Με φορτίσεις της μνήμης και φορτία του μέλλοντος

Σπουδαία ονόματα του χορευτικού στερεώματος εμφανίζονται στο 31ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας από τις 18-27 Ιουλίου. Αρκεί να αναφέρουμε τον εικονοπλάστη Νταμιέν Ζαλέ (23/7), γνωστό από τις συναυλίες της Μαντόνα αλλά και την πολυσυζητημένη ταινία «Εμίλια Πέρεζ», ο οποίος θα παρουσιάσει το νέο τρίπτυχο έργο του «Thrice» που μόλις έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στην Εθνική Οπερα της Νορβηγίας. Κι ακόμη μία από τις σημαντικότερες χορογράφους της εποχής μας, η ριζοσπαστική Μαγκί Μαρέν έρχεται, δέκα χρόνια μετά την τελευταία της εμφάνιση στη χώρα μας, με ένα από τα αριστουργήματα του 20ού αιώνα, το «May B», που αντλεί έμπνευση από το μπεκετικό σύμπαν (21/7).

Ταινίες, η επετειακή έκθεση «Καλαμάτα, η πόλη του χορού / 1995-2025» και υπαίθριες παραστάσεις στην πόλη συμπληρώνουν το πρόγραμμα. Υπάρχει όμως ένα ιδιαίτερο γεγονός που σφραγίζει τη φετινή διοργάνωση κι αυτό είναι η συνεργασία του Φεστιβάλ Καλαμάτας με την Ανώτερη Επαγγελματική Σχολή Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής: η υπογραφή του σχετικού μνημονίου συνεργασίας μάλιστα, που θα δώσει στους νέους επαγγελματίες χορευτές την ευκαιρία να εκτεθούν στο πεδίο τους και να συνδεθούν με τη χορευτική κοινότητα, προγραμματίστηκε ακριβώς πριν ξεκινήσουν οι παραστάσεις παρουσία της υπουργού Πολιτισμού. Η συνεργασία φέρνει στην Καλαμάτα δύο παραστάσεις: το δίπτυχο σύγχρονου χορού με τα χορογραφικά έργα «Skipping on Stardust» της Ερμίρα Γκόρο και «Dive» του Εντουάρ Υ (22.7 στην Προκυμαία στο Λιμάνι της Καλαμάτας) αλλά και το «Future Cargo», μια φουτουριστική παράσταση που θα περιοδεύσει σε ακόμα εφτά πόλεις της Πελοποννήσου.

Στο φορτηγό της Λυρικής

Για την πολιτική εξωστρέφειας με στόχο να δίνεται όλο και μεγαλύτερος αριθμός παραστάσεων εκτός των αιθουσών της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, που ενισχύει η δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, μας μιλά ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μπαλέτου της ΕΛΣ, Κωνσταντίνος Ρήγος: «Η συνεργασία του Μπαλέτου της ΕΛΣ με το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας στην παρούσα φάση και με τον τρόπο που γίνεται θεωρώ ότι είναι μια κομβική στιγμή και για τις δύο πλευρές. Από τη μία ανανεώνει τη συνεργασία του μπαλέτου με το φεστιβάλ μετά από πολλά χρόνια, από την άλλη βοηθάει στην εξωστρέφεια του ίδιου του φεστιβάλ, καθώς το «Future Cargo» θα περιοδεύσει σε ακόμα εφτά πόλεις της Πελοποννήσου. Αυτό θα δημιουργήσει μια μοναδική εμπειρία για το κοινό που θα έρθει σε επαφή με αυτό το ιδιαίτερο έργο. Tο «Future Cargo» για μένα είναι μια εξαιρετική στιγμή της ενασχόλησης των δημιουργών Frauke Requardt – David Rosenberg με το θέαμα σε δημόσιους χώρους. Είναι ένα έργο μινιμαλιστικό, πολιτικό, αισθησιακό, χιουμοριστικό, που μαζί με την ηχητική εμπειρία μέσω τον ακουστικών που χρησιμοποιεί ο κάθε θεατής σε μεταφέρει σε έναν διαφορετικό κόσμο».

Σε τι συνίσταται αυτή η πρωτοποριακή δράση, τι είναι αυτό το θέαμα; Πρόκειται για ένα φορτηγό μήκους 15 μέτρων που καταφτάνει από ένα άγνωστο μέρος κουβαλώντας ένα μυστηριώδες φορτίο. Και όταν ανασηκώνονται τα ρολά και αποκαλύπτεται η ιδιόμορφη σκηνή -ένα διάφανο παράθυρο που επιτρέπει στο κοινό να βλέπει όσα συμβαίνουν εντός του κοντέινερ-, τίθεται σε κίνηση μια παράξενη διαδικασία με ασημένια πλασματάκια. Με τη χρήση ακουστικών το κοινό μπορεί να ακούσει τι συμβαίνει μέσα στο κοντέινερ και να γίνει μάρτυρας ενός απρόσμενου κόσμου. Αυτός είναι άλλωστε και ο σκοπός των δημιουργών του Frauke Requardt και David Rosenberg: «Οραματιζόμαστε τη δημιουργία ενός απίθανου εσωτερικού χώρου, που αψηφά τις προκαθορισμένες αντιλήψεις του κοινού. Θέλουμε να προσκαλέσουμε το κοινό σε έναν κόσμο που δεν πίστευαν ποτέ πώς θα μπορούσε να υπάρξει».

Το «Future Cargo» είναι η πρώτη συμπαραγωγή της ΕΛΣ με το λονδρέζικο The Place, που έχει ως όραμα να τροφοδοτεί τη φαντασία μέσω του χορού. Οι σταθμοί της περιοδείας του στο πλαίσιο της συνεργασίας ΕΛΣ και Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας είναι:

19 & 25/7 Καλαμάτα, κεντρική πλατεία Καλαμάτας, στις 20.30, και αντίστοιχα στο Λιμάνι Καλαμάτας στις 22.30.

20/7 Σπάρτη, Πλατεία, στις 21.00.

21/7 Αστρος, Μνημείο Δημητρίου Καρυτσιώτη, στις 21.00.

22/7 Ναύπλιο, Λιμάνι – Προβλήτα Π, στις 21.00.

23/7 Ξυλόκαστρο, Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής, στις 21.00.

24/7 Τρίπολη, πλατεία Αρεως, στις 21.00.

26/7 Πύλος, ISPS Πύλου – Λιμάνι, στις 21.00.

27/7 Αρχαία Ολυμπία, χώρος επιβίβασης-αποβίβασης επισκεπτών Μουσείου Ιστορίας Ολυμπιακών Αγώνων, στις 21.00.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Και οι δύο παραστάσεις έχουν ελεύθερη είσοδο με δελτίο εισόδου από το ticketmaster.gr

Καλαματιανός στο Κάστρο

Εντάξει, για τους μεγαλύτερους έχει γράψει ανεξίτηλα η διαφήμιση «είμαι από την Καλαμάτα και ξέρω από καλό λάδι». Ανεξαρτήτως ηλικίας όμως σίγουρα αυτό που γνωρίζεις για την πόλη είναι ο χορός που έχει το όνομά της: ομαδικός, κυκλικός με τους ανθρώπους να σμίγουν τα χέρια και να συγχρονίζουν τον βηματισμό τους, είναι μάλλον ο πιο γνωστός παραδοσιακός χορός της χώρας μας. Αλλά ένας δημοτικός χορός είναι και πολλά περισσότερα: μνήμες χαράς, έθιμα μιας εποχής που κουβαλούν ατόφια κομμάτια από τη συλλογική μνήμη των κοινοτήτων που διατηρούν τα βήματά του ζωντανά.

Με συνδετικό τους κρίκο τη μνήμη ξεχωρίζουν δύο δράσεις στο φετινό φεστιβάλ, επετειακές αναθέσεις για τα 30 χρόνια του Διεθνούς Κέντρου Χορού Καλαμάτας. Η συμμετοχική χορευτική περφόρμανς «Φωνές» που παρουσιάζεται (22.7) σε ένα τοπόσημο της πόλης, το Αμφιθέατρο του Κάστρου, και η περφόρμανς «Ο γρίφος του δάσους» (24.7) στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας.

Οι «Φωνές» έχουν ως αφετηρία τον καλαματιανό χορό. Είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας της χορογράφου Παναγιώτας Καλλιμάνη με γυναίκες και άντρες χορωδούς από τις Λέσχες Φιλίας, Αλληλεγγύης και Πολιτισμού του Δήμου Καλαμάτας μέσα από εργαστήρια φωνητικού και κινητικού αυτοσχεδιασμού.

● Πώς εµπνευστήκατε την παράσταση; ρωτήσαμε τη χορογράφο κ. Καλλιμάνη.

Πριν από χρόνια ήµουν περιοδεία στην Ιταλία µε τον Josef Nadj και περπατώντας σε έναν δρόµο κάνοντας αµέριµνη µια βόλτα, άκουσα από πολύ µακριά µια γυναίκα να τραγουδάει. Ακολουθώντας τη φωνή, πλησίασα και έµεινα να την ακούω. Τραγουδούσε καταπληκτικά. Η γυναίκα ήταν µέσα στο σπίτι δεν µπορούσα να τη δω, οπότε προσπάθησα µε τη φαντασία µου να δω πώς είναι, γιατί τραγουδάει αυτό το τραγούδι και τι θέλει να πει µε αυτό.

Ενας περαστικός µού είπε πως ήταν ένα παλιό παραδοσιακό τραγούδι. Οπότε άκουσα έναν ήχο παλιό, παραδοσιακό, χωρίς να δω πρόσωπο και σώµα. Μου άρεσε αυτή η ιδέα, να δηµιουργήσω ένα τραγούδι βαθιά συνδεδεµένο µε τη µνήµη. Σκέφτηκα ένα τραγούδι που θα το χορεύουν και θα το τραγουδούν κάποιοι άνθρωποι που δεν είναι επαγγελµατίες, αλλά µπορούν να µεταφέρουν κάτι τόσο δυνατό όπως εκείνη η γυναίκα που άκουσα τότε. Κάπως έτσι ξεκίνησε αυτό το ταξίδι, πρώτα στα Ανοιχτά Πανιά στα Χανιά και τώρα στο ΔΦΧ Καλαμάτας. Εδώ είδαµε τον καλαµατιανό όχι µόνο ως παραδοσιακό χορό, αλλά ως φορέα µνήµης και δηµιουργήσαµε κάτι συλλογικό που βασίζεται στις προσωπικές ιστορίες των συµµετεχόντων και συνδέεται µε τον τόπο τους.

● Αν ο χορός και το τραγούδι είναι µνήµη, όπως και η παράδοση, τι µνήµη µάς αφηγείται ο καλαµατιανός;

Ο καλαµατιανός αφηγείται τις ιστορίες που σχετίζονται µε την πόλη. Είναι ιστορία και µνήµη. Είναι ο χορός της γιορτής, της επανάληψης, της ενότητας. Μέσα στην κίνησή του κρύβονται στιγµές από γάµους, πανηγύρια, οικογενειακές ιστορίες.

● Πώς µπορεί ένα παραδοσιακό τραγούδι να επικοινωνήσει µε τις σύγχρονες ανάγκες;

Οταν το παραδοσιακό τραγούδι συνδεθεί µε αληθινές φωνές και εµπειρίες αµέσως αποκτά ένα νέο νόηµα. Δεν χρειάζεται να αλλάξει η ρίζα του χορού. Μέσα από τη συµµετοχή, το µοίρασµα, το σώµα που µιλάει και εκφράζεται, που ρισκάρει, το παραδοσιακό γίνεται επίκαιρο.

● Ποια ιστορία αφηγείται το έργο σας;

Το έργο «Φωνές» αφηγείται τις ιστορίες ανθρώπων που ζουν στην Καλαµάτα: τη µνήµη της πόλης, προσωπικές αφηγήσεις, µικρές λεπτοµέρειες ζωής που γίνονται χορός και τραγούδι. Είναι οι µνήµες από τον σεισµό που τόσο σηµάδεψε τους ανθρώπους. Από την πυρκαγιά που οι στάχτες της έφταναν µέχρι τη θάλασσα. Είναι η ζωή των ανθρώπων, όλα όσα έζησαν Είναι µια ιστορία για το πώς ο καθένας µας κουβαλά κάτι πολύτιµο –και πώς αυτό, όταν το µοιράζεται κάποιος, γίνεται κοινό και συλλογικό.