Ο κεμαλικός κοινωνικό-πολιτικός μετασχηματισμός από το 1922 και μέχρι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου οδήγησε την Τουρκία στο ΝΑΤΟ, σε καλές σχέσεις με Ευρώπη και Ισραήλ.
Το ισλαμικό παρελθόν και η παράδοση της οθωμανικής πραγματικότητας υπήρχαν αλλά κανείς δεν του έδινε τη βαρύτητα που θα αποκτούσαν μετά την εμφάνιση του Ερντογάν στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας και την εμφάνιση των ακραίων κινημάτων όπως η Αλ Κάιντα και το λεγόμενο «Ισλαμικό κράτος» (ISIS).
Η Ιστορία της περιοχής αλλάζει ιδεολογικά με την ιρανική «ισλαμική επανάσταση» αλλά και με την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.
Από τότε η Τουρκία βρίσκεται σε μια διαρκή εσωτερική αλλαγή, η οποία ενορχηστρώνεται από το ΚΔΑ (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) και με συμμαχίες τις οποίες σφυρηλατεί με τον ιμάμη Γκιουλέν, ηγέτη μιας ισλαμικής οργάνωσης, για την προαγωγή του Ισλάμ παγκοσμίως μέσω ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού προγράμματος και με τις μειονότητες στις οποίες παρουσιάζεται ως υποστηρικτής των δικαιωμάτων τους έναντι του βαθέος κεμαλικού κράτους των στρατηγών, ο Ερντογάν γίνεται ένας ηγέτης που ανατρέπει το προηγούμενο πολιτικό κατεστημένο και αναπτύσσει την οικονομία της Τουρκίας σε επίπεδα πρωτόγνωρα μέχρι τότε.
Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου όμως θέτει ερωτήματα τα οποία άπτονται και της υπαρξιακής και της οντολογικής ταυτότητας της Τουρκίας. Ποιος σχεδίασε και γιατί ένα τέτοιο πραξικόπημα, παρωδία και δεύτερον τι μέλλει γενέσθαι μετά την παταγώδη αποτυχία του;
Το ότι το πραξικόπημα ήταν παρωδία ήταν εμφανές από την πρώτη στιγμή όταν ξεκινά στις 7.30 το απόγευμα με ελάχιστες δυνάμεις και επιτρέπει να λειτουργούν οι τηλεπικοινωνίες και σε επίπεδο κοινωνικών δικτύων. Ηταν ένα πραξικόπημα που είχε σχεδιαστεί για να αποτύχει και αυτό γεννά ερωτήματα αναπάντητα μέχρι σήμερα.
Ο Ερντογάν κατηγορεί τον ιμάμη Γκιουλέν και εμμέσως τις ΗΠΑ για τον σχεδιασμό του. Η οργάνωση του Γκιουλέν είναι προφανές ότι αποτελεί τον υπ’ αριθμόν ένα εχθρό του Ερντογάν. Προτείνεται μάλιστα πως ο χρόνος του πραξικοπήματος συνδέεται με τις επικείμενες κρίσεις προσωπικού στις Ενοπλες Δυνάμεις.
Το ζήτημα των ΗΠΑ όμως είναι ένα πολύ ενδιαφέρον πολιτικό «καρότο» για τους οπαδούς του ΚΔΑ. Οι Τούρκοι, λαός ο οποίος αρέσκεται σε θεωρίες συνωμοσίας, υποπτεύεται για δεκαετίες ότι οι ΗΠΑ συνωμοτούν εναντίον τους για να κρατήσουν την Τουρκία σε επίπεδο υποτελούς. Η κατηγορία για τη συμμετοχή των ΗΠΑ στο πραξικόπημα συσπειρώνει τους Τούρκους στο επίπεδο ενός εθνικιστικού μεγαλοϊδεατισμού, ο οποίος έχει καλλιεργηθεί από το ΚΔΑ αλλά και από το Εθνικιστικό Κόμμα.
Αν το πραξικόπημα δεν είχε τη στήριξη και τον σχεδιασμό από τις ΗΠΑ, τότε υπήρξε αποκύημα μιας εσωτερικής σύγκρουσης κέντρων ισχύος και επιρροής στη χώρα. Αυτή τη στιγμή η Τουρκία έχει ανοικτά δύο εμπόλεμα μέτωπα: το ένα εσωτερικό κατά του PKK και του κουρδικού στοιχείου στον νότο και το άλλο εσωτερικό αλλά και εξωτερικό κατά του ISIS.
Το Κουρδικό είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και το «Ισλαμικό κράτος» είναι ζήτημα σχέσεων με ένα πολιτικό-θρησκευτικό κίνημα, το οποίο η Τουρκία ήθελε να χρησιμοποιήσει για δικούς της λόγους στη Συρία, αλλά έχει τους δικούς του ιδεολογικούς προσανατολισμούς. Ο στρατός άλλωστε έχει κατά βάση μεταλλαχθεί από κέντρο κεμαλικής ορθοδοξίας σε ένα θεσμό ο οποίος ελέγχεται από το ισλαμικό ΚΔΑ.
Το αποτέλεσμα, ίσως μιας απέλπιδας προσπάθειας, να σταματήσουν τα σχέδια Ερντογάν είναι κάκιστο για την Τουρκία αλλά και για την περιοχή. Η Τουρκία, όποια και αν είναι η πραγματική αιτία του πραξικοπήματος, βρίσκεται στη φάση όπου τρεις εκδοχές του σουνιτικού Ισλάμ βρίσκονται αντιμέτωπες.
Αυτή του ΚΔΑ, αυτή του Γκιουλέν και αυτή του ISIS. Ταυτόχρονα οι κεμαλιστές και κοσμικοί πολιτικοί βρίσκονται απέναντι στους νικητές καταστολείς του πραξικοπήματος, ισλαμιστές του ΚΔΑ, σιωπηλά κατηγορούμενοι τουλάχιστον για ανοχή. Και βέβαια οι Κούρδοι, σε κατάσταση πολιορκίας με το Ντιάρμπακιρ να βομβαρδίζεται ανηλεώς.
Οι συλλήψεις και οι απολύσεις από τη Δικαιοσύνη χιλιάδων θα κλείσουν τα στόματα για λίγο. Ο φόβος των αντιποίνων θα πλανιέται πάνω από τους αντιπάλους του Ερντογάν αλλά αυτό δεν θα ανατρέψει τη σκλήρυνσή τους και την αντίδρασή τους με άλλα μέσα.
Πέραν αυτού, οι οπαδοί του ΚΔΑ θα απαιτήσουν την ικανοποίηση αιτημάτων όπως εφαρμογή του νόμου της σαρία και η κοσμική αντιπολίτευση θα βρεθεί σε κατάσταση αποξένωσης από τη χώρα που πριν από λίγο ζητούσε να μπει στην Ε.Ε.
Για κάποιους πιο ευφάνταστους, ο Πούτιν θα προσφέρει στον Ερντογάν την είσοδο της Τουρκίας στην Ευρασιατική Ενωση ως αντίποινα για τη «συμμετοχή των ΗΠΑ στο πραξικόπημα».
Αυτό βέβαια είναι αποκύημα παιδικής φαντασίας, γιατί η Τουρκία έξω από το ΝΑΤΟ και τη δυτική ομπρέλα οικονομικής και στρατιωτικής συμπαράστασης θα καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος. Ο Ερντογάν είναι παράτολμος, θρασύς αλλά και πραγματιστής όσον αφορά την οικονομία πάνω στην οποία βασίστηκε η κυριαρχία του.
Η τουρκική οικονομία όμως σε ένα κλίμα αβεβαιότητας και βίαιων αντιπαραθέσεων (τρομοκρατία και Ενοπλες Δυνάμεις σε διάλυση) δεν έχει θετικές προοπτικές, προσμετρώντας ταυτόχρονα και την αποξένωση των κοσμικών κοινωνικών δυνάμεων μετά την άνοδο του ισλαμικού στοιχείου ως «προστάτη» της δημοκρατίας. Η βάση της κυριαρχίας του νικητή έχει ήδη αρχίσει να πριονίζεται.
