Ακολουθεί ένα από τα πλέον κλασικά προβλήματα στο μάθημα της Γεωμετρικής Οπτικής, το οποίο ταυτόχρονα αποτελεί και έναν μάλλον στενάχωρο γρίφο για τους απανταχού ωραιοπαθείς και μεγαλόσχημους: Πόσο πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον το ύψος ενός καθρέφτη ώστε αν σταθούμε εμπρός του να δείχνει το είδωλό μας ολόκληρο, χωρίς να κόβει τα πόδια μας στο κάτω μέρος ή/και το κεφάλι μας στο πάνω;
Ανάλογα με τις γνώσεις ή την ωραιοπάθεια του καθενός ποικίλλουν και οι απαντήσεις. Κάποιοι απαντούν ότι όσο είναι το ύψος του ανθρώπου, τόσο πρέπει να είναι και το ύψος του καθρέφτη. Απάντηση της μορφής «τόσο, όσο». Αλλοι υποστηρίζουν ότι ο καθρέφτης πρέπει να έχει τουλάχιστον διπλάσιο ύψος από το ύψος του ανθρώπου. Θεωρούν πως οτιδήποτε μικρότερο (σε καθρέφτη) δεν χωρά την ομορφάδα τους (η ωραιοπάθεια που λέγαμε, στον υπέρτατο βαθμό) και τη μεγαλοσχημοσύνη τους.
Τέλος, κάποιοι αναρωτιούνται αν και τι είδους σχέση έχει η απόσταση ανθρώπου-καθρέφτη, αλλά και αν παίζει κάποιο ρόλο η απόσταση του κάτω μέρους του καθρέφτη από το πάτωμα. Η απάντηση σε αυτά τα δύο τελευταία ερωτήματα είναι ότι βεβαίως συσχετίζονται, δηλαδή υπάρχει σχέση της απόστασης ανθρώπου-καθρέφτη με την απόσταση του καθρέφτη από το πάτωμα. Μα εν τέλει ούτε αυτή η παρατήρηση λύνει το αρχικό μας πρόβλημα.
Η απάντηση δίνεται με εφαρμογή του νόμου της ανάκλασης του φωτός: το ύψος του καθρέφτη πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον το μισό του ύψους του ανθρώπου που στέκεται εμπρός του. Αν ο καθρέφτης έχει αυτό το ύψος και τον τοποθετήσουμε σε κατάλληλη θέση (ύψος από το πάτωμα και απόσταση από τον άνθρωπο) τότε θα σχηματιστεί ολόκληρο το είδωλο του ανθρώπου. Ετσι ο καθρέφτης («επίπεδο κάτοπτρο» όπως αποκαλείται επισήμως) δεν διπλασιάζει μόνο τον χώρο σε ό,τι αφορά το βάθος, αλλά καταφέρνει να δημιουργήσει πλήρη είδωλα διπλάσια από το ύψος του.
Συνεπώς, ακόμα και τα επίπεδα κάτοπτρα μπορεί να παραμορφώσουν το είδωλο. Οχι με τον τρόπο που το κάνουν τα κοίλα ή τα κυρτά κάτοπτρα, που λόγω του καμπύλου σχήματός τους μοιραία καμπυλώνουν και το είδωλο που δημιουργούν, αλλά με την αποκοπή των «ακραίων» τμημάτων στο πάνω και το κάτω μέρος του ειδώλου. Ενίοτε όμως αυτά τα τμήματα μπορεί να είναι και τα πλέον σημαντικά.
Ο καθρέφτης δεν είναι ουδέτερος. Ετσι, ένα απορρυθμιστικό των συνθηκών εργασίας νομοσχέδιο μπορεί να εμφανίζεται ως φιλεργατικό. Και η βάναυση πασαρελοποίηση της Ακρόπολης να παρουσιάζεται ως σημαντική αισθητική και λειτουργική παρέμβαση που της προσθέτει επιπλέον κύρος, ορατότητα και δημοσιότητα. Καθρεφτάκια όλα αυτά, για «υπανάπτυκτους» ιθαγενείς.
* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητή Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
-320x213.jpg)
