Κάπως έτσι, από τις μικρές ιστορίες, περνάς στη Μεγάλη Ιστορία της ζωής: μέσα από συμπτώσεις που έτυχαν και θα μπορούσαν να μην είχαν τύχει. Αλλά δεν είναι τυχαίο που έτυχαν. Διότι, όπως έχει επισημάνει και ο Κορτάσαρ, στο βάθος οι συμπτώσεις είναι ραντεβού…
Μέσα από αλλεπάλληλες συμπτώσεις, λοιπόν, σκαλίζοντας γεωγραφικές συντεταγμένες, έπεσα, μέσω διαδικτυακών παρεκκλίσεων, που σε στέλνουν στην Ομόνοια από το Μενίδι χωρίς μποτιλιάρισμα, από μία μικρή πόλη της Μεσσηνίας στη Μεγάλη Ιστορία της χώρας (μας) και στο σημαντικότερο, ίσως, κοινωνικό/οικονομικό ζήτημα που έπληξε την προπολεμική Ελλάδα του 20ού αιώνα: το Σταφιδικό· με εξαίρεση ασφαλώς το μέγιστο: τη Μικρασιατική εκστρατεία και Καταστροφή, με τον μεγάλο Διωγμό των Μικρασιατών Ελλήνων το ’22 και το συνακόλουθο Προσφυγικό ζήτημα.
Δεκατρία χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ενενήντα ακριβώς χρόνια πριν από σήμερα, Ιούλιο με Αύγουστο του 1935, κορυφωνόταν και συγχρόνως κατέρρεε το περίφημο Σταφιδικό ζήτημα. Οπου οι παραγωγοί της σταφίδας βόρειας και δυτικής Πελοποννήσου, εν μέρει και Επτανήσων (Ζάκυνθος, Κεφαλονιά), «ξεχύνονταν στις πλατείες και στους δρόμους διεκδικώντας λύσεις στα μεγάλα προβλήματα που τους απασχολούσαν, εκφράζοντας την οργή τους για την άγρια εκμετάλλευση από κράτος, εμπόρους, βιομήχανους, τράπεζες, τοκογλύφους και κάθε είδους μεσάζοντες. Διαμορφώνοντας ένα κοινωνικό κίνημα που έπαιρνε όλο και περισσότερο πολιτικά χαρακτηριστικά όσο βάθαινε η παγκόσμια οικονομική κρίση που κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1930» (Ηλίας Ε. Μπιτσάνης, «28 Ιουλίου 1935 – Το Συνέδριο Γαργαλιάνων σταθμός στο σταφιδικό κίνημα»).
Οι Γαργαλιάνοι ήταν η μικρή πόλη της Μεσσηνίας, που την γκουγκλάρισα, γεωγραφικά και ιστορικά, ως χαζοπαππούς, διότι με τα χρώματα της τοπικής ποδοσφαιρικής ομάδας «Μιλτιάδης», Γ’ Εθνικής, θα αγωνιστεί φέτος ο μικρός εγγονός μου· να μην πάω –που θα πάω οπωσδήποτε τον Σεπτέμβρη!–… αδιάβαστος.
Η σταφιδοπαραγωγή αποτέλεσε λύση εύκολου προσπορισμού χρημάτων, πολύ συμφερότερη π.χ. της καλλιέργειας των σιτηρών, συγχρόνως, όμως, πολλαπλά επισφαλούς, εκτεθειμένης σε ποικίλους κινδύνους, από ασθένειες και καιρικές συνθήκες μέχρι τα δεινά επακόλουθα της μονοκαλλιέργειας, αλλά και άστοχες ή και σκοπίμως μεροληπτικές διαχειρίσεις προστασίας, υποτίθεται, του προϊόντος από την πολιτεία. Μάλιστα η παραγωγή συνέχιζε να επεκτείνεται επιδοτούμενη ακόμα και σε περιόδους που είχαν διαφανεί ήδη σημάδια σταφιδικής κρίσης.
Μιλάμε για περίοδο χονδρικά ενός αιώνα, από την Επανάσταση έως τις παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου την υπερπαραγωγή ή την υποπαραγωγή της σταφίδας, κυρίαρχου εξαγωγικού προϊόντος του τόπου, ακολουθούσε, ελάχιστα χρόνια μετά, μία σταφιδική κρίση που εξελισσόταν σε σταφιδικό ζήτημα, μικρό ή μεγάλο δεν έχει και τόση σημασία, όμως πάντα με σοβαρές επιπτώσεις στην αγροτική και την εν γένει οικονομία, που ήταν κυρίως αγροτική τον πρώτο αιώνα του ελεύθερου κράτους. Πρόχειρα μέτρησα τουλάχιστον εφτά σταφιδικές κρίσεις με αντίστοιχα σταφιδικά ζητήματα και τουλάχιστον τρεις παραιτήσεις πρωθυπουργών εξαιτίας σταφιδικών ζητημάτων!
Μεγαλύτερες ήταν η κρίση και το ζήτημα περί τα τέλη του 19ου αιώνα, με αφορμή τη φυλλοξήρα στους γαλλικούς αμπελώνες που ευνόησε, διά της εξαγωγής, τους ελληνικούς. Και κορυφαία, η κρίση και το ζήτημα του 1925 (ίδρυση Αυτόνομου Σταφιδικού Οργανισμού) με 1935 (Σταφιδικό Συνέδριο Γαργαλιάνων, Ιούλιος – Αύγουστος), που οδήγησε σε συγκρούσεις με αστυνομία και στρατό, αιματηρή εξέγερση, κήρυξη στρατιωτικού νόμου, δικτατορία Κονδύλη, επάνοδο βασιλιά, υπηρεσιακή κυβέρνηση Μεταξά και εν συνεχεία βασιλική δικτατορία Μεταξά. Οπου και το Σταφιδικό… λύεται αυτομάτως διά βασιλικού/δικτατορικού διατάγματος, με επιφανείς αγροτοσυνδικαλιστές, κυρίως προερχόμενους από το Αγροτικό (ΑΚΕ) ή το Κομμουνιστικό (ΚΚΕ) Κόμμα, να παίρνουν τον δρόμο της εξορίας ή του εγκλεισμού στη διαβόητη Ακροναυπλία και εκείθεν στα εκτελεστικά αποσπάσματα των ναζιστών.
