Ξεκίνησε πριν από 20 χρόνια ως ανεξάρτητη και τολμηρή εκθεσιακή πρωτοβουλία, με συνιδρυτές τον Αυγουστίνο Ζενάκο, την Ξένια Καλπακτσόγλου και τον Poka-Yio (oι δύο πρώτοι αποχώρησαν σταδιακά). Μας σύστησε πρωτοποριακούς καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο. Εξερεύνησε επίκαιρα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Ενεργοποίησε ξεχασμένα κτίρια και κατάφερε να βάλει την Αθήνα στον παγκόσμιο εικαστικό χάρτη.
Η Μπιενάλε της Αθήνας έχει δρομολογηθεί να επιστρέψει την ερχόμενη άνοιξη, πιο θεσμική και επιτελεστική παρά ποτέ, με Εποπτικό Συμβούλιο, Συμβουλευτική Επιτροπή και Επιμελητική Επιτροπή, όπου συμμετέχουν προσωπικότητες του πολιτισμού. Ενα μοντέλο λειτουργίας που θα ζήλευε και το Κοινοβούλιο… Συμπτωματικά, το Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων θα φιλοξενήσει από τις 2 Απριλίου έως τις 27 Ιουνίου 2027 την 8η Μπιενάλε της Αθήνας, που έχει θέμα «ΣΤΑΣΙΣ/ΕΚΣΤΑΣΙΣ» και επιμελητή τον αναγνωρισμένο Thiago de Paula Souza, με έδρα το Σάο Πάολο.
Συλλογικό οικοσύστημα
Το νέο μοντέλο λειτουργίας της Μπιενάλε, «όχι ως στατικός οργανισμός, αλλά ως ένα συλλογικό και διαρκώς εξελισσόμενο οικοσύστημα», παρουσιάστηκε σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου. Ο Poka-Yio είναι εκτελεστικός και καλλιτεχνικός διευθυντής, «διασφαλίζοντας τη συνέχεια της στρατηγικής κατεύθυνσης και του καλλιτεχνικού προσανατολισμού».
Το Εποπτικό Συμβούλιο, υπό την προεδρία των δύο επιχειρηματιών και συλλεκτών Δάκη Ιωάννου του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ και Γιώργου Οικονόμου, «αναλαμβάνει τη στρατηγική εποπτεία, διασφαλίζοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, τη θεσμική ανάπτυξη και τον πολιτισμικό αντίκτυπο του οργανισμού».
Τα ιδρυτικά μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου είναι: Αλεξία Αντσακλή Βαρδινογιάννη, ιδρύτρια του ARTFLYER. Νινέττα Βαφειά, δικηγόρος, συλλέκτρια έργων τέχνης. Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη, δημιουργική σύμβουλος, επιχειρηματίας. Δημήτρης Δασκαλόπουλος, συλλέκτης σύγχρονης τέχνης, ιδρυτής του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ. Χάρης Δαυίδ, συλλέκτης σύγχρονης αφρικανικής τέχνης και τέχνης της αφρικανικής διασποράς (The Harry David Art Collection). Αλέξανδρος Διογένους, επιχειρηματίας, συλλέκτης, ιδρυτής του PylonArt & Culture. Füsun Eczacıbaşı, αρχιτέκτονας, συλλέκτρια έργων τέχνης και υποστηρίκτρια της τέχνης (επίτιμο μέλος). Μάγδα Μπαλτογιάννη-Καλλιτσάντση, συλλέκτρια. Ειρήνη Παναγοπούλου, συλλέκτρια και υποστηρίκτρια του πολιτισμού.
Μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής, «που λειτουργεί ως δεξαμενή σκέψης, ενισχύοντας τη στρατηγική ανάπτυξη και τη διεθνή εμβέλεια του οργανισμού»: Χλόη Βαΐτσου, ανεξάρτητη σύμβουλος τέχνης και πολιτιστικής στρατηγικής. Γεράσιμος Γιαννόπουλος, συν-διαχειριστής εταίρος της Ζέπος & Γιαννόπουλος. Ελίνα Κουντούρη, διευθύντρια του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ. Δημήτρης Κουτσόπουλος, CEO της Deloitte Greece, Thomas Oberender, επιμελητής, καλλιτεχνικός διευθυντής φεστιβάλ και συγγραφέας με έδρα το Βερολίνο και την Αθήνα. Η Επιτροπή Επιμέλειας συγκροτείται για πρώτη φορά και σε συνεργασία με τον Poka-Yio εισηγείται τον επιμελητή ή την επιμελήτρια κάθε διοργάνωσης και συμβάλλει στον σχεδιασμό του καλλιτεχνικού προγράμματος. Αποτελείται από τους Κατερίνα Γρέγου, Massimiliano Gioni, Stefanie Hessler και Gabi Ngcobo.
Η θεματική της AB8: ΣΤΑΣΙΣ/ΕΚΣΤΑΣΙΣ ξεκινά από προσωπικές έννοιες, όπως η εγγύτητα, η οικειότητα και η νοσταλγία και στρέφεται σε ευρύτερα, παγκοσμίως αλληλένδετα πολιτικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων, ο εκτοπισμός, η συνενοχή και ο φόβος. Διερευνά πώς οι καλλιτεχνικές πρακτικές μπορούν να καλλιεργήσουν συνθήκες υποστήριξης, διαλόγου και μετασχηματισμού του πολιτικού μας φαντασιακού και να λειτουργήσουν ως χώροι μέσα στους οποίους παγιωμένες βεβαιότητες μπορούν να τεθούν υπό διαπραγμάτευση. Το ερώτημα που θέτει: Πώς μπορούμε να παραμένουμε σε εγρήγορση και να αντισταθούμε στη σιωπή ή την αδιαφορία απέναντι σε όσα συμβαίνουν; Η «στάσις» προέρχεται από τον όρο ἵσταμαι που σημαίνει στέκομαι ή υπερασπίζομαι. Η αρχική σημασία του όρου «έκστασις» αναφέρεται στην κατάσταση κατά την οποία νιώθουμε ότι «βγαίνουμε από τον εαυτό μας».
Οπως ανέφερε ο επιμελητής Thiago de Paula Souza: «Για μένα, η 8η Μπιενάλε της Αθήνας αποτελεί μια δημιουργική πρόκληση που με ωθεί να προσεγγίσω τις καλλιτεχνικές πρακτικές μέσα από το πρίσμα μιας πόλης με σύνθετη ιστορία και έντονη πολιτική και κοινωνική εμπειρία. Η Αθήνα έχει δείξει πως, ακόμη και σε περιόδους κρίσης, η συλλογική δράση μπορεί να δημιουργήσει χώρους μέσα στους οποίους μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα, και για να το πετύχει αυτό η έκθεση θα αναπτυχθεί μέσα από έναν διαρκή διάλογο με τοπικούς και διεθνείς δημιουργούς».
