Προχθές το βράδυ, στην Πειραιώς 260, η νυν καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, κ. Κατερίνα Ευαγγελάτου, έκανε τον καθιερωμένο, ετήσιο απολογισμό του θεσμού, μόνο που αυτή τη φορά υπήρχε μία ιδιαιτερότητα: εκτός από απολογιστική, η βραδιά ήταν και αποχαιρετιστήρια, καθώς η ίδια ολοκληρώνει τη θητεία της (2019-2025) και αναλαμβάνει ο Μιχαήλ Μαρμαρινός. Μια θητεία που την παρουσίασε όχι μόνο με λέξεις, ευχαριστήρια, γραφήματα, βίντεο και εικόνες, αλλά και με ένα πολυτελές λεύκωμα, δεμένο και πανάκριβο (καλό χαρτί, τετραχρωμία), κάτι που η αλήθεια είναι πως δεν έχουμε ξαναδεί να κάνει άλλος καλλιτεχνικός διευθυντής σαν φεύγει από έναν θεσμό. Προφανώς, ήταν κάτι που η κ. Ευαγγελάτου αξιολόγησε ως απαραίτητο και πράγματι είναι ίσως το πιο καλογραμμένο και προσεγμένο CV που έχουμε δει (και πληρώσει).
Η ίδια, από τη σκηνή μιας από τις αίθουσες της Πειραιώς 260, έκανε εκτενή αναφορά στα πεπραγμένα της ως καλλιτεχνικής διευθύντριας επί 6 χρόνια – όλοι θυμόμαστε το σίριαλ με το αν θα ανανέωνε τη θητεία της το 2022, καθώς το ΥΠΠΟ δεν έπαιρνε κάποια απόφαση έως την τελευταία στιγμή. Ισως και αυτό το γεγονός, αλλά και οι σχέσεις της κ. Ευαγγελάτου με την υπουργό Λίνα Μενδώνη να ήταν και ο λόγος που σαν ευχαρίστησε στο τέλος επί ώρα όλους τους συνεργάτες της, ακόμα και την οικογένεια και τον σύντροφό της, ακόμα και τους δημοσιογράφους και το κοινό που στήριξαν τον θεσμό, για την υπουργό η αναφορά της περιορίστηκε σε μία μόνο φράση. Οπως και να ’χει, η ίδια φάνηκε χαρούμενη με τα όσα έχει κάνει ήδη ως επικεφαλής μιας τόσο σοβαρής διοργάνωσης, φαινόταν συγκινημένη, και στο τέλος έκανε θριαμβευτική έξοδο μετά μουσικής (στην κυριολεξία), αφού έμεινε λίγα λεπτά μόνη στο κέντρο της σκηνής για το χειροκρότημα, δίχως να δεχθεί καμία απολύτως ερώτηση.
Η εξωστρέφεια, η ριζική ανανέωση του θεσμού, η τόλμη και η «αναβάθμιση του Φεστιβάλ στην παγκόσμια πολιτιστική κλίμακα» ήταν από τους βασικούς άξονες της ομιλίας της κ. Ευαγγελάτου. «Με γνώμονα την υψηλή καλλιτεχνική ποιότητα, την εξωστρέφεια, την πολυφωνία, την τόλμη, τη συμπερίληψη, τη χρηστή οικονομική διαχείριση και την αναβάθμιση των υποδομών μας, και παρά τις αντιξοότητες –ιδιαιτέρως κατά τα δύο πρώτα χρόνια της πρώτης θητείας μας (2020-2021), εξαιτίας της πανδημίας του Covid-19–, χάρη στον μόχθο και τη φροντίδα όλης της ομάδας μας, παραδίδουμε σήμερα ένα ανανεωμένο, εύρωστο και πολύπλευρο Φεστιβάλ. Η αναζωογόνηση της φυσιογνωμίας μας μας τοποθέτησε στον πανευρωπαϊκό αλλά και τον παγκόσμιο χάρτη του πολιτισμού σε ακόμα πιο ισχυρή θέση» είπε μεταξύ άλλων, στην περίπου μιας ώρας ομιλία της (ολόκληρη, καθώς και τα στοιχεία του απολογισμού, υπάρχουν στο aefestival.gr).
Μίλησε για ένα Φεστιβάλ τολμηρό, συμπεριληπτικό, χωρίς στεγανά και φόβο, που έδωσε χώρο σε νέες δραματουργίες, βήμα σε διεθνούς φήμης σκηνοθέτες, καθώς και στην έρευνα. «Ακόμα και η έντονη κριτική ήταν για μας πολύτιμη» είπε, καθώς δεν ήταν λίγες οι φορές σε αυτή την 6ετία που παραστάσεις κρίθηκαν από μερίδα του Τύπου και του κοινού ως καλλιτεχνικά αδύναμες τουλάχιστον. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στην οπτική ταυτότητα του Φεστιβάλ (κάτι που και πάλι είχε ξεσηκώσει συζητήσεις), στις νέες φωνές και προτάσεις με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα (πράγματι το Φεστιβάλ ανοίχτηκε σε ομάδες που δύσκολα συμπεριλαμβάνονταν στο κοινό του, αλλά όχι μόνο: στο Κέντρο Απεξάρτησης Ελεώνα έπαιξαν οι ίδιοι οι θεραπευόμενοι), στους μεγάλους χορηγούς (ΔΕΗ, Νιάρχος) που ειδικά φέτος, για τα 70 χρόνια του θεσμού, έδωσαν σε χορηγίες 3.250.000 ευρώ (από 750.000 που ήταν πέρυσι), καθώς και στο «χαμηλό κόστος των εισιτηρίων». Είναι πράγματι πολύ σημαντικό ένα Φεστιβάλ, πέραν των 8 εκατομμυρίων που έλαβε φέτος (7 πέρυσι) από το ΥΠΠΟ, να φτάνει στα 12 εκατ. σχεδόν με τις χορηγίες, που σημαίνει πως κάποιοι άνθρωποι έκαναν πολύ καλά τη δουλειά τους! Ωστόσο, για ποιο χαμηλό κόστος των εισιτηρίων μιλάμε; Μόνο χαμηλό δεν ήταν, αλλά το χειρότερο είναι πως ακόμη το Φεστιβάλ δεν έχει δημιουργήσει δική του ηλεκτρονική πλατφόρμα εισιτηρίων, με αποτέλεσμα να παρακρατείται διόλου αμελητέα προμήθεια από τον πάροχο (more).
Το να βρεθείς σε μια τέτοια θέση δεν είναι εύκολο. Η κ. Ευαγγελάτου είναι και η ίδια σκηνοθέτις και καλή μάλιστα, και πράγματι κατόρθωσε να διατηρήσει, αν μη τι άλλο, ένα επίπεδο στο Φεστιβάλ, ενώ παράλληλα τόλμησε καλλιτεχνικά (όχι πάντα επιτυχώς, αλλά το έκανε) και αυτό φέρει τη σπουδαιότητά του. Ωστόσο υπήρχαν αρκετά θέματα (έχουμε εκτενώς αναφερθεί με ρεπορτάζ στο παρελθόν, ακόμα και σε θέματα συμπεριφοράς, νεποτισμού αλλά και οικονομικής διαχείρισης). Τώρα θα μείνουμε μόνο σε κάτι: Η ίδια μίλησε αρκετά για τα λυόμενα μπροστά από το Ηρώδειο, το οποίο έχει «πολύ κουρασμένη όψη», όπως είπε, και οι κατασκευές αυτές το «ανέδειξαν», καθώς και για το Pavillion που πρόκειται να χτιστεί στην Επίδαυρο: πρόκειται για μια ημιμόνιμη κατασκευή που θα χρησιμοποιηθεί από το Φεστιβάλ ποικιλοτρόπως, όπως και για την ανανέωση των καμαρινιών. Ολα τα παραπάνω έχουν δοθεί στο Flux Office, το αρχιτεκτονικό γραφείο της Εύας Μαμιδάκη και του Θανάση Δεμίρη.
● Το Pavillion θα κοστίσει 850.000 ευρώ, χρηματοδοτούμενο από τη ΔΕΗ, θα είναι μη μόνιμη κατασκευή και θα χρειαστεί να κοπούν δεκάδες δέντρα, για κάτι που δεν θα μείνει καν.
● Τα κτίσματα έξω από «την κουρασμένη όψη του Ηρωδείου», που κρύβουν κιόλας το πανέμορφο αρχαίο μνημείο σαν μπαίνεις στον χώρο, δεν έχουν δοθεί με οδηγίες ώστε να μπορούν οι υπάλληλοι να τα ξεστήσουν τον χειμώνα. Είναι αλήθεια όσα προκύπτουν από το ρεπορτάζ πως αυτό έγινε ώστε να πληρώνεται επιπλέον, κάθε χρόνο, το συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό γραφείο για να τα ξεστήσει και μάλιστα με διόλου ευκαταφρόνητο κόστος;
● Εγιναν πολλές απευθείας αναθέσεις και στο συγκεκριμένο γραφείο, καθώς κάθε τι κάτω των 30.000 ευρώ μπορεί να γίνει με απευθείας ανάθεση. Ετσι, βλέπουμε μικρής εμβέλειας, αλλά πολλά έργα με αυτό το κόστος. Νόμιμο μεν, αλλά ηθικό;
Η χώρα έχει ανάγκη από τέτοιου μεγέθους διοργανώσεις. Ο πολιτισμός είναι αναπόσπαστο κομμάτι μας και το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου έχει αναχθεί σε θεματοφύλακά του και ορθώς. Ωστόσο, μην ξεχνάμε πως ακόμα και οι καλλιτεχνικοί διευθυντές αυτών των θεσμών, εκτός της όποιας εξουσίας, φέρουν και μεγάλη ευθύνη. Είναι ο χρόνος τους και το ταλέντο τους, φυσικά, αλλά και η αίσθηση (ηθική, καλλιτεχνική και νοητική) που έχουν για τα πολιτιστικά ζητήματα. Για όλα αυτά μένει να κριθεί ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής κ. Μαρμαρινός. Οσο για την κ. Ευαγγελάτου, έχει κριθεί ήδη. Με τα καλά και τα όχι τόσο καλά της θητείας της.
