• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.2°C / 29.0°C
    2 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 22.4°C / 27.7°C
    3 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.0°C / 29.3°C
    3 BF
    49%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.5°C / 27.9°C
    3 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    24°C 20.7°C / 23.9°C
    2 BF
    73%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    28°C 21.8°C / 28.2°C
    2 BF
    58%
  • Κοζάνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    24°C 24.4°C / 28.1°C
    2 BF
    50%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.7°C / 30.7°C
    2 BF
    42%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.4°C / 22.8°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.0°C / 27.9°C
    2 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.4°C / 26.8°C
    2 BF
    41%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 24.7°C
    1 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.3°C / 27.3°C
    3 BF
    47%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 24.5°C / 29.9°C
    2 BF
    41%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.2°C / 24.8°C
    4 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.6°C / 28.8°C
    2 BF
    39%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 25.3°C
    2 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.7°C / 28.9°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.5°C / 28.5°C
    2 BF
    51%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια σκάλα-γέφυρα μνήμης

  • A-
  • A+

Εγραφα χθες για την ιστορική, προσφυγική σκάλα (αποβάθρα) στο Καραμπουρνάκι, που κατέρρευσε, από… παρατεταμένη αμέλεια, ανήμερα Πρωτοχρονιάς, αν και είχε κηρυχθεί διατηρητέο ιστορικό μνημείο. Ούτε το πρώτο είναι βέβαια, ούτε και το τελευταίο, φοβάμαι, ιστορικό μνημείο σ’ αυτόν τον τόπο, που εγκαταλείπεται στο έλεος του χρόνου, των κυμάτων και των ανέμων και σε μία προδιαγεγραμμένη μοίρα!

Αν έγραψα χθες –επιμένω και σήμερα– για το ίδιο θέμα, είναι επειδή αυτή η σκάλα στο Καραμπουρνάκι ήταν συγχρόνως και γέφυρα μνήμης με τα πρώτα, δύσκολα χρόνια της μικρασιατικής προσφυγιάς που ανακαλούσε και θύμιζε Χαμένες Πατρίδες, και… έτυχε να καταρρεύσει, στο κατώφλι –με το ποδαρικό που λέμε– των εκατό χρόνων από τη μεγάλη Καταστροφή και τον Διωγμό. Κατά τα άλλα και –ας μου επιτραπεί– προσφορά μου η σημερινή Τρίτη Ματιά και γέφυρα μνήμης στην προσφυγική μου καταγωγή –από το Αϊβαλί/Κυδωνίες Αιολίας ο πατέρας– και στην προσφυγική μου γειτονιά, τον συνοικισμό Στέγης Πατρίδος των Αμπελοκήπων, όπου έζησα τα πρώτα δεκαπέντε χρόνια της ζωής μου.

Εν αρχή, η γλώσσα, οι λέξεις, τα ονόματα. Αρχή παιδεύσεως η των ονομάτων επίσκεψις, φιλοσοφούσε ο Αντισθένης. Θεσσαλονίκη, Θερμαϊκός, Καραμπουρνάκι: Τουρκική η προέλευση: καρά, μαύρο, άγριο, μπουρνού, ακρωτήριο· μπουρνάκι, μικρό ακρωτήριο. Ελληνικά, Μικρό Εμβολο (ακρωτήριο). Υπάρχει και Μεγάλο Εμβολο (Μεγάλο Μπουρνού), νοτιοδυτικότερα, προς την έξοδο του Θερμαϊκού, όπου και ο ιστορικός φάρος Αγγελοχωρίου.

Περιοχή –δήμος πλέον, μεγάλος και διαρκώς εκτεινόμενος– Καλαμαριάς. Ονομα τοπικό. Προϋπήρξε πολύ πριν από την εγκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων. Στην Ιστορία τη συναντάμε πρώτη φορά –ίσως όχι ακριβώς στην ίδια περιοχή, αλλά κάπως ανατολικότερα– το 1083. Το όνομα Καλαμαριά αναφερόταν σε όλη την περιοχή νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης. Προέρχεται δε, κατά παραφθορά, από τη φράση Σκάλας μεριά, όπου Σκάλα ήταν η αποβάθρα του βυζαντινού στόλου που αποτελούσε έδρα του βυζαντινού Θέματος της Καλαμαριάς (μεσαιωνικά, Κατεπανίκιον Καλαμαρίας).

Είναι, εξ όσων γνωρίζω, η τρίτη περίπτωση μεγάλης προσφυγικής εγκατάστασης –μεγάλου δήμου αργότερα– όπου το όνομα προϋπήρξε στην περιοχή και δεν… μετανάστευσε από τις Χαμένες Πατρίδες με τη συνήθη πρόταξη: Νέα, Νέος, Νέο… Οι άλλες δυο περιπτώσεις είναι η Καισαριανή (από τη Μονή Καισαριανής, το καθολικό της οποίας χρονολογείται περίπου την εποχή του ναυστάθμου Καλαμαριάς: 11ος αιώνας) και το Περιστέρι (νεότερης ονομασίας, πιθανόν από το όνομα Τούρκου μελοκτηματία της περιοχής ονόματι Περιστέρ-αγά).

Η προσφυγική σκάλα στο Καραμπουρνάκι που κατέρρευσε την Πρωτοχρονιά ήταν η δεύτερη. Η πρώτη –ξύλινη– κατασκευάστηκε από τους Μικρασιάτες πρόσφυγες, κυρίως από τη Σμύρνη και τις γύρω περιοχές, και εξυπηρετούσε τον αλιευτικό στολίσκο του συνοικισμού, καθώς το ψάρεμα ήταν από τις βασικές ασχολίες εκείνων των προσφύγων. Δεκαετία του ’50 κατασκευάστηκε, από μπετόν πλέον, η σκάλα που κατέρρευσε την Πρωτοχρονιά. Η οποία χρησιμοποιήθηκε και ως ιχθυόσκαλα/παζάρι, αλλά και στάση για τα καραβάκια του Θερμαϊκού με αφετηρία τον Λευκό Πύργο.

Να κλείσουμε με κάτι (διαρκώς, σήμερα προπαντός) επίκαιρο: «Το κτίριο του παλαιού νοσοκομείου Παναγία στη Νέα Κρήνη Καλαμαριάς έκλεισε το 2013 επί υπουργίας Αδωνι Γεωργιάδη. Εν συνεχεία εγκαταλείφθηκε, ερήμωσε, οι εσωτερικοί χώροι, αφύλακτοι πλέον, πλιατσικολογήθηκαν, οι υποδομές λεηλατήθηκαν. Σήμερα αποτελεί εστία μόλυνσης και απειλή για τη δημόσια υγεία». Λέμε τώρα και καμιά… κουβέντα να περνά η ώρα…

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Πρόσφυγες του δικού μας χρόνου
Οι πρόσφυγες από την Ουκρανία δεν είναι σαν τους άλλους, δεν είναι πρόσφυγες χρόνου. Είμαστε στην ίδια εποχή. Τα σπίτια μας είναι γερά, τα παιδιά μας δεν χρειάστηκε να αποχαιρετήσουν τον πατέρα τους και να...
Πρόσφυγες του δικού μας χρόνου
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η διπλή ζωή του Γεβγένι
Εκλεισε τα πέντε του χρόνια στην Ελλάδα, ο μικρούλης από το Χάρκοβο. Η φίλη της γιαγιάς του, που ζει εδώ πολλά χρόνια, του αγόρασε πατίνι και τον πήγε βόλτα στο πάρκο, μαζί με τη μαμά του φυσικά, δεν την...
Η διπλή ζωή του Γεβγένι
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Φορτία μνήμης και ιστορικά λάθη
Δικαίωμά του είναι του Ουκρανού προέδρου να τον υποστηρίζει το νεοναζιστικό Τάγμα του Αζόφ. Οπως και δικαίωμά του είναι να μην κάνει καν υπαινιγμό για τουρκική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο απευθυνόμενος στους...
Φορτία μνήμης και ιστορικά λάθη
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Τα σύμβολα ως φορτία μνήμης
Ως «λανθασμένο και άστοχο» μήνυμα αναγνώρισε, εντέλει και κατόπιν πολλών πιέσεων, η κυβέρνηση την «εμβόλιμη» (άνευ προειδοποιήσεως, εξ όσων κατάλαβα) τηλεοπτική εμφάνιση στη Βουλή, την Πέμπτη, του φερόμενου ως...
Τα σύμβολα ως φορτία μνήμης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ψυχρό παραπέτασμα
Για οικονομία του τίτλου συνδύασα το επίθετο της μίας με το ουσιαστικό της άλλης, των δυο δυναστικών περιφράσεων, που για μισό αιώνα ταλάνισαν την ανθρωπότητα, απεβίωσαν μια στιγμή, ενταφιάστηκαν επισήμως και...
Ψυχρό παραπέτασμα
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Ένα λευκό πλακάτ
Έτσι διαμαρτυρήθηκε εκείνος ο Ρώσος. Με πολλούς άλλους συμπατριώτες του, σε αντιπολεμική διαδήλωση, στη Μόσχα ή στην Πετρούπολη. Με μία διαφορά: Αυτός διαδήλωσε… στα λευκά.
Ένα λευκό πλακάτ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας