Κορυφογραμμές

ΕΠΙΦΑΝΗΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ του ντανταϊσμού και αργότερα του σουρεαλισμού ο Πολ Ελιάρ, που γεννιέται τέτοιες μέρες το 1895, συγκαταλέγεται στους κορυφαίους Γάλλους ποιητές. Η διεθνής ακτινοβολία του ασκεί καταλυτική επιρροή στα παγκόσμια γράμματα και εμπνέει κορυφαίους Ελληνες λογοτέχνες της γενιάς του ’30, όπως ο Εμπειρίκος, ο Σεφέρης και ο Ελύτης.

Η ΚΑΜΠΥΛΗ ΤΩΝ ΜΑΤΙΩΝ ΣΟΥ/ γύρο φέρνει την καρδιά μου/ γύρος χορού και γλύκας/ του χρόνου φωτοστέφανος νυχτερινό λίκνο και σίγουρο/ κι αν όλα τα όσα έζησα δεν τα κατέχω πια/ είναι γιατί τα μάτια σου δεν με θωρούσαν πάντα./ Φύλλα ημέρας και δροσιάς αφρός/ του ανέμου καλαμιές ευωδιαστά χαμόγελα/ φτερά σκεπάζοντας τον κόσμο φως/ πλοία κατάφορτα ουρανούς και θάλασσες/ κυνηγοί θορύβων και πηγές χρωμάτων./ Μύρα που ξεπετάχτηκαν από της χαραυγής/ το κλώσισμα το αδιάκοπο μες στ’ άχερα των άστρων/ όπως η μέρα κρέμεται απ’ την αθωότητα/ έτσι κι ο κόσμος κρέμεται απ’ τ’ αγνά σου μάτια/ και ρέει στα βλέμματά τους όλο το αίμα μου.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΕΙ ΕΝΕΡΓΑ στην αντίσταση κατά των ναζί στις γραμμές του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας. Γοητευμένος από τους μαχητές, και ιδίως τις μαχήτριες, του ΔΣΕ επισκέπτεται τις κορυφογραμμές του Γράμμου τον Μάη του 1949 με ομάδα ξένων διανοουμένων και σκοπό να ζήσουν εκ του σύνεγγυς και να διαδώσουν σε όλο τον πλανήτη τον άνισο αγώνα τους για τα ιδανικά της λευτεριάς. Επιστρέφοντας στη χώρα του δημοσιεύει έξι ποιήματα σχετικά, τα οποία μεταφράστηκαν χρόνια αργότερα στα ελληνικά από την Ελένη Μπιμπίκου – Αντωνιάδη. Ιδού τα τρία:

Ο ΓΡΑΜΜΟΣ Ο Γράμμος είν’ λίγο τραχύς/ οι άνθρωποι τον γλυκαίνουν/ τους βάρβαρους σκοτώνουμε/ μικραίνουμε τη νύχτα/ κι απ’ το μπαρούτι πιο κουτοί/ μας αγνοούν οι εχθροί μας/ δεν ξέρουν τίποτα απ’ τον άνθρωπο/ ούτε απ’ την έξοχη τη δύναμή του/ η καρδιά μας στιλβένει την πέτρα.

ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΑΔΕΛΦΕΣ ΜΟΥ Αδελφές μου της ελπίδας, ω, γυναίκες γενναίες,/ έχετε κλείσει συμφωνία ενάντια στο θάνατο/ ω, αθάνατες αγαπημένες μου,/ παίζετε τη ζωή σας/ για να θριαμβεύσει η ζωή/ είναι κοντά η μέρα, ω, αδελφές μου του μεγαλείου,/ που θα κοροϊδεύουμε τις λέξεις πόλεμος και μιζέρια/ γιατί θα έχετε νικήσει.

ΠΡΟΣΕΥΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΧΗΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΝΑΔΕΣ Είχαμε δώσει τα χέρια μας/ και τα μάτια μας γελούσαν δίχως λόγο./ Με τα όπλα και με το αίμα/ λυτρώστε μας από το φασισμό./ Νανουρίζαμε ολάκερο το φως/ και τα στήθη μας φουσκώναν γάλα./ Αφήστε μας να πάρουμε ντουφέκι/ να βάλουμε σημάδι τους φασίστες./ Ημασταν η πηγή και ο ποταμός/ κι ωκεανός να γίνουμε όνειρό μας./ Τον τρόπο μόνο δώστε μας/ μην πάρουν χάρην οι φασίστες./ Από τους νεκρούς μας είν’ λιγότεροι/ κανένα δεν είχαν σκοτώσει οι νεκροί μας./ Αγαπιόμαστε δίχως να το σκεφτούμε/ τίποτα δεν καταλαβαίναμε έξω από τη ζωή./ Αφήστε μας να πάρουμε ντουφέκι/ κι ενάντια θα πεθάνουμε στο θάνατο.