Ο θάνατος του ταχυδρόμου

Ηδη το 1995, ο Μάικλ Πάλιν δημοσίευε μυθιστόρημα για τα ταχυδρομεία. Η Βρετανία ζούσε τα απόνερα της περιόδου Θάτσερ και ο εκ των ιδρυτών των Μόντι Πάιθονς, που έχει γράψει μερικά από τα σενάριά τους και έχει πρωταγωνιστήσει στις ταινίες τους, που έχει επίσης βραβευθεί για την ερμηνεία του στο «Ενα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα», αποφάσισε να υπογράψει για πρώτη φορά μόνος του ένα μυθιστόρημα – ώς τότε είχε γράψει κάποια μαζί με τον Τέρι Τζόουνς.

Σε αυτό το μυθιστόρημα λοιπόν, που λεγόταν «Η πολυθρόνα του Χεμινγουέι» και κυκλοφόρησε το 2000 και στα ελληνικά, δεν οδηγείται σε τελικά συμπεράσματα για το θέμα, ωστόσο, με τρόπο που θυμίζει Πάιθονς, περιγράφει ωραία τα βασικά: Ο θαμπός ήρωάς του Μάρτιν Σπρόουλ, 16 χρόνια ασήμαντος ταχυδρομικός υπάλληλος του ταχυδρομείου μιας παραθαλάσσιας βρετανικής πολίχνης, περιμένει να γίνει διευθυντής μόλις συνταξιοδοτηθεί ο υπάρχων. Αντ’ αυτού, όμως, αποστέλλεται νέος διευθυντής νεαρής ηλικίας από τα κεντρικά. Σκοπός, ο «εκσυγχρονισμός» και μάλλον η ιδιωτικοποίηση – ή η συρρίκνωση υπέρ συμφερόντων τρίτων, το πιθανότερο. Εισάγονται ηλεκτρονικοί υπολογιστές, απολύονται αρκετοί υπάλληλοι και γίνεται μετακόμιση από το ευρύχωρο κεντρικό κτίριο στο πίσω δωμάτιο ενός… ζαχαροπλαστείου. Και το κυριότερο: ο νέος διευθυντής αδιαφορεί για τον ρόλο που παραδοσιακά διαδραμάτιζε το ταχυδρομείο στην κοινότητα.

Στην Ελλάδα συνεχίζουμε να αντλούμε παραδείγματα από τας Ευρώπας με 30 χρόνια διαφορά φάσης. Στο μεταξύ, βέβαια, οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν τρέξει με μεγάλες ταχύτητες, καθιστώντας τις αντίστοιχες ενέργειες ευλογοφανείς. Ταυτόχρονα, υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι το ταχυδρομικό έργο δεν έχει συρρικνωθεί, ακόμα και σήμερα στέλνονται ταχυδρομικά πάμπολλοι φάκελοι για ποικίλους λόγους, ενώ το ηλεκτρονικό μας σύμπαν, παρ’ όλο που έχει πάρει στη δική του αγκάλη την προσωπική αλληλογραφία, έχει δημιουργήσει νέο πεδίο δόξης λαμπρό στις ταχυδρομικές μεταφορές, λόγω της ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Εννοείται τώρα ότι στα κρατικά ταχυδρομεία αφήνεται ο μουντζούρης, δηλαδή η δαπανηρή στοιχειώδης εξυπηρέτηση των ακριτικών περιοχών, ενώ το φιλέτο του ηλεκτρονικού εμπορίου διαμοιράζεται σε πάνω από 700 εταιρείες.

Ο ταχυδρόμος πέθανε, λοιπόν, ζήτω ο κούριερ! Ο «εκσυγχρονισμός» αυτός (ή η «μεταρρύθμιση»), ανεξάρτητα από τις οικονομικές πτυχές του, έχει το πρόβλημα ότι αδυνατίζει ακόμα περισσότερο τον κοινωνικό ιστό στις ημιαστικές και αγροτικές περιοχές και βάζει ακόμα ένα λιθαράκι στην απονομιμοποίηση του κράτους στα μάτια των κατοίκων τους. Μπορεί να μη μεγαλώνει αναγκαστικά τις χιλιομετρικές αποστάσεις, σίγουρα όμως μεγαλώνει τις ψυχικές. Το ταχυδρομείο και οι ταχυδρόμοι εκτελούσαν αποστολή, οι εταιρείες ταχυμεταφορών και οι κούριερ εκτελούν αγώνες δρόμου.

Οσο για τον Μάνο Χατζιδάκι, δεν θα έγραφε σε καμιά περίπτωση σήμερα τους στίχους: «Ποιος θα σου δείξει, αγάπη μου / πού είναι του ονείρου ο δρόμος / Αφού πεθάναμε μαζί εγώ κι ο ταχυδρόμος». Μόνο ο Σαββόπουλος μπορεί να έγραφε: «Η ζωή αλλάζει / δίχως να κοιτάζει / τη δική σου μελαγχολία».