Ενα Οσκαρ φωτογραφίας που ρίζωσε στην Κρήτη

Είχε συνεργαστεί με την αριστοκρατία του βρετανικού σινεμά σε ιστορικές, πια, ταινίες ο Γουόλτερ Λάσαλι, αλλά η Ελλάδα ήταν η χώρα που είχε διαλέξει για να ζήσει αυτός ο «Περιπλανώμενος διευθυντής φωτογραφίας», όπως είναι ο τίτλος της αυτοβιογραφίας του. Και όχι μόνο επειδή με ελληνική ταινία, τον «Ζορμπά» του Μιχάλη Κακογιάννη, κέρδισε το 1964 το μοναδικό Οσκαρ της μεγάλης καριέρας του.

Ο Λάσαλι είχε λατρέψει την Κρήτη και τους Κρητικούς και είχε βρει στους «ενθουσιώδεις», όπως έλεγε, Ελληνες τεχνικούς κάτι που πήγαινε στην καλλιτεχνική του ιδιοσυγκρασία.

Γι’ αυτό «γύρισε» πολλές ελληνικές ταινίες και έμενε τα τελευταία δεκαπέντε και πάνω χρόνια στον Σταυρό Ακρωτηρίου, κοντά στον τόπο που είχε γυριστεί ο «Ζορμπάς» -μέχρι που είχε χαρίσει το χρυσό του αγαλματάκι σε ντόπια ταβέρνα, αλλά, δυστυχώς, κάηκε μαζί της σε πυρκαγιά. Χθες τα ξημερώματα άφησε την τελευταία του πνοή σε νοσοκομείο των Χανίων, στα 91 του χρόνια.

Γερμανικής καταγωγής, ο Λάσαλι γεννήθηκε το 1926 στο Βερολίνο, αλλά βρήκε με την οικογένειά του το 1931 καταφύγιο από τους ναζί στο Λονδίνο. Η κινηματογραφική του καριέρα συνδέθηκε με τις ένδοξες φάσεις του βρετανικού free cinema (δεκαετία ‘50) και του βρετανικού new wave (αρχές ‘60) κυρίως μέσω ταινιών του κορυφαίου (σε θέατρο και σινεμά) Τόνι Ρίτσαρντσον, πρώτου συζύγου της Βανέσα Ρεντγκρέιβ: «Γεύση από μέλι» (1961), «Η μοναξιά του δρομέα μεγάλων αποστάσεων» (1962) με τον Τομ Κόρτνεϊ και «Τομ Τζόουνς» (1962) με τον Αλμπερτ Φίνεϊ, μια ταινία που κέρδισε τέσσερα Οσκαρ (ανάμεσά τους καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας).

Συνεργάστηκε επίσης με τον εντελώς διαφορετικό σε ύφος και αισθητική Τζέιμς Αϊβορι σε σημαντικές ταινίες εποχής, όπως το «Κάψα και σκόνη» (1985) με Τζούλι Κρίστι και Γκρέτα Σκάκι και «Οι Βοστονέζοι» (1984) με τη Βανέσα Ρεντγκρέιβ.

Η ελληνική «φουρνιά» του Λάσαλι κυριαρχείται από τρεις ταινίες του Μιχάλη Κακογιάννη, την «Ηλέκτρα» (1962) με Ειρήνη Παππά και Γιάννη Φέρτη, τον διάσημο «Ζορμπά» (1964) και το «Οταν τα ψάρια βγήκαν στη στεριά» (1967). Αυτός, όμως, που τον πρωτοέφερε στην Ελλάδα ήταν ο παντοτινός έκτοτε φίλος του Ντίνος Δημόπουλος.

Οταν βλέπετε στο εξής την έξοχη μαυρόασπρη φωτογραφία της «Μανταλένας» (1960) αλλά και την έγχρωμη «Η Αλίκη στο Ναυτικό» (1961) του Σακελλάριου, και οι δύο με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, να ξέρετε ότι ανήκουν στον Γουόλτερ Λάσαλι -η δεύτερη παρέα με τον Δημόπουλο.