Oταν οι ντανταϊστές ανακάλυψαν την Αφρική

Το παρισινό Μουσείο της Ορανζερί παρουσιάζει μια πρωτότυπη και ωραία έκθεση που έχει τίτλο «Dada Africa, πηγές και επιρροές έξω από τη Δύση». Η έκθεση προβάλλει τις σχέσεις που είχε ο ντανταϊσμός με την αφρικανική τέχνη. Η καλλιτεχνική εξέγερση Νταντά (Dada) γεννήθηκε στη Ζυρίχη, στην καρδιά της καταιγίδας του Μεγάλου Πολέμου το 1916 και εκφράζει την απόρριψη των παραδοσιακών αξιών του δυτικού πολιτισμού που οδήγησαν σε καταστροφές εκείνη την περίοδο.

Ο ντανταϊσμός ήταν ένα καλλιτεχνικό κίνημα αισθητικής αναρχίας που αναπτύχθηκε στις εικαστικές τέχνες, την ποίηση, τη λογοτεχνία, το θέατρο, σε αντίθεση με μια καταπιεστική διανοητική αγκύλωση στην τέχνη και στην καθημερινότητα. Το κίνημα Νταντά, που χαρακτηρίζεται από θεληματικό παραλογισμό και απόρριψη των κυρίαρχων ιδανικών της τέχνης, επηρέασε μεταγενέστερα κινήματα, όπως ο σουρεαλισμός που ήταν η μετεξέλιξή του.

Σε αυτό το κίνημα εκφράστηκε μια επαναξιολόγηση διαφορετικών συστημάτων σκέψης και δημιουργίας. Οδήγησε πολλούς πρωτοπόρους καλλιτέχνες να αναζητήσουν νέες δραστηριότητες και να αναπροσαρμοστούν σε ριζικά διαφορετικούς τύπους καλλιτεχνικών παραγωγών. Για πρώτη φορά και σε συνεργασία με το Μουσείο Rietberg της Ζυρίχης, την Γκαλερί Berlinische του Βερολίνου και το Μουσείο Orangerie οργανώθηκε μια σημαντική έκθεση για την αντιπαράθεση των ντανταϊστών με την τέχνη και τον πολιτισμό των μη ευρωπαϊκών χωρών.

Στην έκθεση παρουσιάζεται ένα σύνολο έργων από όλες τις τάσεις του ντανταϊσμού, πίνακες, γλυπτά, ταπετσαρίες, φωτογραφίες, εγκαταστάσεις, παραστάσεις και σχέδια, που εκφράζουν την αμφισβήτηση. Η έκθεση περιλαμβάνει ειδικό αφιέρωμα στις παραστάσεις «Soirées Nègres» στο Cabaret Voltaire. Οι εκδηλώσεις που οργανώνονταν απευθύνονταν σε όλες τις αισθήσεις, συνδύαζαν τη μουσική, την ποίηση και τον χορό, εξέφραζαν την αντίθεση στην ίδια την έννοια της τέχνης και αμφισβητούσαν τις καλλιτεχνικές αξίες που επικρατούσαν μέχρι τότε.

Από το 1917, η Γκαλερί Coray στη Ζυρίχη παρουσίαζε αφρικανικά αντικείμενα δίπλα δίπλα με τα έργα Dada. Την ίδια χρονιά, ο Τριστάν Τζαρά γράφει το «Σημείωμα για τη Negro art», που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό SIC, δηλώνοντας ότι «το μαύρο τραβά το φως». Στην έκθεση προβάλλονται έργα των Man Ray, Jean Arp, Picabia, οι μάσκες του Marcel Janco, τα κοστούμια της Sophie Taeuber-Arp, τα κολάζ της Hannah Höch ή τα συλλογικά συγγράμματα καλλιτεχνών που απορρίπτουν την έννοια του «συγγραφέα» και δίνουν μαρτυρία για την αναζήτηση νέων μέσων λογοτεχνικής έκφρασης.

Η πολυσύνθετη έκθεση του Μουσείου Orangeri επιτρέπει την αντιπαράθεση έργων αφρικανικής, αμερικανικής ή ασιατικής παραγωγής και δείχνει ότι οι ντανταϊστές προώθησαν τις διαδικασίες ανταλλαγής και εξοικείωσης ανάμεσα στους καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο. Οι πίνακες, τα γλυπτά, τα κολάζ, οι φωτογραφίες του Dada αναμειγνύονται με τα εξωδυτικά έργα, χάρη στην έντεχνη σκηνοθεσία και σκηνογραφία που προβάλλουν το παιχνίδι της δημιουργίας.

Η παριζιάνικη έκθεση υπογραμμίζει το προϋπάρχον εύφορο έδαφος στη γαλλική πρωτεύουσα για τις εξωευρωπαϊκές τέχνες. Οι οργανωτές μπόρεσαν να εκφράσουν τη δυναμική αυτού του κινήματος. Η έκθεση δείχνει επίσης την ευρύτερη σημασία των πολιτιστικών ανταλλαγών που δημιούργησε ο ντανταϊσμός, συμβάλλοντας στη γένεση των δεσμών του σουρεαλιστικού κινήματος με τις μη δυτικές τέχνες.

 Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι 19 Φεβρουαρίου.