Το σπίτι του Αλέκου Ροδάκη στην Αίγινα είναι ένα κτίσμα ξεχωριστής σημασίας καθώς αποτελεί μοναδικό δείγμα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής στη χώρα. Χτίστηκε το 1884 εξ ολοκλήρου από τον Αλέκο Ροδάκη, «ο οποίος δεν ήταν απλώς ένας χτίστης και αγρότης· ήταν ο Θεόφιλος της λαϊκής μας αρχιτεκτονικής και γλυπτικής», όπως έχει γράψει ο Τάσης Παπαϊωάννου σε σχετικό άρθρο του στην «Εφ.Συν.».
Κηρυγμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης ήδη από το 2001, έπειτα από ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, δεν ευτύχησε να αποκτηθεί από το ελληνικό κράτος, το υπουργείο Πολιτισμού, τον Δήμο της Αίγινας προκειμένου να αναπαλαιωθεί, να αποκατασταθεί, να διασωθεί και να λειτουργήσει ως «μουσείο του εαυτού του» με πολλαπλές χρήσεις.
Τα τελευταία δύο χρόνια οι νέοι ιδιοκτήτες έχουν προχωρήσει σε έργα αποκατάστασης, τα οποία ωστόσο εγείρουν ερωτήματα. Τηρήθηκαν οι νόμιμες διαδικασίες που απαιτούνται για ένα χαρακτηρισμένο μνημείο παραδοσιακής αρχιτεκτονικής; Κατατέθηκε αρχιτεκτονική μελέτη αποκατάστασης προς έγκριση από το ΚΣΝΜ, είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που θέτουν δεκαέξι προσωπικότητες στην επιστολή (11.6.21) που απευθύνουν προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού με θέμα «Το σπίτι του Ροδάκη στην Αίγινα – Μνημείο παραδοσιακής αρχιτεκτονικής».
«Το σπίτι του Αλέξανδρου Ροδάκη στον Μεσαγρό της Αίγινας αποτελεί κορυφαίο μνημείο της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής στη χώρα μας» γράφουν και θυμίζουν ότι στην απόφαση που ακολούθησε της κήρυξης από το ΚΣΝΜ (6/8.3.2001) «αναφέρεται ότι “…χρειάζεται ειδική κρατική προστασία, σύμφωνα με τις διατάξεις των Ν. 1469/50 και 2039/92, το σύνολο των κτισμάτων που αποτελούν την οικία Αλ. Ροδάκη στον Μεσαγρό Αιγίνης με περιβάλλοντα χώρο στα όρια της κατατμημένης ιδιοκτησίας, διότι πρόκειται για εξαιρετικό δείγμα παραδοσιακής αιγινήτικης αρχιτεκτονικής με ιδιαίτερα αξιόλογα διακοσμητικά στοιχεία, απόλυτα ενταγμένο στο φυσικό τοπίο. Επίσης αποτελεί χαρακτηριστικό σημείο αναφοράς για το νησί της Αίγινας και είναι σημαντικό για τη μελέτη της ιστορίας της ελληνικής αρχιτεκτονικής.
Το σπίτι συγκροτείται από διακριτούς λιθόκτιστους όγκους και περιλαμβάνει την κυρίως οικία, τους στάβλους, τον φουρνόσπιτο, τον περιστεριώνα και το πατητήρι. Χτίστηκε σε διαδοχικές χρονικές φάσεις: ο αρχικός όγκος, που περιλαμβάνει τον βασικό χώρο διημέρευσης με την εστία, το ξύλινο πατάρι και το κατώι, χτίστηκε το 1884, ενώ σταδιακά προσετίθεντο οι υπόλοιποι χώροι, με τελευταίο το χαρακτηριστικό πατητήρι με τα κλασικίζοντα επίκρανα στην όψη του που ολοκληρώθηκε το 1897.
Σύμφωνα με επανειλημμένες αναφορές δημοτικών συμβούλων προς τον δήμαρχο Αίγινας (συνεδρίαση Δημ. Συμβουλίου 16/3/2021 & 10/5/2021) τα τελευταία χρόνια εκτελούνται εκτεταμένες οικοδομικές εργασίες, τόσο στο εξωτερικό περίβλημα του σπιτιού και τον περιβάλλοντα χώρο, όσο και στους εσωτερικούς χώρους της οικίας. Επίσης γίνεται αναφορά και για νέες προσθήκες χώρων από τον τωρινό ιδιοκτήτη του, οι οποίες δεν υπήρχαν στο υπάρχον παραδοσιακό συγκρότημα, αλλά και σύγχρονες επεμβάσεις που αλλοιώνουν κατάφωρα τον ιστορικό του χαρακτήρα (π.χ. στέγαση των δωμάτων με πλάκες οπλισμένου σκυροδέματος, φωτιστικά ανοίγματα-skylights κ.λπ.). Από τις επισυναπτόμενες φωτογραφίες φαίνεται ότι οι εκτελούμενες εργασίες επιφέρουν μη αναστρέψιμες βλάβες για το σύνολο των κτισμάτων.
Σε συνέχεια των ανωτέρω σας ερωτούμε, ευελπιστώντας στη δική σας τοποθέτηση, όπως και σε ποιες άμεσες ενέργειες προτίθεστε να προβείτε λόγω της μεγάλης σοβαρότητας του θέματος:
Τηρήθηκαν όλες οι νόμιμες διαδικασίες έγκρισης των παραπάνω επεμβάσεων από το ΚΣΝΜ και εκδόθηκε άδεια από την αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία όπως αυτές προβλέπονται για χαρακτηρισμένα από το ΥΠΠΟ μνημεία αρχιτεκτονικής κληρονομιάς;».
Την επιστολή υπογράφουν οι: Λέτη Αρβανίτη-Κρόκου, αρχιτέκτων, κάτοικος Αίγινας, Κώστα Βαρώτσος, καλλιτέχνης, καθηγητής Αρχιτεκτονικής ΑΠΘ, κάτοικος Αίγινας, Στέλιος Βαφέας, αρχιτέκτων, κάτοικος Αίγινας, Τάκης Βουτέρης, ηθοποιός-σκηνοθέτης, κάτοικος Αίγινας, Βασίλης Γρηγοριάδης, αρχιτέκτων, κάτοικος Αίγινας, Αννίτα Δεκαβάλλα, ηθοποιός-μεταφράστρια, κάτοικος Αίγινας, Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας, αρχιτέκτων, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Γιάννα Δογάνη, συντηρήτρια αρχαιοτήτων, Κώστας Ζάμπας, πολιτικός μηχανικός, Δρ ΕΜΠ, Γιώργος Καλόφωνος, ιστορικός-βυζαντινολόγος, μόνιμος κάτοικος Αίγινας, Ηλέκτρα Κανέλλου, γεωπόνος, αρχ. τοπίου Ph.D., Νεκτάριος Κουκούλης, εκπαιδευτικός, μόνιμος κάτοικος Αίγινας, Ολια Λαζαρίδου, ηθοποιός, κάτοικος Αίγινας, Γιώργος Μακρής, αρχιτέκτων, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Γιώργος Μομφερράτος, οικονομολόγος, κάτοικος Αίγινας, Σπύρος Παντελάκης, αρχιτέκτων-ζωγράφος, μόνιμος κάτοικος Αίγινας, Τάσης Παπαϊωάννου, αρχιτέκτων, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.
