Η αντιπολεμική συναυλία που θα γίνει αύριο στην Αθήνα με τη συμμετοχή πολλών καλλιτεχνών δεν αρέσει σε ορισμένους πολιτικούς της Δεξιάς και σε φιλοκυβερνητικούς δημοσιολόγους. Κατηγορούν τους διοργανωτές ότι το μήνυμα που εκπέμπει η πρωτοβουλία τους κρατάει ίσες αποστάσεις μεταξύ της επιτιθέμενης χώρας (Ρωσία) και της αμυνόμενης (Ουκρανία). Κυβερνητικοί αξιωματούχοι και μέσα ενημέρωσης θεωρούν ότι η στάση απέναντι στην ουκρανική κρίση δεν χωράει αστερίσκους.
Η καταδίκη της Ρωσίας πρέπει να είναι σαφής, δεν χρειάζεται στην παρούσα φάση να αναζητούμε τις αιτίες, δεν είναι σωστό τώρα που σκοτώνονται άμαχοι, ισοπεδώνονται πόλεις και διαπράττονται εγκλήματα πολέμου από το καθεστώς Πούτιν να θυμίζουμε τις ωμές παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου από τη Δύση, να κάνουμε λόγο για θηριώδη υποκρισία, να επικαλούμαστε Δυτικούς ειδικούς που προειδοποιούσαν για τις συνέπειες από την επέκταση του ΝΑΤΟ, να αναφέρουμε την ένοχη αδιαφορία της Δύσης απέναντι στις κινήσεις του Πούτιν στο πρόσφατο παρελθόν, την πώληση όπλων στη Ρωσία από δυτικές χώρες μετά την επιβολή του εμπάργκο το 2014, γιατί αυτό είναι χυδαίος συμψηφισμός.
Στην παρούσα κρίση υπάρχουν ο απόλυτα καλός και ο απόλυτα κακός. Πρέπει να διαλέξεις: είσαι με τους καλούς ή με τους κακούς; Οι αποχρώσεις προσφέρουν άλλοθι στον εισβολέα. Η μανιχαϊστική αυτή λογική θέλει να μετατρέψει τη συζήτηση σε διαμάχη. Οποιο επιχείρημα κατατίθεται που επιχειρεί να ερμηνεύσει την κατάσταση δεν αντιμετωπίζεται με επιχείρημα, αλλά με σύνθημα και με δίκες προθέσεων. Το σκεπτικό είναι απλό: Δεν μ’ ενδιαφέρει τι λες, δεν μ’ ενδιαφέρει να μελετήσω τη θέση σου, αυτό που με ενδιαφέρει είναι να αποκαλύψω τα ύποπτα κίνητρά σου. Κι αν δεν υπάρχουν, δεν έχει σημασία, τα κατασκευάζω.
Τα λες αυτά που λες γιατί είσαι φιλοπουτινικός, ορφανό του Στάλιν, κολλημένος αντιδυτικός, εχθρός της φιλελεύθερης δημοκρατίας, θαυμαστής αυταρχικών καθεστώτων. Τα πράγματα είναι καθαρά για τους οπαδούς της συγκεκριμένης… ανάλυσης: Το σύστημα Πούτιν είναι φασιστικό και ο Πούτιν αντιγράφει τον Χίτλερ. Οτιδήποτε άλλο, λιγότερο επιθετικό, λιγότερο κατηγορηματικό, μια διαφορετική σκέψη, αντικειμενικά ρίχνει νερό στον μύλο του Ρώσου δικτάτορα.
Την προβληματική αυτή προσέγγιση επισημαίνει ο Αντώνης Λιάκος με το άρθρο του στην «Αυγή» στις 20/3/2022: «Κάθε κακός στην Ιστορία τείνει να εξομοιωθεί με το αρχέτυπο των κακών, τον Χίτλερ. Χίτλερ ο Μιλόσεβιτς, Χίτλερ ο Σαντάμ, Χίτλερ και ο Πούτιν. Ο Χίτλερ δηλαδή ποτέ δεν πεθαίνει γιατί είναι η βολική εξήγηση, η αποσιώπηση των αιτιών και η αποφυγή των ευθυνών. Είναι η Ρωσία φασιστική χώρα; Οι δολοφονίες και οι καταδιώξεις των αντιφρονούντων, ο έλεγχος των ΜΜΕ, η λογοκρισία, η γενικευμένη ανελευθερία και οι παράνομες πρακτικές διατήρησης της εξουσίας από τον Πούτιν δεν φτάνουν για να της αποδώσουν αυτόν τον χαρακτηρισμό, όπως δεν φτάνουν και για την Τουρκία του Ερντογάν, για την Ουγγαρία του Ορμπαν ή για τη Βραζιλία του Μπολσονάρο.
Και πώς θα χαρακτηρίσεις την Κίνα που έχει επίσης ένα ανελεύθερο καθεστώς, φασιστική και αυτή; Και πότε έγιναν αυτές οι χώρες φασιστικές, μέσα από ποιες διαδικασίες; Δεν ξεμπερδεύει κανείς με την Ιστορία μέσα από αφορισμούς. Ο φασισμός, όπως και ο ναζισμός, είναι ιστορικές κατηγορίες με συγκεκριμένο περιεχόμενο, το οποίο εξανεμίζεται αν τις χρησιμοποιείς σαν πασπαρτού».
Και άλλες φορές για μικρότερης σημασίας ζητήματα η δημόσια συζήτηση έγινε με όρους γηπεδικούς. Δημιουργούνταν ομάδες που οχυρώνονταν σε ανελαστικές θέσεις, δεν συνομιλούσαν και θορυβούσαν επί του περιεχομένου. Ο ναζισμός δεν ήταν απλή δικτατορία. Ηταν, όπως σημειώνει ο Γ. Καλιόρης, «κίνημα ολοκληρωτικό, καθεστώς απόλυτης κυριαρχίας εφ’ όλης της ύλης, επί σωμάτων και ψυχών» («Εκ του συστάδην», σελ. 216, Αρμός).
Ανάγωγα
Την κατάσταση που δημιουργήθηκε στη σύνοδο της Ε.Ε. με την αποχώρηση του πρωθυπουργού της Ισπανίας για να πάρει, όπως είπε, καθαρό αέρα, ο Ελληνας πρωθυπουργός την περιέγραψε ως εξής: «μικρές εντάσεις, που κάποιες φορές δραματοποιούνται από τα ΜΜΕ». Αυτός πάντως απέφυγε να εμπλακεί στον τσακωμό. Εμεινε θεατής. Προβλέψιμος και δεδομένος εταίρος είναι, δεν θα γίνει χαμίνι του πεζοδρομίου!
