Οι αγωγές και το αριστερό ήθος

Εκδικάζεται σήμερα στο Εφετείο Αθηνών η αγωγή που έχει υποβάλει ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς κατά της Athens Review of Books, με την οποία ζητεί αποζημίωση 250.000 ευρώ. Μάλιστα. Τα όργανα άρχισαν να παίζουν εναντίον της ελευθερίας της έκφρασης, εναντίον του κριτικού λόγου και πάει λέγοντας. Την αγωγή είχε υποβάλει ο νυν υπουργός το 2010 όταν δημοσιεύτηκε στο περιοδικό επιστολή αναγνώστη, στην οποία ο Νίκος Κοτζιάς χαρακτηριζόταν ως πραγματικός γκαουλάιτερ του σταλινισμού. Ελάτε τώρα, κύριε υπουργέ. Εάν πάρετε τις 250.000 θα δικαιωθείτε ηθικά; Η ύλη θα ικανοποιήσει την τρωθείσα ηθική σας; Είναι όλη αυτή η κίνηση αποτέλεσμα δημοκρατικής σκέψης; Είναι δυνατόν να διώκεται ο Τύπος επειδή δημοσιεύονται δυσάρεστες απόψεις, ακόμη κι ενοχλητικός κριτικός λόγος;

Χρόνιο το φαινόμενο και δυσεπίλυτο, δεν παύει να μιαίνει τους δημοκρατικούς θεσμούς και την ίδια τη δημοκρατία. Στη σημερινή πραγματικότητα ο υπουργός οφείλει να δείξει σύνεση και δημοκρατικό ήθος και να αποσύρει την αγωγή. Ας μην ξεχνά ότι πλέον είναι σε ανώτατο αξίωμα μιας κυβέρνησης που ευαγγελίζεται την αριστερή διακυβέρνηση της χώρας. Οφείλει να προασπίσει τις αρχές της κυβέρνησης της οποίας είναι εξέχον μέλος, να δώσει ο ίδιος το παράδειγμα του νέου ήθους, της δημοκρατικής συνείδησης. Στις πράξεις κρίνεται ο καθένας, όχι στη θεωρία. Είναι βέβαιο ότι η απόσυρση της αγωγής θα διαχύσει άλλον άνεμο στις ιδεολογικές συγκρούσεις, ελεύθερο κι απελευθερωτή συνάμα. Η κοινή γνώμη θα επηρεαστεί θετικά από έναν τέτοιο άνεμο.

Κάτι τέτοιο ουδόλως σημαίνει ότι θα εκτραχυνθούμε και θα επιδιδόμαστε ασυστόλως σε ύβρεις· η αυτολογοκρισία είναι άλλο πράγμα και άλλο η σκληρή κριτική. Υπάρχουν απείρως πιο δημοκρατικοί τρόποι να ικανοποιηθεί ο υπουργός, με μια δημοκρατική αντιπαράθεση επιχειρημάτων π.χ., με έναν εκτεταμένο διάλογο· όχι με ποινές, όχι με τιμωρητική διάθεση, όχι με εκβιασμούς. Εάν ο «αντίπαλος» είναι φτωχός σε επιχειρήματα ή αποδειχτεί ότι είναι απλός συκοφάντης, θα γίνει ο περίγελως της κοινότητας, της πόλης, της χώρας και θα το ξανασκεφτεί προτού χύσει το δηλητήριό του. Αυτό έχει σημασία: η επικράτηση του δικαίου και της αλήθειας. Θα έλεγα είναι υποχρεωμένος ο κ. Κοτζιάς να αποσυρθεί από τις απαιτήσεις του, διότι δεν μπορούμε να φανταστούμε υπουργό αριστερής κυβέρνησης να καταπίπτει σε μεθόδους που πνίγουν την ελευθερία της έκφρασης και του κριτικού λόγου. Αλλα περιμένουμε από υπουργούς τέτοιας κυβέρνησης: ήθος, μεγαλοθυμία, διάλογο και όχι εκδικητική συμπεριφορά.

Οι δημοσιογράφοι δεν μπορούν να λειτουργήσουν ελεύθερα, αυτόνομα και ανεξάρτητα υπό τη δαμόκλειο σπάθη της τιμωρίας ή της εξαναγκαστικής σιωπής και κάποια στιγμή αυτή η ιστορία με τις αγωγές οφείλει να εκλείψει, χωρίς αυτό να σημαίνει -επιμένω- ότι θα αποθρασυνθούν οι άνθρωποι που εργάζονται στα μέσα ενημέρωσης· ας εξαντληθούν τα περιθώρια βελτίωσης στις κοινωνικές σχέσεις. Και αυτό μπορεί εύκολα να επιτευχθεί όσο το ήθος μάς χαρακτηρίζει ακόμη ως κοινωνία.