Οταν επισκέφτηκα την Ελλάδα στις αρχές Δεκεμβρίου 2025 με τη σύζυγό μου Γιλάν, πήγαμε στο Μουσείο της Ακρόπολης. Εκεί απολαύσαμε τους εθνικούς θησαυρούς, συμπεριλαμβανομένου και του διαβατηρίου του Λόρδου Βύρωνα, το γνωστό «φιρμάνι» που του χορηγήθηκε κατά την πρώτη του επίσκεψη στην Ελλάδα στις αρχές του 19ου αιώνα, επιτρέποντάς του να ταξιδεύει εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Το φιρμάνι αυτό βρισκόταν στην αίθουσα κοντά στην είσοδο του μουσείου, καθώς και τμήματα της «Κατάρας της Αθηνάς», του ποιήματος του Λόρδου Βύρωνα στο οποίο κατακρίνει τους συγχρόνους του για την απομάκρυνση των Γλυπτών και την αποστολή τους στην Αγγλία. Ο εκλεγμένος στην περιοχή του Νότιγχαμ Εργατικός ευρωβουλευτής, Κεν Κόουτς, σε εισήγησή του στην Αθήνα (Απρίλιος 1998) με θέμα «Μπάιρον εναντίον Ελγιν», ανέφερε ότι όταν ο Βύρων ταξίδεψε στην Ελλάδα, οργίστηκε όταν ανακάλυψε πως ο συμπατριώτης του Λόρδος Ελγιν, που είχε τότε διοριστεί πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη, είχε αγοράσει τη ζωφόρο του Παρθενώνα από τις οθωμανικές κατοχικές δυνάμεις με σκοπό τη μεταφορά της στην Αγγλία.
Το διαχρονικό αίτημα του ελληνικού λαού για την επιστροφή των Γλυπτών που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο εμπνέει προσπάθειες για την επιστροφή των πιο πολύτιμων κομματιών της ελληνικής κληρονομιάς, που είχαν αφαιρεθεί την εποχή που ο ελληνικός λαός ήταν υπό οθωμανικό ζυγό και προφανώς δεν είχε ούτε ερωτηθεί ούτε συναινέσει.
Σε πρόσφατη αλληλογραφία μου με τον Ian Murrey, Βρετανό υπουργό Πολιτισμού, Μέσων Ενημέρωσης και Αθλητισμού, έθεσα ερωτήσεις όσον αφορά τη θέση της βρετανικής κυβέρνησης στο αίτημα για την επιστροφή των Γλυπτών. Στην απάντηση το υπουργείο αναφέρει φυσικά πως το Βρετανικό Μουσείο διέπεται από τον νόμο British Museums Act (1963), ο οποίος απαγορεύει τη μόνιμη διάθεση εκθεμάτων από τη συλλογή του, εκτός εάν σε γενικές γραμμές είναι αντίγραφα ή ακατάλληλα για διατήρηση. Η απάντηση ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχουν σχέδια για αλλαγή του νόμου που θα επέτρεπε μια μόνιμη μετακίνηση [των Γλυπτών]», αλλά ότι το Βρετανικό Μουσείο έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι θα εξετάσει ένα αίτημα δανεισμού, επιλογή που δεν δέχεται η Ελλάδα.
Δεν αγνοώ ότι υπάρχουν δυσκολίες όσον αφορά την επίτευξη συμφωνίας για να μπορέσουν να παραδοθούν μόνιμα τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Μουσείο της Ακρόπολης. Γι’ αυτό το έργο των Ελλήνων ομογενών στο εξωτερικό υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα παραμένει κρίσιμο για την άσκηση πίεσης στη βρετανική κυβέρνηση.
Είναι γεγονός ότι η σημερινή κυβέρνηση των Εργατικών, θεμελιωμένη στις αρχές της σοσιαλδημοκρατίας, κατανοεί καλύτερα το αίτημα της επιστροφής των Γλυπτών. Μπορεί να βοηθήσει και το γεγονός ότι ο Βρετανός πρωθυπουργός ανακοίνωσε πρόσφατα την επανένταξη της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ERASMUS από το 2027, ένα από τα πολλά μέτρα της παρούσας Εργατικής κυβέρνησης που φέρνουν τη Βρετανία πιο κοντά στην Ευρώπη. Επίσης και η συνεχής μάχη μας ενάντια στις ξενοφοβικές δυνάμεις του ακροδεξιού κόμματος REFORM σε θέματα όπως η συνέχιση της τήρησης ευρωπαϊκής νομοθεσίας, όπως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου-ΕΣΔΑ, που αφορά την εξέταση ζητημάτων ασύλου, την οποία η βρετανική ακροδεξιά προσπαθεί να καταργήσει. Η εργατική κυβέρνηση ακολουθεί φιλοευρωπαϊκή πολιτική και υποστηρίζει διεθνείς θεσμούς όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, του οποίου η Βρετανία είναι ιδρυτικό μέλος.
Αν πρόκειται να υπάρξει λύση στο ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών, απαιτείται αλλαγή νόμου στο βρετανικό κοινοβούλιο, κάτι που η σημερινή κυβέρνηση δεν προτίθεται να κάνει, αν και είναι πολύ πιο ανοιχτή στη δυνατότητα δανεισμού των Γλυπτών μέσω του Βρετανικού Μουσείου, αλλά και στο πλαίσιο των συνεργασιών του με την Ελλάδα και άλλες χώρες της Ευρώπης.
*Δημοτικός σύμβουλος από το Εργατικό Κόμμα και αντιπρόεδρος της οικονομικής επιτροπής στην πόλη του Νότιγχαμ
