Ο διακεκριμένος αμερικανός ψυχίατρος Σκοτ Πεκ (1936-2005) ,ισχυρή προσωπικότητα που σημάδεψε, με τις λεκτικές παρεμβάσεις και το συγγραφικό έργο του, την δημόσια ζωή στα Ηνωμένες Πολιτείες όταν ρωτήθηκε πως μπορεί να παροτρύνει έναν ρατσιστή ώστε ν’ αλλάξει τρόπο σκέψης άρα και ζωής, απάντησε: «Μοιραστείτε τις ομοιότητες μας, επευφημήστε τις διαφορές μας! Μόνο έτσι θα λυτρωθούν οι ανθρώπινες σχέσεις…».
Επιλέξαμε την συμβολική ρήση ψυχιάτρου ακριβώς επειδή οι ρατσιστές είναι άρρωστοι! Κατ αρχήν χρήζουν…συμπάθειας για την ηθική ανεπάρκεια τους αλλά και ετοιμότητα για τους κινδύνους που εγκυμονεί η συμπεριφορά τους… Η ίδια πεποίθηση ενισχύεται στις συνεντεύξεις μου, κοντά τέσσερις δεκαετίες πλέον, κυρίως με αφρικανούς-τα πλέον…πρόσφορα θύματα του συμπλέγματος ενός ρατσιστή-αλλά και διαφορετικής προέλευσης αλλά πάντως ετερόχρωμους ποδοσφαιριστές, όσους εντάχθηκαν σ’ ελληνικές ποδοσφαιρικές ομάδες… Η δημοσιογραφική καταγραφή όσο και η επίσημη σχετικών, συνήθως αντιρατσιστικών, φορέων καταδεικνύει πως σε ρατσιστικά κρούσματα καταφεύγει τμήμα του πληθυσμού μας που δεν συνιστά…απομονωμένη μειοψηφία του (κάθε άλλο!) αλλά σημαντικό ποσοστό του! Πολλοί παίκτες έχουν διηγηθεί πιεστικές συνθήκες για την παρουσία τους στα γήπεδα μας αλλά και γενικότερα ως διαβάτες στους δρόμους μας ,στα μέσα μεταφοράς ή, στους χώρους εστίασης… Εκεί, όπου…τόλμησαν να μπούν για να φάνε, να πιούν ή, ν’ ακούσουν, όπως κάθε λευκός γηγενής, μουσική χωρίς να σκεφθούν τι πρόκειται ν’ αντιμετωπίσουν λόγω διαφορετικού χρώματος στο δέρμα τους!
Με ήπια διατύπωση μπορούμε να περικλείσουμε την ίδια αλήθεια στα λόγια που είχα ακούσει ,για την «Αθλητική Ηχώ», από τον Ντανιέλ Μπατίστα, την επόμενη της πρώτης εμφάνισης του ως παίκτης της Εθνικής Ελλάδας (12/10/1994, Ελλάδα-Φινλανδία 4-0 στο Καυταντζόγλειο). Είχε πετύχει, με κεφαλιά από σέντρα του Τουρσουνίδη και το δεύτερο γκολ: «Ξέρω ότι για τους περισσότερους δεν είμαι ο πρώτος μαύρος που έπαιξε στην Εθνική αλλά «ο πρώτος αράπης». Δεν πειράζει ,από μικρό παιδί στον Εθνικό τα συνήθισα αυτά… Ακουσα χειροκροτήματα μόλις μπήκα στο γήπεδο ,μετά το παιχνίδι αφιέρωσα το γκολ που έβαλα στην Μακεδονία και το εννοούσα! Αυτή είναι η απάντηση μου, αρκεί… Στην Ελλάδα έχω πάρει και έχω δώσει αγάπη ,αναγνώριση αλλά αυτό δεν μου απαγορεύει να μιλώ με ανησυχία για τα ρατσιστικά κρούσματα εντός και εκτός γηπέδου… Παίκτες άλλων ομάδων ,κατά καιρούς, μαύροι ή, και ασιάτες ,μάλλον επειδή είδαν το χρώμα του δέρματος μου και θέλησαν να μιλήσουν ελεύθερα, έχουν μοιραστεί μαζί μου τις δικές τους ,ανάλογες, εμπειρίες!».
Μαζί του συμφωνούν ,για την ακρίβεια συχνά υπερθεματίζουν, πολλοί άλλοι! Ο Πίτσο Μοσιμάνε (Ιωνικός Νίκαιας, 1989-1995) στην συζήτηση μας για το περιοδικό «Λίμπερο» (22/1/1991) ,άρχισε από την δυσάρεστη έκπληξη του συμβολαίου του ,αυτός κι αν είναι ρατσισμός για κάποιον που δεν γνωρίζει ελληνικά:«Οταν ήρθα υπέγραψα για ένα χρόνο, μετά εμφανίστηκε συμβόλαιο με διάρκεια τεσσάρων ετών ,είμαι δεμένος με ψεύτικο συμβόλαιο!». Εμενε σε σπίτι δυο τετράγωνα πιο πέρα από εκείνο του προπονητή του Γιάνους Κόβαλικ αλλά πήγαινε στην προπόνηση του Ιωνικού με δυο λεωφορεία: «Γλυφάδα-Πειραιάς, Περαιάς-Νίκαια, δεν μ’ έβαζε ούτε ο Κόβαλικ, ούτε έλληνας παράγοντας της ομάδας που έμενε κι εκείνος στην Γλυφάδα στ αυτοκίνητα τους…Για να μην τους τα…λερώσει ο αράπης!» μας είχε θυμίσει («Ελευθεροτυπία» 6/5/2010) όταν ήταν βοηθός του βραζιλιάνου Κάρλος Αλμπέρτο Παρέϊρα στην τεχνική ηγεσία της Εθνικής Νότιας Αφρικής. Είχαμε συναντηθεί στο Ντέρμπαν ενόψη έναρξης του Παγκοσμίου Κυπέλλου στην αφρικανική χώρα.
Δίπλα του ,ο εμβληματικός βραζιλιάνος προπονητής δεν είχε δείξει ν απορεί: «Η Ελλάδα ,αλήθεια δεν έχει καλή φήμη στον τομέα της αποδοχής… Το γνωρίζω και από βραζιλιάνους που έχουν έρθει σε ελληνικές ομάδες ,σε όλες τις εποχές! Μόνο μια παρατήρηση από εμένα επειδή οι βραζιλιάνοι τρέφουμε ιδιαίτερη συμπάθεια στην χώρα σας από τα σχολικά χρόνια μας… Παρόμοιες ρατσιστικές συμπεριφορές, πόσο μάλλον αν συμβαίνουν συχνά, δεν τιμούν όχι ειδικά το ελληνικό ποδόσφαιρο αλλά συνολικά την έννοια «Ελλάδα»… Αλλοτε είχατε διδάξει σε όλο τον κόσμο πολιτισμό, γιατί όχι και τώρα;» είχε αναρωτηθεί. Του απάντησα με συγκαταβατικό νεύμα και ανάλογη έκφραση απ το σκυμμένο κεφάλι μου…
To…κεφάλι όλοι μας δεν το σκύψαμε ,το αντίθετο, όταν το 1980 στο γήπεδο της Λεωφόρου έκανε αισθητή την παρουσία του o Λουϊς Αντρεούτσι! Είχε έρθει από την Αργεντινή στον Παναθηναϊκό ως δεινός σκόρερ ,μόνο ως τέτοιος δεν έπαιζε όμως… Οι οπαδοί του «τριφυλλιού» έπαψαν μόνο ν αδημονούν σιωπηλοί για την ατελέσφορη μεταγραφή… Στο παιχνίδι της έκτης αγωνιστικής με την Καβάλα άρχισαν ,από τα πρώτα λεπτά, να τον αποδοκιμάζουν ,εκείνος…επέλεξε ν απαντήσει με γκολ στο 30΄! Το πανηγύρισε…ιδιότυπα! Δεν σήκωσε πανηγυρικά τα χέρια του αλλά κύρτωσε τις παλάμες ,έπιασε τα γεννητικά όργανά του και τα έστρεψε…θριαμβευτικά προς τους αμφισβητίες της εξέδρας! Τον συναντήσαμε το 2001 στο Μπουένος Αϊρες, χαμογέλασε με νόημα, είπε: «Για δυο πράγματα είμαι σίγουρος για τους έλληνες… Πρώτο, πως δεν έχετε υπομονή και βιάζεστε ν αμφισβητήσετε δεδομένες αξίες όπως ήμουν εγώ τότε στο πρωτάθλημα της χώρας μου και δεύτερο πως πολλοί από εσάς έχετε αφήσει τον ρατσισμό να…κατοικήσει στην σκέψη σας. Στο μικρό διάστημα που έμεινα στη Ελλάδα αλλά και από τότε ως σήμερα όταν μιλώ με νοτιοαμερικανούς παίκτες που έπαιξαν σ ελληνικές ομάδες ή, με μάνατζερ που εκπροσωπούν κυρίως αφρικανούς ποδοσφαιριστές, όλοι τους μου λένε πως συχνά έγιναν στόχοι ρατσιστικών επιθέσεων… Θεωρώ μη ανθρώπους τους ρατσιστές, αν με ρωτούσες σε ποιόν θα ήθελα να ξανακάνω αυτή την εκρηκτική χειρονομία που θυμάστε τότε στην Λεωφόρο ,απαντώ «στο πρόσωπο ενός ρατσιστή μήπως και ξυπνήσει για να σώσει τον εαυτό του από το δηλητήριο που κρύβει στο μυαλό του!».
«Γιατί όλ αυτά;» όποιος αναρωτηθεί μπορεί να του απαντήσει ο πατέρας του μικρού παιδιού στη Πάτρα που θέλησε αυτόγραφο από τον Αμαέτζι Οτιτζι το 1997 («Ελευθεροτυπία», 4/10): «Με πλησίασε, με στυλό και χαρτί, φώναξε «Otitzi please!» ,ο πατέρας του τον τράβηξε μακριά μου και του είπε «βρωμάνε οι αράπηδες, μακριά του, μόνο απ την εξέδρα θα του φωνάζεις!».
Η, έστω ν αφουγκραστεί τα λόγια που άκουσα από τον Ρομέλου Λουκάκου («Εφημερίδα των Συντακτών» 21/9/2019). Ο παίκτης της Ιντερ ,βέλγος υπήκοος με αφρικανική καταγωγή, «καθιερωμένος στόχος ρατσιστών» όπως τον αποκάλεσε η «Gazzeta» (16/9/2019) υπέγραψε την συζήτηση, λίγες μέρες μετά την τελευταία στοχοποίηση του με λέξεις-λεπίδες: «Πάντα αναρωτιέμαι και αυτό είναι χειρότερο από τις πράξεις και τα λόγια τους πρός εμάς που γεννηθήκαμε μαύροι, τι παιδιά-πολίτες του αύριο μεγαλώνουν οι ρατσιστές στα σπίτια τους…».
