«Είχαμε την εμπειρία αλλά χάσαμε το νόημα», λέει κάπου στα «Τέσσερα Κουαρτέτα» ο Τόμας Ελιοτ. Η κιτς εμπειρία της 21ης Απριλίου στη χώρα μας υπήρξε τραυματική, με τις συνέπειές της να ξεπερνούν τη χρονική της διάρκεια αλλά και τα όρια του ελλαδικού κράτους. Το νόημά της, ωστόσο, δεν είναι ακόμη όσο θα έπρεπε σαφές. Κάποια ζητήματα παραμένουν θολά για πολλούς λόγους. Μεταξύ αυτών οι ιδεολογίες, όταν αρνούνται την κριτική σκέψη και το έλλειμμα αυτό συνδυάζεται με μια προσκόλληση σε στερεότυπα.
Ζητήματα στα οποία εντοπίζεται ίσως αυτό που ο Ελιοτ ονόμαζε απώλεια του νοήματος της εμπειρίας έχουν να κάνουν στο ελληνικό παράδειγμα με τον ρόλο του ιμπεριαλισμού, που σήμερα, με τα γεγονότα στη Βενεζουέλα, στο Ιράν και αλλού, επανέρχεται στο προσκήνιο. Ή τον ρόλο του θρόνου, που επανήλθε στα κοσμικά σχόλια από την ώρα που ενέσκηψαν ανανεωμένοι στη χώρα οι Γλίξμπουργκ ως «Ντε Γκρες». Και ακόμα, με τη φύση και τις συνέπειες της χούντας στην Κύπρο αλλά και στο ήθος του λαού μας, αν θέλουμε να δούμε τον λαό όχι ως σύνθημα ή πρόσχημα, αλλά ως σύνολο του οποίου είμαστε αναπόσπαστο και αλληλέγγυο κομμάτι.
Οι ΗΠΑ χρεώθηκαν βασικές ευθύνες για την επιβολή και τη στήριξη της δικτατορίας από την αντιδικτατορική αντίσταση που έπληξε επανειλημμένα αμερικανικούς στόχους, από τα συνθήματα του Πολυτεχνείου και από το -έστω και όψιμα εκδηλωμένο- λαϊκό αίσθημα. Οι πορείες προς την Πρεσβεία μετά την πτώση της χούντας υπογράμμισαν το αίσθημα αυτό. Ωστόσο η στερεότυπη παρουσίαση των ΗΠΑ ως του απόλυτου κακού υποβάθμισε την κατανόηση των γεωπολιτικών σχεδιασμών -μεταξύ των οποίων ο έλεγχος της Κύπρου και της Μέσης Ανατολής- το 1967 και το 1973-1974.
Ο Κωνσταντίνος τιμωρήθηκε για το λευκό πραξικόπημα του 1965 που άνοιξε τον δρόμο στη δικτατορία την οποία αρχικά αποδέχτηκε παθητικά. Η πλημμελής όμως γνώση και εκλαΐκευση των διαχρονικών ευθυνών της δυναστείας του διευκολύνει στο να παρουσιάζονται σήμερα μέλη της οικογενείας του στη χώρα σαν μια ενδιαφέρουσα ακίνδυνη ατραξιόν. Οσο για τη χούντα, οι σχηματικοί χαρακτηρισμοί της ως «φασιστικής» κ.λπ. εμποδίζουν να τη δούμε σαν αυτό που ήταν: μια στρατοκρατική, πρακτορική και ξενόδουλη δικτατορία που στο όνομα ενός κατασκευασμένου κομμουνιστικού κινδύνου χτύπησε την υπόσχεση για δημοκρατία και την πολιτισμική και πολιτική άνοιξη των τελευταίων προδικτατορικών χρόνων, νεκρανάστησε το τραύμα του Εμφυλίου και προκάλεσε τις πληγές που μένουν ανοιχτές στην Κύπρο και στο Αιγαίο.
Σήμερα σε μια δραματική σε κάθε επίπεδο στιγμή για τη χώρα και τον κόσμο είναι φυσικό να πληθαίνουν οι διεκδικητές και διεκδικήτριες της εύνοιας του λαού που θα ήταν καλύτερα αν, στη θέση μιας αστήρικτης βεβαιότητας, μιλούσαν στον λαό με αυτογνωσία, ευθύνη και ταπεινότητα.
.jpg)
