Πόλεμοι χωρίς τέλος, φτώχεια χωρίς φρένο, αγρότες στα μπλόκα, Τέμπη και ΟΠΕΚΕΠΕ χωρίς τιμωρία. Η Ελλάδα και ο κόσμος μπαίνουν στο 2026 με λιγότερες αυταπάτες και περισσότερη οργή.
Η Πρωτοχρονιά του 2026 μάς βρίσκει λιγότερο με μελομακάρονα και περισσότερο με καούρα. Οι λαοί σκυθρωποί, οι πόλεμοι σε συνέχιση, η φτώχεια σε επέκταση και η πολιτική ανηθικότητα σε πλήρη άνθηση. Αν ο 20ός αιώνας ήταν ο αιώνας των μεγάλων ιδεολογιών, ο 21ος κινδυνεύει να μείνει στην Ιστορία ως ο αιώνας της μεγάλης απάτης: πολλά λόγια, λίγη αλήθεια, μηδενική ευθύνη.
Στη Δύση –αυτόν τον αυτάρεσκο γεωγραφικό και ηθικό χώρο– οι ηγέτες μοιάζουν περισσότερο με managers παρακμής παρά με πολιτικούς. Φωτογραφίζονται σοβαροί, μιλούν για «αξίες», «δημοκρατία» και «διεθνές δίκαιο», ενώ την ίδια στιγμή χρηματοδοτούν πολέμους, νομιμοποιούν γενοκτονίες και μετρούν τις ανθρώπινες ζωές με όρους κόστους-οφέλους. Αν η υποκρισία ήταν ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, η Ευρώπη θα ήταν ενεργειακά αυτάρκης.
Και εμείς; Η Ελλάδα μπαίνει στο 2026 με τους αγρότες στα μπλόκα – όχι από ιδεολογία, αλλά από απόγνωση. Οταν ο παραγωγός δεν μπορεί να ζήσει από τη δουλειά του, η κοινωνία βαδίζει με μαθηματική ακρίβεια προς την επισιτιστική και δημοκρατική χρεοκοπία. Την ίδια ώρα, τα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ αιωρούνται σαν κακοχωνεμένο γιορτινό τραπέζι: όλοι ξέρουν, κανείς δεν φταίει, κανείς δεν τιμωρείται. Στην Ελλάδα, η ατιμωρησία δεν είναι παρενέργεια· είναι σύστημα.
Το ίδιο ισχύει για το έγκλημα των Τεμπών. Δύο χρόνια μετά, οι ευθύνες παραμένουν θολές, οι ένοχοι άφαντοι και η Δικαιοσύνη κινείται με ταχύτητα επαρχιακού τρένου χωρίς μηχανοδηγό. Αντί για κάθαρση, έχουμε επικοινωνιακή διαχείριση. Αντί για δικαιοσύνη, έχουμε «επιτελικό κράτος». Και αντί για συγγνώμη, έχουμε σιωπή – τη χειρότερη μορφή ενοχής.
Τι μπορούμε λοιπόν να ελπίζουμε το 2026; Οχι σε θαύματα. Τα θαύματα τα άφησε η πολιτική για τις προεκλογικές αφίσες. Μπορούμε όμως να ελπίζουμε –και κυρίως να απαιτήσουμε– προτεραιότητες που δεν θα είναι ούτε «επενδυτικά roadshows» ούτε «αναβαθμίσεις οίκων αξιολόγησης» ούτε «θρίαμβοι ιδιωτικών πανεπιστημίων»!
Πρώτη προτεραιότητα: Αλήθεια και λογοδοσία. Χωρίς τιμωρία των ενόχων –στα Τέμπη, στον ΟΠΕΚΕΠΕ, παντού– δεν υπάρχει κράτος δικαίου, μόνο κράτος βιτρίνας.
Δεύτερη: Αξιοπρεπές εισόδημα και παραγωγική ανασυγκρότηση. Χωρίς αγρότες, χωρίς κτηνοτρόφους, χωρίς εργαζόμενους, χωρίς νέους που να μπορούν να ζήσουν εδώ, η χώρα θα συνεχίσει να εξάγει μυαλά και να εισάγει ψευδαισθήσεις.
Τρίτη: Δημόσιες υποδομές υπό δημόσιο έλεγχο. Οι σιδηρόδρομοι, η ενέργεια, το νερό, η υγεία, η παιδεία δεν είναι εμπορεύματα. Είναι όροι ζωής. Και όταν ιδιωτικοποιούνται άκριτα, πληρώνονται με ανθρώπινες ζωές και υποβάθμιση προς όφελος του κέρδους.
Τέταρτη –και παγκόσμια– προτεραιότητα: Ειρήνη με δικαιοσύνη. Οχι άλλοι πόλεμοι «για την ελευθερία», που τελικά εξυπηρετούν μόνο βιομηχανίες όπλων και γεωπολιτικά παιχνίδια.
Και τέλος, λίγη επαναστατικότητα – όχι με την έννοια της βίας, αλλά της ρήξης. Ρήξη με την κανονικοποίηση της αδικίας. Ρήξη με την ιδέα ότι «τίποτα δεν αλλάζει». Αλλάζει. Οταν οι λαοί το αποφασίζουν. Γιατί το 2026 δεν αντέχει άλλους «εθνικούς στόχους» χωρίς κοινωνία, άλλες «μεταρρυθμίσεις» χωρίς δικαιοσύνη και άλλες κυβερνήσεις που μιλούν στο όνομα της σταθερότητας ενώ παράγουν αστάθεια, καταστολή, φόβο και φτωχοποίηση. Η Δημοκρατία ή θα επιστρέψει στους πολλούς ή θα αδειάσει τελείως από περιεχόμενο.
Αν κάτι αξίζει να ευχηθούμε για το 2026, δεν είναι μόνο «καλή χρονιά». Είναι λιγότερη υποκρισία, περισσότερη αξιοπρέπεια. Και αν γίνεται, ας μείνει και λίγος χώρος για χιούμορ: γιατί όταν οι ισχυροί φοβούνται το γέλιο των πολλών, τότε κάτι αρχίζει πραγματικά να κινείται.
Καλή χρονιά; Οχι έτσι απλά.
Χρονιά αφύπνισης σε όλες/όλους!
*Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, πρ. πρύτανης, γ.γ. Ευρωπαϊκής Ενωσης Ομότιμων Καθηγητών
