγκ που δηλώνει το 1986 ότι ξαναβρήκε τον εαυτό του σχηματίζοντας φόρμες με ελικοειδείς, κίτρινες, κόκκινες, γαλάζιες γραμμές.
Είναι μόλις η δεύτερη φορά παγκοσμίως -και η πρώτη στην Ελλάδα- που παρουσιάζεται ένα τόσο εκτενές και αντιπροσωπευτικό σύνολο έργων αυτής της ελβετικής συλλογής, δημιουργώντας επίσης έναν άτυπο διάλογο με τη μόνιμη συλλογή του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή. Η έκθεση συνοδεύεται από τρίγλωσσο κατάλογο (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά), από podcast, ξεναγήσεις για το κοινό, τη διαδραστική ξενάγηση «Pop Yourself», εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και ειδικά σχεδιασμένες δράσεις για άτομα άνω των 60 και άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή, κ.ά.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Ιδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, Ερατοσθένους 13, Αθήνα, τηλ. 2107252895. Η έκθεση θα διαρκέσει από 6 Δεκεμβρίου έως 11 Απριλίου 2026/ goulandris.gr
