Στα χέρια των αρχών της Αργεντινής παραδόθηκε το έργο τέχνης που κλάπηκε από ναζιστή πρίν από 80 περίπου χρόνια και το οποίο βρέθηκε από σπόντα σε… ιστότοπο αργεντίνικου μεσιτικού γραφείου.
Το έργο περιήλθε στις αργεντίνικες αρχές από την ίδια την απόγονο του κλέφτη ναζιστή, αλλά η κόρη του εν λόγω κλέφτη αντιμετωπίζει κατηγορίες για απόκρυψη του έργου και παρακώλυση του έργου της δικαιοσύνης και για αυτό βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό μαζί με τον συζυγό της.
Το ιστορικό της υπόθεσης
Πριν περίπου 80 χρόνια ένας Εβραίος έμπορος τέχνης έπεσε θύμα ληστείας από τους ναζιστές στο Άμστερνταμ. Του είχαν κλέψει το έργο του Ιταλού ζωγράφου, Τζουζέπε Γκιζλάντι (Giuseppe Ghislandi), ονόματι «το Πορτρέτο μιας Κυρίας» και εντοπίστηκε από… «σπόντα» στον ιστότοπο ενός αργεντίνικου μεσιτικού γραφείου.
Το μεσιτικό γραφείο έβγαζε στο σφυρί την κατοικία της κόρης ναζί αξιωματούχου στο Μπουένος Άιρες αλλά στις φωτογραφίες που παρουσίαζε εμφανιζόταν ένας πίνακας πάνω από έναν καναπέ, ο οποίος – όπως αποδείχθηκε – αποτελούσε το επίμαχο έργο.
Ο πίνακας έγινε γρήγορα αντιληπτός από μάτια που γνωρίζουν καθώς περιλαμβάνεται σε βάση δεδομένων με έργα τέχνης που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.
Το έργο ανήκε σε μια συλλογή εκατοντάδων έργων του Εβραίου έμπορου τέχνης Ζακ Χάουντστικερ (Jacques Goudstikker), ο οποίος βοήθησε άλλους Εβραίους να διαφύγουν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο Χάουντστικερ πέθανε σε δυστύχημα στη θάλασσα, προσπαθώντας να διαφύγει από την Ολλανδία, ενώ ο τάφος του βρίσκεται στην Αγγλία.
Περισσότερα από 1.100 έργα από τη συλλογή του πουλήθηκαν (μέσω εξαναγκασμού) σε υψηλόβαθμους Ναζί μετά τον θάνατό του, ανάμεσά τους και στον Ράιχσμαρσαλ Χέρμαν Γκέρινγκ.
Μετά τον πόλεμο, κάποια από τα έργα ανακτήθηκαν στη Γερμανία και εκτέθηκαν στο Rijksmuseum του Άμστερνταμ ως μέρος της εθνικής συλλογής της Ολλανδίας. Η μοναδική επιζήσασα κληρονόμος του Χάουντστικερ, Μάρεϊ φον Ζάερ, πήρε στην κατοχή της 202 έργα το 2006, σύμφωνα με το ολλανδικό μέσο AD.
Ωστόσο, ένα έργο, το πορτρέτο της Κοντέσας Κολεόνι από τον μπαρόκ ζωγράφο Τζουζέπε Γκιζλάντι, παρέμενε αγνοούμενο – μέχρι σήμερα.
Η έρευνα του AD αποκάλυψε έγγραφα της εποχής του πολέμου που υποδηλώνουν ότι το έργο βρισκόταν στην κατοχή του Φρίντριχ Κάνγκιεν (Friedrich Kadgien), αξιωματικού των SS και οικονομικού συμβούλου του Γκέρινγκ, ο οποίος διέφυγε στην Ελβετία το 1945 και στη συνέχεια μετέβη στη Βραζιλία και τελικά στην Αργεντινή, όπου έγινε επιτυχημένος επιχειρηματίας.
Ο Κάνγκιεν – τον οποίο οι Αμερικανοί ανακριτές περιέγραψαν ως «φίδι της χειρότερης μορφής» – πέθανε το 1979. Ένας φάκελος των ΗΠΑ που επικαλείται το AD αναφέρει επίσης πως τα σημειώματα για τον Κάνγκιεν ανέφεραν ότι: «Φαίνεται να διαθέτει σημαντικά περιουσιακά στοιχεία, θα μπορούσε ακόμα να μας φανεί χρήσιμος».
Η εφημερίδα αναφέρει ότι επί σειρά ετών προσπαθούσε να επικοινωνήσει με τις δύο κόρες του Κάνγκιεν στο Μπουένος Άιρες σχετικά με τον πατέρα τους και τα χαμένα έργα τέχνης, αλλά χωρίς επιτυχία.
Ωστόσο, οι δημοσιογράφοι στάθηκαν τυχεροί όταν μία από τις κόρες έβαλε προς πώληση το σπίτι, το οποίο κάποτε ανήκε στον πατέρα της, μέσω μεσιτικού γραφείου που ειδικεύεται σε πολυτελή ακίνητα στην Αργεντινή.
«Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι πρόκειται για αντίγραφο», δήλωσαν οι Άνελις Κουλ και Πέρι Σχρίερ από την Ολλανδική Υπηρεσία Πολιτιστικής Κληρονομιάς (RCE), αφού εξέτασαν τις εικόνες που έλαβε το AD.
Ένα ακόμα έργο που είχε λεηλατηθεί — μια νεκρή φύση με λουλούδια από τον Ολλανδό ζωγράφο του 17ου αιώνα Αβραάμ Μινιόν (Abraham Mignon) — εντοπίστηκε επίσης στα κοινωνικά δίκτυα μίας από τις αδερφές, σύμφωνα με το AD.
Όλες οι προσπάθειες να επικοινωνήσει η εφημερίδα με τις αδελφές μετά τον εντοπισμό της φωτογραφίας απέτυχαν, με τη μία να δηλώνει: «Δεν ξέρω τι πληροφορίες θέλετε από εμένα και δεν ξέρω για ποιον πίνακα μιλάτε».
Οι δικηγόροι της οικογένειας του Χάουντστικερ δήλωσαν πως θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια για την ανάκτηση του πίνακα.
«Η οικογένειά μου έχει στόχο να φέρει πίσω κάθε έργο τέχνης που κλάπηκε από τη συλλογή του Ζακ και να αποκαταστήσει την κληρονομιά του», δήλωσε η φον Ζάερ.
