Το κενό

Εχασε πια το χρώμα του αυτός ο κόσμος. Ο Σεφέρης κάνει αυτή την πικρή διαπίστωση («Ημερολόγιο Καταστρώματος Α’») βλέποντας την αλλαγή. Τότε που όλα ανατρέπονται και οι βεβαιότητες για τον κόσμο που φοράμε κατάσαρκα αποκτούν τις ιδιότητες του πουκαμίσου του Νέσσου. Δηλητηριάζουν την ύπαρξή μας και μας οδηγούν σε αυτοκαταστροφικές επιλογές. Το δηλητήριο είναι η εξάρτηση από την ψυχολογική ανάγκη για εκμηδένιση του αντιπάλου και οι σπασμωδικές αντιδράσεις.

Οι φιλόσοφοι, τις περισσότερες φορές, δεν έχουν βεβαιότητες. Επιχειρούν να γεμίσουν το κενό με τη δική τους βεβαιότητα. Επεξεργάζονται ένα δικό τους σύστημα κατανόησης. Το κενό μοιάζει, σ’ αυτή την περίπτωση, με αίθουσα υποδοχής του καινούργιου ερμηνευτικού σχήματος.

Το κενό εμφανίζεται παντού. Στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, στις πολιτικές συσσωματώσεις, στη λειτουργία του πολιτεύματος. Στην οικονομία και στην αμηχανία μπροστά στους προσωπικούς μετεωρισμούς. Που προκαλούν ποικίλες ψυχοσυναισθηματικές ταλαντώσεις. Ως ερυθρός σηματοδότης που προειδοποιεί για τον ελλοχεύοντα κίνδυνο.

Για τη σύγχρονη οικονομία όμως το κενό, κατά κανόνα, είναι προϋπόθεση για συνεχή παραγωγή και κατανάλωση. Οι εθιμικές συμπεριφορές αναλαμβάνουν να συσχετίσουν την ανάγκη της αέναης και συνεχώς εξελισσόμενης παραγωγής με το ψυχοσυναισθηματικό κενό των πολιτών. Τι άλλο έχει να συνεισφέρει η εσχάτως εισαχθείσα Black Friday; Αλλά και η φωταγώγηση του χριστουγεννιάτικου δέντρου από τα μέσα του Νοεμβρίου; Δεν φτάνει από μόνη της η φωταγώγηση. Για να ζεσταθεί η ψυχή του πολίτη. Ιδίως των καθημαγμένων, της συντριπτικής δηλαδή πλειονότητας.

Η Black Friday αναμετριέται με τις White Pockets, τις άδειες τσέπες των πολιτών. Παρ’ όλα αυτά, επιμένουν οι διαφημίσεις. Ξέρουν πως έχει δημιουργηθεί ένα κενό σε μια μερίδα των πολιτών. Αυτό το κενό πραγματεύεται με ιδιαίτερη δεξιότητα η εκ Δράμας Πολύνα Μπανά. Στη συλλογή διηγημάτων της «Μικρές Ρωγμές» (Νίκας 2022). Τα ψώνια για την ηρωίδα της γίνονται αυτοσκοπός… Αναπληρώνουν όσα στερήθηκε στον γάμο της. Στις ματαιωμένες προσδοκίες της. Τα ψώνια γίνονται σωροί μεγάλοι. Κι έτσι κρύβουν την αδυναμία της να δώσει σχήματα στις επαγγελματικές φιλοδοξίες. Στην ανάγκη να μην είναι παρακολούθημα των άλλων.

Ολα όσα ονειρεύτηκε και δεν μπόρεσε να καρποφορήσουν τροφοδοτούν και ενισχύουν την ψυχολογική της εξάρτηση από τα ψώνια. Μια υφέρπουσα κατάθλιψη συγκαλύπτεται από το κυνήγι των καταναλωτικών ικανοποιήσεων.

Αυτό το ξέρουν όσοι προτείνουν επαναλαμβανόμενες ευκαιρίες για αγορές. Ιδιαίτερα σε περιόδους που μπαίνουν στους τραπεζικούς λογαριασμούς βοηθήματα κάθε είδους. Για να αλλάξουν όμως τσέπες οι καταθέσεις των μισθών, προετοιμάζεται ψυχοσυναισθηματικά ο πολίτης. Οι λέξεις «ευκαιρία» και «μεγάλες εκπτώσεις» διεγείρουν την εξαρτησιακή σχέση με τα ψώνια τα αχρείαστα. Που γίνονται για ψυχολογικούς λόγους.

Το κενό υπάρχει αλλά και σκάβεται πιο βαθύ. Μέρες που είναι, η τρυφερότητα θα ήταν μια καλή πρόταση για να γεμίσει το κενό.