Ιδιωτικές αναλαμπές και κρατική αμηχανία

Φεστιβάλ ανά τη χώρα

Καλοκαίρι και καταχνιά

Κάτι η τραπεζική αργία, τα capital controls και το δημοψήφισμα, κάτι οι ολονυχτίες και τα τσαλίμια της τέως προέδρου της Βουλής που εξόντωναν τους Ελληνες μπροστά στην τηλεόραση και η τέχνη το πλήρωσε ακριβά. Στα ντουζένια της ήταν τότε η καλλιτεχνική θερινή περίοδος.

Αλλά παραστάσεις και συναυλίες ακυρώθηκαν με μεγάλη οικονομική χασούρα. Θεατρόφιλοι πρόδωσαν τα ιδανικά τους και αντί για την Πειραιώς 260 έπαιρναν τον δρόμο για το κανάλι της Βουλής ή τις συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα, μετά ή άνευ καλαματιανών. Να ζήσουμε να μην το θυμόμαστε αυτό το καλοκαίρι.

Υπουργείο Πολιτισμού

Από τη δραχμή στην… αυτοανάπτυξη

Να νοσταλγήσουμε ή να μη νοσταλγήσουμε τον τέως υπουργό Πολιτισμού Νίκο Ξυδάκη; Εκεί που είχαμε συνηθίσει στον πληθωρικό λόγο του, την κινητικότητά του, τις επεμβάσεις του σε θέματα αισθητικής (αυτή η μοντέρνα τέχνη πολύ του την έδινε) και πολιτικής (ιστορική θα μείνει, κι ας την πήρε πίσω, η νοσταλγία και η πίστη του στη δραχμή, εδώ σε συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.»), μας ήρθε στην Μπουμπουλίνας ο Αριστείδης Μπαλτάς.

Αλλο στυλ αυτός, εντελώς διαφορετικό. Να το πούμε νηφάλιο; Να το πούμε σοφό και ώριμο; Ή μήπως αδιάφορο, αργόστροφο, βαριεστημένο;

Ο χρόνος θα δείξει. Για την ώρα κρατάμε αυτό το τολμηρό «αυτοαναπτυχθείτε», που πρότεινε από το βήμα της Βουλής στους χειμαζόμενους Ελληνες καλλιτέχνες. Τότε που αρνήθηκε, παρόλο που μιλούσε για τον προϋπολογισμό του υπουργείου του, να αναφέρει έστω κι ένα νούμερο!

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Περιμένει τον Γκοντό

Εβαλε το σκούρο του, άναψε το πούρο του… ο Νίκος Ξυδάκης εντός του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, πώς να μη χτυπήσει ο συναγερμός πυρανίχνευσης!

Αυτό ήταν το ευτράπελο από τη φιέστα του Μαΐου στο άδειο κέλυφος του πολύπαθου μουσείου, που συνοδεύτηκε από εξαγγελίες για το άνοιγμά του στο τέλος του 2015. Το τραγικό είναι ότι το ΕΜΣΤ παραμένει κλειστό για τον κόσμο, με τα εγκαίνια να μετατίθενται (άλλη μια φορά) για τον Μάιο του 2016.

Ακόμα μια προθεσμία χάθηκε, μαζί με τη δωρεά 3 εκατ. ευρώ του ιδρύματος Στ. Νιάρχος, ενώ η σχέση μεταξύ του Αριστείδη Μπαλτά και της διευθύντριας Κατερίνας Κοσκινά σημειώνει πολικές θερμοκρασίες και εντείνει την ανησυχία για το μέλλον.

Το Κάσελ διάλεξε Αθήνα

Πηγαινοέρχεται στην Αθήνα ο καλλιτεχνικός διευθυντής της 14ης Documenta Ανταμ Σίμτσικ, ήρθε όμως και ο δήμαρχος του Κάσελ Μπέρτραμ Χίλντεν για να επισφραγίσει και επίσημα, μαζί με τον Γιώργο Καμίνη, τη διεξαγωγή της κορυφαίας εικαστικής διοργάνωσης παράλληλα και στις δύο πόλεις, από την άνοιξη του 2017.

Για πρώτη φορά στην 60χρονη πορεία της η Documenta οργανώνεται ισότιμα και εκτός Κάσελ κι είναι μια πρόκληση για την Αθήνα: να κινητοποιηθούν πολιτιστικοί φορείς και η ίδια η κοινωνία, να ενισχυθούν συλλογικότητες, να παραχθεί αντισυμβατική σύγχρονη τέχνη κόντρα στην κρίση. Ηδη η συνεργαζόμενη Μπιενάλε της Αθήνας έκανε την αρχή με συνέδριο και παρεμβάσεις στο εγκαταλειμμένο ξενοδοχείο «Μπάγκειον» της Ομόνοιας.

Εκθεση Terrapolis-ΝΕΟΝ

Κήπος διεθνών προδιαγραφών

«Mπορεί μια έκθεση γλυπτικής στην Αθήνα να φέρει την ελπίδα στην Ελλάδα;». Ο Guardian που έβαλε αυτόν τον τίτλο και εν γένει ο ξένος Τύπος ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την έκθεση Τerrapolis του Οργανισμού ΝΕΟΝ του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, στη Γαλλική Σχολή Αθηνών, που έφερε ανέλπιστα την Αθήνα στο επίκεντρο του διεθνούς πολιτιστικού ενδιαφέροντος.

Εμείς ανακαλύψαμε ένα θαυμάσιο, μυστικό κήπο στην καρδιά της πρωτεύουσας και πώς η σύγχρονη τέχνη -37 έργα σημαντικών καλλιτεχνών από 18 χώρες- ενεργοποιεί τον δημόσιο χώρο. Οι ξένοι ανακάλυψαν πως η Ελλάδα δεν παράγει μόνο κρίση αλλά και πρωτότυπες, ποιοτικές εκθέσεις, καλλιεργεί συνεργασίες (με την γκαλερί Whitechapel του Λονδίνου), και διατηρεί με αναθέσεις τη δημιουργία ζωντανή και δυναμική.

Τάφος στην Πύλο

Πολεμιστής στο φως

Ασύλητος τάφος της μυκηναϊκής περιόδου με πλούσια ευρήματα (χρυσά κύπελλα, σφραγιστικά δακτυλίδια, χρυσές πέτρες, χάλκινο σπαθί με επιχρυσωμένη ελεφαντοστέινη λαβή κ.ά.), αποκαλύφθηκε πλησίον του μυκηναϊκού ανακτόρου του Νέστορος.

Η ανακάλυψη έγινε από τη σκαπάνη των Αμερικανών αρχαιολόγων Τζακ Ντέιβις και Σάρον Στόκερ. Εργάζονται πάνω από 25 χρόνια στην Πυλία και το καλοκαίρι δούλεψαν αργά και μεθοδικά μαζί με διεθνή ομάδα αρχαιολόγων.

Ο τάφος ανήκε σε πολεμιστή 30-35 ετών, χρονολογείται περίπου το 1500 π. Χ. και αποτελεί την πιο εντυπωσιακή περίπτωση επίδειξης προϊστορικού πλούτου σε ταφικά μνημεία της Ηπειρωτικής Ελλάδας, που έχει έρθει στο φως τα τελευταία 65 χρόνια.

Μάρμαρα του Παρθενώνα

Αχρείαστη η Αμάλ

Με διπλό «όχι» απάντησαν τον Μάρτιο βρετανική κυβέρνηση και Βρετανικό Μουσείο στο αίτημα της UNESCO να συμμετάσχει ως διαμεσολαβητής στο θέμα του επαναπατρισμού των Γλυπτών του Παρθενώνα. Πολλοί ψύχραιμοι εκτίμησαν ότι η άρνησή τους να καθίσουν στο τραπέζι μπορεί να έχει την αξία της στον μακρύ δρόμο του ελληνικού αιτήματος.

Η Μπουμπουλίνας επί Ξυδάκη έκανε γνωστό ότι η διεκδίκηση των Γλυπτών, εντός του πλαισίου της UNESCO, πάντα διά της διπλωματικής οδού και με νέα «στρατηγική», είναι πρωταρχικό μέλημα της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Πολιτισμού.

Οι πρόσφατες, όμως, δηλώσεις του διαδόχου του, Αριστείδη Μπαλτά, «να μην προχωρήσουμε σε νομική διεκδίκηση κυρίως γιατί κινδυνεύουμε να χάσουμε το σχετικό δικαστήριο», ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Παρ΄ότι κανείς μέχρι τώρα δεν είχε μιλήσει ανοιχτά για δίκη. Ούτε καν ο Κώστας Τασούλας όταν παρουσίαζε το 2014 την Αμάλ Αλαμουντίν Κλούνεϊ και τους Βρετανούς δικηγόρους στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Εθνικό Θέατρο

Αλλαγή φρουράς με ΦΕΚ

Ενα μήνα κράτησε ο σκληρός πόλεμος μεταξύ του πρώην υπουργού Πολιτισμού Νίκου Ξυδάκη και του Σωτήρη Χατζάκη με πλημμυρίδα δελτίων Τύπου εκατέρωθεν προκειμένου ο τότε καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου να διευκολύνει και να παραιτηθεί παρόλο που η θητεία του έληγε τον Μάιο του 2016.

Τελικά ο Σ. Χατζάκης παύτηκε μέσω ΦΕΚ, όμως κατέφυγε στη δικαιοσύνη, συγκεκριμένα στο Συμβούλιο Επικρατείας, ενώ άφησε έτοιμο ρεπερτόριο για την τρέχουσα σεζόν. Στη θέση του διορίστηκε ο Στάθης Λιβαθινός.

Γκράφιτι στο Πολυτεχνείο

Μελάνι και σαπούνι

Δίχασε το τεράστιο μαυρόασπρο γκράφιτι -με ασαφές θέμα- που κάλυψε από άκρη σε άκρη και από πάνω μέχρι κάτω το Πολυτεχνείο, αρχές Μαρτίου.

Πολλοί μίλησαν για έλλειμμα αγωγής και πολιτισμού, για βανδαλισμό στο ιστορικό κτίριο και άλλοι υπερασπίστηκαν την ελευθερία της έκφρασης και την αμεσότητα της τέχνης της street art. Πολύ μελάνι χύθηκε κι άλλο τόσο σαπούνι για τον καθαρισμό του, όμως το ερώτημα παραμένει: Τι ήθελε να πει ο γκραφιτάς;

Μουσεία, αρχαιολογικοί χώροι

Το e-ticket έρχεται

Αυξήσεις μέχρι και 400% αποφασίστηκαν για τα εισιτήρια σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Ακούγεται υπερβολικό, αλλά δεν είναι, είχαμε τα φτηνότερα εισιτήρια διεθνώς. Τα νέα τιμολόγια θα ισχύσουν από την 1η Απριλίου μαζί με το πιλοτικό πρόγραμμα του ενιαίου εισιτηρίου σε 17 χώρους της Αθήνας και της περιφέρειας.

Ετοιμάζεται και η τεχνική υποδομή για τη λειτουργία του ηλεκτρονικού εισιτηρίου σε επιλεγμένους χώρους υψηλής προσέλευσης κοινού.

Ελληνικό σινεμά

Θανατηφόρα δόση μνημονίου

Τις μέρες που το «όχι» γινόταν «ναι», ο Τσακαλώτος και ο Ξυδάκης τσεκούρωσαν τη μοναδική σίγουρη πηγή χρημάτων για το ελληνικό σινεμά, τον ειδικό φόρο επί των εισιτηρίων που επέστρεφε στην παραγωγή. Ασήμαντη λεπτομέρεια μέσα στη λαίλαπα του μνημονίου, αλλά μεγάλη κεραμίδα στο κεφάλι των σκηνοθετών μας.

Που ξεσηκώθηκαν κραυγάζοντας «μη σκοτώνετε το ελληνικό σινεμά». Τους άκουσαν Δραγασάκης και Μπαλτάς και υποσχέθηκαν: «ο φόρος θα επιστρέψει. Κι αν δεν μας αφήσουν οι δανειστές μας, θα πιστωθεί στον κρατικό προϋπολογισμό ανάλογο ποσό».

Φαίνεται πως δεν τους άφησαν, γιατί στον αρχικό πενιχρό κωδικό για το Κέντρο Κινηματογράφου με το 1,6 εκατ. ευρώ προστέθηκαν ήδη άλλα δύο. Δεν φτάνουν, αλλά πάλι καλά.

Μέγαρο Μουσικής

Ο δρόμος προς τη σωτηρία

Το μαρτύριο της σταγόνας έζησε το 2015 το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Το μενού είχε πολλές παλινωδίες, απανωτές ρυθμίσεις στις οικονομικές του υποχρεώσεις (η τελευταία τού εξασφαλίζει φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα παρά τα χρέη μέχρι 31 Ιανουαρίου), καθυστερήσεις στην καταβολή της μισθοδοσίας των εργαζομένων κι έναν συμβιβασμό με την ΚΟΑ, για τον οποίο οι μουσικοί της ορχήστρας γκρινιάζουν.

Ωστόσο ο Κήπος το καλοκαίρι έσκισε και το Δ.Σ, που μόλις ανανεώθηκε, είναι αποφασισμένο να οδηγήσει τον οργανισμό στην οριστική λύση.

Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Προσδεθείτε, απογειώνεται

Δωρεές χάνονται, επιχορηγήσεις αγγίζουν το ναδίρ, διοικητικά συμβούλια ξηλώνονται, αλλά υπάρχει ένα έργο που την πορεία του δεν μπορεί να την ανακόψει κανείς. Το Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος προχωρά με βρετανική ακρίβεια και η Λυρική κοιτάει πια το όνειρο στα μάτια.

Κατά τη διάρκεια της χρονιάς το επισκεφθήκαμε για να μυρίσουμε τα χιλιάδες υπέροχα φυτά που γέμισαν τον περιβάλλοντα χώρο, να δούμε τις σκηνές και το φουαγιέ να παίρνουν σχήμα, τους εξωτερικούς χώρους να φιλοξενούν δεκάδες καλοκαιρινές εκδηλώσεις.

Πριν από μερικές μέρες στρέψαμε τα μάτια στον ουρανό και θαυμάσαμε το στέγαστρο. Η τελευταία προσθήκη στο κόσμημα του Ρέντζο Πιάνο δίνει την αίσθηση ιπτάμενου χαλιού. Το καλοκαίρι του 2016 η Εθνική Λυρική Σκηνή και η Εθνική Βιβλιοθήκη μετακομίζουν στη νέα τους στέγη. Και μετά ξεκινάμε τις πτήσεις.

Συνωστισμός εν τάφω

Μπορεί όλοι να συμφωνούν ότι το μνημείο στην Αμφίπολη είναι σημαντικό, ωστόσο η ανασκαφή που το 2014 κυριάρχησε διεθνώς για έξι μήνες ολοκληρώθηκε με τον πιο άδοξο τρόπο. Τον Ιανουάριο δόθηκαν στη δημοσιότητα τα επιστημονικά αποτελέσματα της μελέτης των σκελετικών καταλοίπων που βρέθηκαν στον τέταρτο χώρο του μνημείου.

Κι αντί να μας διαφωτίσουν για την ταυτότητα του νεκρού («επιφανής άνδρας πιθανά στρατηγός ή ναύαρχος του Μεγάλου Αλεξάνδρου» σύμφωνα με την κ. Περιστέρη) περιέπλεξαν τα πράγματα. Ανήκουν σε πέντε άτομα, γυναίκα 60 ετών, δύο άντρες 35-45, ένα νεογέννητο και άλλο ένα άτομο που ενταφιάστηκε έπειτα από καύση.

Μέχρι σήμερα, η κ. Περιστέρη δεν παρουσίασε τα επιστημονικά συμπεράσματα, τα ημερολόγια ανασκαφής και την ανάλυση της στρωματογραφίας, ως όφειλε.

Ηγεσία κομμένη στα δύο

Εντονη δημόσια διαμάχη ξέσπασε ανάμεσα στον καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Στάθη Λιβαθινό και το Δ.Σ. του θεάτρου, κυρίως του προέδρου Θανάση Παπαγεωργίου. Επειτα από θυελλώδεις συνεδριάσεις επί τρίμηνο, η πρόταση του Στάθη Λιβαθινού για την ίδρυση Τμήματος Σκηνοθεσίας στη Δραματική Σχολή, καθώς και για την ανάληψη της διεύθυνσης της Σχολής από τον ίδιο, απορρίφθηκαν κατά πλειοψηφία από το Δ.Σ.

Στο επίκεντρο των αντιπαραθέσεων καλλιτεχνικού διευθυντή και Δ.Σ. βρέθηκε και ο τρόπος υποδοχής στον Οργανισμό των χορηγιών της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών και του Ιδρύματος Λάτση. Η κόντρα προκάλεσε και μια απώλεια: η Αμαλία Μουτούση παραιτήθηκε από το Δ.Σ.