Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτέλεσε τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή ευκαιρία που είχε ποτέ η χώρα στη μεταπολεμική της ιστορία. Για πρώτη φορά η Ελλάδα διέθετε 36 δισεκατομμύρια ευρώ με στόχο όχι απλώς να χρηματοδοτήσει έργα, αλλά να μετασχηματίσει την οικονομία, να ενισχύσει την παραγωγικότητα, να θωρακίσει το κοινωνικό κράτος, να αντιμετωπίσει τις περιφερειακές ανισότητες και να προετοιμάσει τη χώρα για τις μεγάλες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Εφτά χρόνια μετά, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσα χρήματα απορροφήθηκαν. Το πραγματικό ερώτημα είναι «τι άλλαξε στη ζωή των πολιτών» και «ποιο αναπτυξιακό αποτύπωμα άφησαν αυτά τα πρωτοφανή ευρωπαϊκά κονδύλια».
Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής δεν αρκέστηκε σε γενικές πολιτικές καταγγελίες. Προχώρησε σε μία από τις πιο ολοκληρωμένες και τεκμηριωμένες μελέτες που έχουν παρουσιαστεί ποτέ για το Ταμείο Ανάκαμψης, συγκρίνοντας το αρχικό σχέδιο «Ελλάδα 2.0» του 2021 με όλες τις μεταγενέστερες αναθεωρήσεις που υπέβαλε η ίδια η κυβέρνηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2025 και το 2026. Μια μελέτη 130 σελίδων, βασισμένη σε περισσότερες από 1.300 σελίδες επίσημων κυβερνητικών εγγράφων, η οποία αποτυπώνει με αντικειμενικό τρόπο τι υποσχέθηκε η κυβέρνηση και τι τελικά υλοποιεί.
Τα συμπεράσματα είναι αποκαλυπτικά.
Από τα 195 μέτρα και τις μεταρρυθμίσεις του αρχικού σχεδίου, μόλις 69 παρέμειναν ουσιαστικά αναλλοίωτα. Αντίθετα, 122 μέτρα – σχεδόν τα δύο τρίτα του προγράμματος – τροποποιήθηκαν, περιορίστηκαν, αποδυναμώθηκαν ή απεντάχθηκαν, ενώ για τέσσερα ακόμη δεν μπορεί ακόμη να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα.
Οι αλλαγές δεν αφορούν δευτερεύουσες δράσεις. Αφορούν κρίσιμες εθνικές προτεραιότητες: έργα ύδρευσης και αντιμετώπισης της λειψυδρίας, υποδομές πολιτικής προστασίας, σιδηροδρομικά έργα, ψηφιακές υποδομές, επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία, κοινωνικές δομές, έργα περιφερειακής ανάπτυξης και παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αυξήσουν την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι στην κλιματική κρίση και τις μελλοντικές προκλήσεις.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική όταν εξετάσει κανείς τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις που εγκαταλείφθηκαν ή υποβαθμίστηκαν. Από το αρχικό σχέδιο αφαιρέθηκαν ή περιορίστηκαν 4 αντιπλημμυρικά έργα, 18 αρδευτικά έργα, 3 έργα ύδρευσης, 13 Κέντρα Πολιτικής Προστασίας, 7 αναβαθμίσεις πυροσβεστικών αεροσκαφών και 11 νέα πυροσβεστικά αεροσκάφη, σε μια περίοδο που η χώρα βιώνει ολοένα συχνότερα καταστροφικές πυρκαγιές, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα. Παράλληλα, εγκαταλείφθηκαν ή υποβαθμίστηκαν επενδύσεις για έναν ασφαλή σιδηρόδρομο, για υποδομές αποθήκευσης ενέργειας και ενίσχυσης των ενεργειακών δικτύων που θα μείωναν το κόστος για κάθε σπίτι και επιχείρηση, για γρήγορο και φθηνότερο διαδίκτυο και για τον αναγκαίο ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας. Πρόκειται για έργα που δεν αποτελούν πολυτέλεια, αλλά βασικές προϋποθέσεις για μια σύγχρονη, ανθεκτική και ανταγωνιστική Ελλάδα.
Η κυβέρνηση επιμένει να παρουσιάζει ως επιτυχία τα υψηλά ποσοστά απορρόφησης των πόρων. Όμως η πραγματική επιτυχία δεν μετριέται από το πόσα χρήματα δαπανήθηκαν. Μετριέται από το αν τα χρήματα αυτά δημιούργησαν καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες, ισχυρότερη παραγωγική βάση, περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, σύγχρονες υποδομές και ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.
Η εικόνα που βιώνει σήμερα η ελληνική κοινωνία αποδεικνύει το αντίθετο.
Η στεγαστική κρίση οξύνεται. Η ακρίβεια εξακολουθεί να συμπιέζει τα εισοδήματα. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Η λειψυδρία εξελίσσεται σε μείζονα εθνική πρόκληση. Οι υποδομές πολιτικής προστασίας εξακολουθούν να εμφανίζουν σοβαρές αδυναμίες. Το σιδηροδρομικό δίκτυο παραμένει προβληματικό. Οι ανισότητες διευρύνονται και το δημογραφικό επιδεινώνεται.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι χάθηκε μια μοναδική ευκαιρία να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Αντί για έναν ολοκληρωμένο εθνικό σχεδιασμό με διαφάνεια, κοινωνική λογοδοσία και ενεργή συμμετοχή των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων, επιλέχθηκε μια συγκεντρωτική διαχείριση, χωρίς ουσιαστικό δημόσιο διάλογο και αποδοχή προτάσεων της αντιπολίτευσης που κατατέθηκαν στα πλαίσια του Κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Γι’ αυτό το ΠΑΣΟΚ ζητά απολογισμό για κάθε ένα ευρώ από τα 36 δισεκατομμύρια του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς και τη συγκρότηση ανεξάρτητης ελεγκτικής επιτροπής που θα εξετάσει με πλήρη διαφάνεια πού κατευθύνθηκαν οι πόροι, ποια έργα υλοποιήθηκαν, ποια εγκαταλείφθηκαν και ποιο πραγματικό αναπτυξιακό αποτύπωμα άφησαν στη χώρα. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν πώς αξιοποιήθηκαν οι ευρωπαϊκοί πόροι και να υπάρξει πλήρης λογοδοσία για κάθε δημόσιο ευρώ.
Η Ελλάδα είχε ανάγκη από ένα Ταμείο Ανάκαμψης που θα επένδυε στη γνώση, στην καινοτομία, στην πράσινη μετάβαση, στην ενίσχυση της δημόσιας υγείας και της δημόσιας εκπαίδευσης, στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στην κοινωνική κατοικία και στις σύγχρονες υποδομές.
*Αναπληρώτρια γραμματέας Ειδικής Αγωγής του Τομέα Παιδείας ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
-320x213.jpg)
