«Περνάμε παράξενες μέρες» είπε στη γεμάτη αίθουσα του Ολύμπιον στην τελετή λήξης, προλογίζοντας τη νέα του ταινία «Χρυσά Χρόνια», ο Γάλλος σκηνοθέτης Αρνό Ντεπλεσέν.
«Περπατούσα εδώ απόψε, μετά απ’ όσα συνέβησαν στο Παρίσι, και σκεφτόμουν πόσο ευάλωτοι είμαστε, πόσο ευάλωτος είμαι. Και το σινεμά που νομίζουμε ότι είναι ευάλωτο, είναι δυνατό. Κι όταν δείχνει το σινεμά πόσο ευάλωτοι είμαστε, γινόμαστε δυνατοί».
Η σκιά του τρομοκρατικού χτυπήματος στη Γαλλία σκέπασε την τελετή λήξης του φεστιβάλ, όπως και τη σκέψη του καθενός μας.
Οι Γάλλοι προσκεκλημένοι, η παραγωγός Μισέλ Ρέι-Γαβρά, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, η παραγωγός Ελίζ Ζαλαντό, μέλος της, αλλά και ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Νίκος Βούτσης, που απένειμε το βραβείο του καναλιού της Βουλής, και οι Ελληνες συντελεστές και οι κινηματογραφιστές απ’ όλον τον κόσμο, όλοι αναφέρθηκαν στην τρομακτική παρισινή τραγωδία, επικαλούμενοι την τέχνη ως άμυνα στον φόβο.
Η παρουσιάστρια της βραδιάς, ηθοποιός Μαρία Ναυπλιώτου, πάντα μετρημένη, όμορφη και γλυκιά, έδωσε από την πρώτη της λέξη το στίγμα:
Η αποψινή τελετή γίνεται κάτω από τη βαριά σκιά των τρομοκρατικών επιθέσεων που έγιναν χθες το βράδυ στο Παρίσι. Είμαστε όλοι συγκλονισμένοι και εκφράζουμε την οδύνη μας, ενώνοντας τη φωνή μας σε συμπαράσταση προς τη Γαλλία, μαζί με όλες τις χώρες του κόσμου
Ενώ ο πρόεδρος του φεστιβάλ, ο σπουδαίος διευθυντής φωτογραφίας Γιώργος Αρβανίτης, υπήκοος και της Γαλλίας και της Ελλάδας, κάλεσε την αίθουσα να τηρήσει ενός λεπτού σιγή για τα θύματα.
Σε μια μέρα σκοτεινή, το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε με μια τελετή πιο συναισθηματική, επιβλητική, αλλά και εύστοχη από ποτέ.
Στα φετινά βραβεία, το σινεμά της Λατινικής Αμερικής κι εκείνο της Ισλανδίας ήταν οι θριαμβευτές.
Από τη μια πλευρά ταινίες μεστές, ζεστές, ανθρωποκεντρικές, με ματιές στην πολιτική και κοινωνική ανισότητα.
Από την άλλη μινιμαλιστικό στιλιζάρισμα, λεπτό χιούμορ του παραλόγου και μια συγκινητική αναζήτηση της αγάπης μέσα στα πιο απίθανα φυσικά τοπία. Κινηματογραφικές σχολές με ξεκάθαρο ύφος και ολοένα εξελισσόμενες.
Σε γενικές γραμμές το φετινό πρόγραμμα είχε περιορισμένη λάμψη, αλλά ενδιαφέρουσες ταινίες, λες και η οικονομική κρίση και η μείωση του budget του τώρα να κάθισαν, πραγματικά, πάνω στη διοργάνωση, να τη βάρυναν και να την κούρασαν, όπως είναι φυσικό.
Μειωμένοι κι οι καλεσμένοι που, πάντα, δίνουν τον ζωντανό και διαδραστικό χαρακτήρα του φεστιβάλ, μειωμένες κι οι φεστιβαλικές «ανακαλύψεις», μια και πολλές από τις ταινίες των προγραμμάτων, αλλά και από τις βραβευμένες, έχουν ήδη διακριθεί σε πρωτοκλασάτα φεστιβάλ: το «Rams», η «Γη και η Σκιά» στις Κάνες, το «Desde Alla» με τον Χρυσό Λέοντα της φετινής Βενετίας.
Απέναντι στο Διαγωνιστικό, οι Ανοιχτοί Ορίζοντες περιλάμβαναν θαυμάσιες ταινίες, όμως τόσο ίδιου βεληνεκούς με το Διαγωνιστικό που το όριο ανάμεσα στα δύο τμήματα έχει χαθεί και οι «ανταλλαγές περιεχομένου» δεν θα ενοχλούσαν κανέναν.
Το βαλκανικό πρόγραμμα είχε μια από τις καλύτερες χρονιές του, όχι μόνο επειδή οι γειτονικές χώρες βρίσκονται σε κινηματογραφική άνθηση, αλλά και γιατί με τα χρόνια το συγκεκριμένο τμήμα έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των Βαλκάνιων κινηματογραφιστών που είναι γενναιόδωροι με τις ταινίες τους.
Στα ελληνικά πράγματα… μπέρδεμα. Από τις δύο ελληνικές ταινίες που παραδοσιακά περιλαμβάνονται στο Διεθνές Πρόγραμμα, το «Interruption» του Γιώργου Ζώη είχε συμμετάσχει ήδη στη Βενετία, ενώ το «Silent» του Γιώργου Γκικαπέππα (δεύτερη ταινία μετά την «Πόλη των Παιδιών»), με μια αριστουργηματική ερμηνεία από την Κίκα Γεωργίου, έκανε το παγκόσμιο ντεμπούτο του και βραβεύτηκε και από τη FIPRESCI.
Στο χαώδες τμήμα, ωστόσο, που λέγεται «Ελληνικό Πρόγραμμα», οι διαχωριστικές γραμμές εξαφανίζονται.
Ούτε είναι ένα πανόραμα με όλες τις ελληνικές ταινίες της χρονιάς, ώστε, για παράδειγμα, να γνωρίσουν οι ξένοι επαγγελματίες επισκέπτες τη φετινή παραγωγή.
Ούτε, από την άλλη, κάποιος έχει πραγματικά, με άποψη και σκέψη, επιλέξει τίτλους – το πρόγραμμα είναι κωμικά ανομοιογενές.
Εδώ έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του το «Ξύπνημα της Ανοιξης» του Κωνσταντίνου Γιάνναρη, εδώ και την ελληνική του το «Chevalier» της Αθηνάς Τσαγγάρη.
Μαζί τους ταινίες που έχουν ήδη βγει στις ελληνικές αίθουσες, όπως το «Τετάρτη 04.45» του Αλέξη Αλεξίου, που βραβεύτηκε και από το κοινό, ή άλλες που έχουν κάνει πρεμιέρα στις Νύχτες Πρεμιέρας (το «Σύμπτωμα» του Αγγελου Φραντζή, η «Μικρή Αρκτος» της Ελισάβετ Χρονοπούλου), ή άλλες που δεν θα δουν ποτέ το φως του προβολέα στην αίθουσα κι άλλες που ξεχώρισαν και θα τις συναντήσουμε την ερχόμενη σεζόν, όπως το «Invisible» του Δημήτρη Αθανίτη με τον Γιάννη Στάνκογλου.
Το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης έχει μια ενοχική αμηχανία ως προς τον χειρισμό των ελληνικών ταινιών, που οδηγεί σ’ ένα πρόγραμμα χωρίς στίγμα.
Τα βραβεία
◢ Καλύτερης ταινίας Χρυσός Αλέξανδρος – Θόδωρος Αγγελόπουλος: «Δεσμοί αίματος» («Rams») του Γκρίμουρ Χακόναρσον, Ισλανδία
◢ Ειδικό βραβείο Κριτικής Επιτροπής – Αργυρός Αλέξανδρος: «Η γη και η σκιά» του Σέσαρ Ασεβέδο, Κολομβία
◢ Ειδικό βραβείο Κριτικής Επιτροπής – Χάλκινος Αλέξανδρος: «Ο δρόμος για το Λα Πας» του Φρανσίσκο Βαρόνε, Αργεντινή
◢ Σκηνοθεσίας: Γκαμπριέλ Ριπστάιν, για το «600 μίλια», Μεξικό
◢ Σεναρίου: Λορένσο Βίγας για το «Desde alla» («Από μακριά»), Βενεζουέλα
◢ Γυναικείας Ερμηνείας: Ντέβον Κέλερ για το «Petting zoo» της Μάικα Μαγκί, ΗΠΑ
◢ Ανδρικής Ερμηνείας: Αλφρέδο Κάστρο για το «Desde alla» («Από μακριά») του Λορένσο Βίγας, Βενεζουέλα
◢ Καλλιτεχνικής Επίτευξης: «Σπουργίτια» του Ρούναρ Ρούναρσον, Ισλανδία
◢ Βραβεία FIPRESCI (Διεθνούς Ενωσης Κριτικών Κινηματογράφου)
● Διαγωνιστικό Τμήμα στο «Silent», Γιώργος Γκικαπέππας, Ελλάδα
● Ελληνικής Ταινίας στον «Καύσωνα» της Τζόις Νασαουάτι, Ελλάδα
◢ Βραβείο ΠΕΚΚ (Πανελλήνιας Ενωσης Κριτικών Κινηματογράφου): «Τετάρτη 04.45» του Αλέξη Αλεξίου, Ελλάδα
◢ Βραβείο της Βουλής των Ελλήνων «Ανθρώπινες Αξίες»: «Η γη και η σκιά» του Σέσαρ Ασεβέδο, Κολομβία
◢ Βραβεία Κοινού Fischer
◢ Διεθνές Διαγωνιστικό: «Η γη και η σκιά» του Σέσαρ Ασεβέδο, Κολομβία
◢ Ελληνικό Πρόγραμμα: εξ ημισείας στο «Ξύπνημα της άνοιξης» του Κωνσταντίνου Γιάνναρη και το «Chevalier» της Αθηνάς Τσαγγάρη
◢ Ματιές στα Βαλκάνια: «Mustang» («Ατίθασες») της Ντενίζ Γκαμζέ Εργκιβέν, Τουρκία
◢ Ανοιχτοί Ορίζοντες: «Εγώ, ο Ερλ και το κορίτσι που πεθαίνει» του Αλφόνσο Γκόμεζ-Ρεχόν, ΗΠΑ
