Βαβέλ, με «εκρηκτικές διαστάσεις»…

Οι άνθρωποι πρέπει να δώσουν ένα τέλος στον πόλεμο, αλλιώς ο πόλεμος θα δώσει ένα τέλος στην ανθρωπότητα

Tζον Φιτζέραλντ Κένεντι

Κάποια αρκετά χρόνια πριν, ένα άλλο πραξικόπημα (αποτυχημένο και αυτό…) λειτούργησε ως καταληκτικό σημείο της προγενέστερης εποχής (που κράτησε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες) και ως «εναρκτήριο λάκτισμα» της καινούριας εποχής. Η «αποτυχία» των σκληροπυρηνικών παλαιοκομμουνιστών να ανατρέψουν τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ (και την προαποφασισμένη ρότα της τότε ηγεσίας της Μόσχας προς αλλαγή του κυριαρχικού συστήματος στην περιοχή αυτή) σήμαινε την επικύρωση και από τον έτερο πόλο του παγκόσμιου ενδοεξουσιαστικού ανταγωνισμού της κοινώς αποδεκτής πορείας προς τη Νέα Τάξη Πραγμάτων της ενοποιημένης αγοράς (με την απροθυμία μονάχα της Κίνας να αποδεχτεί το δημοκρατικό πολιτικό δρόμο…).

«Δύση και Ανατολή» συναίνεσαν στη δημιουργία ενός διαφορετικού παγκόσμιου μοντέλου που θα τους επέτρεπε να (εξ)απλώσoυν όλα τα διαθέσιμα «συγκριτικά πλεονεκτήματα» τους στην πολιτική, στην οικονομία, στο πολιτιστικό πεδίο, στη διπλωματία, στη στρατιωτική τους δυναμική. Κάθε «εκσυγχρονισμός» (ακόμα και ο σημιτικός στα εγχώρια εν έτει 1996…) πρέπει να ενδύεται με τα κατάλληλα ρούχα. Άρνηση του «στείρου, αντιπαραγωγικού, αρτηριοσκληρωτικού, παλαιομοδίτικου» παρελθόντος.

«Σύνεση» στο παρόν, με γνώμονα την εξασφάλιση ενός μέλλοντος πιο προοδευτικού, με περισσότερες ευκαιρίες, με πολλαπλές δυνατότητες, με διαχυόμενη την προοπτική της ενσωμάτωσης και της νομής προνομίων σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων, προώθηση διαταξικών μορφών «προτεινόμενων life style», και πάει λέγοντας. Αρκετοί καλόπιστοι άνθρωποι πίστεψαν λίγα χρόνια μόλις πριν το millenium πως ξημέρωνε μια διαφορετική εποχή για την ανθρωπότητα. Δεν μπορούμε να τους αδικήσουμε, γιατί πάντα το ξεπέρασμα των δυσχερειών και των ανασταλτικών εμποδίων του χτες είναι μια θεμιτή προσδοκία.

Όμως, εικοσιπέντε χρόνια μετά, οφείλουν και αυτοί -oι καλοπροαίρετοι και όχι οι προωθητές των βασικών «αρχών» μιας «ελευθεριάζουσας ονειροπαγίδας» για κάθε χρήση…- να ομολογήσουν πως τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως επιθυμούσαν. Στήθηκε μια «φάκα» στην οποία έπεσαν πολλοί μέσα… Γιατί, πολύ απλά, και χωρίς καμία «λαϊκιστική» και πονηρά «καταπραϋντική» διάθεση, οι πόλεμοι δεν σταμάτησαν, τα πραξικοπήματα και οι «πορτοκαλί επαναστάσεις» αποτελούν ευρέως διαδεδομένη πρακτική που έλαβε κυρίαρχο ρόλο, τα εμπόρια κάθε είδους (νόμιμων ή παράνομων προϊόντων…) «οργιάζουν»…

Η ανεργία «καλπάζει», η φτώχεια «ακμάζει», οι ανισότητες διευρύνονται, ο φόβος και η ανασφάλεια «ευδοκιμούν», οι κάθε είδους διαχωρισμοί και ρατσισμοί λαμβάνουν τη δική τους θέση στο κεντρικό σκηνικό παρά την κυρίαρχη αποδοχή του πολιτικού, οικονομικού, και πολιτιστικού φιλελευθερισμού, η χειραγώγηση παραμένει παρούσα λαμβάνοντας σε κάθε υποπερίπτωση τα γνωρίσματα που πρέπει…

Τελικά, μπορεί να μην ισχυριστεί ο οποιοσδήποτε πως η εποχή μας δεν ευνοεί κανέναν άλλον εκτός από τους πολύ ισχυρούς;  Εδώ -για να φέρουμε ένα παράδειγμα από την πραγματική ζωή- ακόμα και η «ραχοκοκαλιά» του παραγωγικού ιστού μιας χώρας δέχεται ανελέητη επίθεση, γιατί πολύ απλά την «τρικλοποδιά» στις μικρομεσαίες και λίγο μεγαλύτερες επιχειρηματικές μονάδες δεν τη βάζουν γενεσιουργώς τα πολιτικά κόμματα και οι ιδέες τους, αλλά οι «μεγάλοι» κάθε τομέα που επιθυμούν διακαώς την επιβολή μονοπωλιακού «ανταγωνισμού» προς όφελος αποκλειστικά και μόνο των συμφερόντων τους…

Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, οι επιθέσεις όπως αυτή στη Νίκαια και τα πραξικοπήματα όπως αυτό που επιχειρήθηκε στην Τουρκία δεν είναι πια συμπτωματολογίες κρίσης, αλλά προμετωπίδες του παγκόσμιου και τοπικού ξεκαθαρίσματος λογαριασμών ανάμεσα σε πόλους ισχύος. Πλέον, οι διακρατικές συνεργασίες και συμφωνίες αποσκοπούν στο να φυλάξει πρόσκαιρα κάποιος τα νώτα του, ενώ το σχετιζόμενο περίσσευμα εμπιστοσύνης διαρκώς απομειώνεται… Και εμείς; Θα παρακολουθούμε τις εξελίξεις στα λάπτοπ μας και στις τηλεοράσεις μας.

Κάποιοι, οι περισσότερο οξυδερκείς, θα εξάγουν διδάγματα για το μέλλον, ενώ οι «υγιώς σκεπτόμενοι» θα αναλισκώμαστε είτε στην ηθική απαξία, είτε στην κυνική αποδεκτικότητα, δίνοντας στο κοινότυπο στοιχεία δικαίωσης. Και ο πνευματικός κόσμος; Μια από τις βασικές αιτίες της ένοχης σιωπής, π.χ, της πλειοψηφίας των εγχώριων πνευματικών ανθρώπων είναι πως στο παρελθόν της «ευμάρειας» απομακρύνθηκαν τόσο πολύ από την πραγματικότητα που αν την προσέγγιζαν σήμερα αισθάνονται πως θα τους χρέωναν οι κύκλοι τους «λαϊκισμό» και πεζότητα….

ΥΓ. Προς το παρόν, και με βάση το στάτους κβο που διαμορφώνεται στο τώρα, μπορούμε να πούμε με ουδέτερη και ιστοριογραφική ματιά πως ο Ερντογάν διεκδικεί τη δική του περίοπτη θέση στις ιεραρχικές κλίμακες των καιρών: με εξεγέρσεις δεν τον έριξαν, με εκλογές δεν τον έριξαν, ούτε με πραξικόπημα….

Απέμειναν η «έξωθεν» στρατιωτική εισβολή και η «δολιοφθορά», αν όντως η απομάκρυνση του από την εξουσία του τουρκικού κράτους έχει κηρυχθεί από κάποιους ως αναπότρεπτος αυτοσκοπός και δεν είναι το άλλοθι για άλλους σχεδιασμούς (που εμείς μπορούμε να σκεφτούμε, αλλά δεν γίνεται να γνωρίζουμε και να προτάξουμε δημοσιολογώντας επ΄ακριβεία…). Είτε τον πάει κανείς, είτε όχι, πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του σύγχρονου παγκόσμιου ενδοεξουσιαστικού σκηνικού, ένας παίκτης που «ξέρει να παίζει».

Και κυρίως, γιατί αυτός -ο λαός, η κοινωνία- παραμένει καθοριστικός παράγοντας επηρεασμού της τροπής των εξελίξεων, ο Ερντογάν γνωρίζει να αξιοποιεί τη λαϊκή στήριξη που αποδεδειγμένα έχει…Τι και αν αυτό δεν σημαίνει και καλύτερες μέρες για τα αδύναμα κοινωνικά στρώματα της τουρκικής επικράτειας… Η Ιστορία δεν γράφεται από τις ηθικές και πολιτικές επικλήσεις μας, αλλά από το βαθμό επίδρασης και την ικανότητα επικρατήσεων -ακόμα και προσωπικοτήτων που δεν συμβαδίζουν με τους δικούς μας αξιακούς κώδικες.

Από τις πρώτες εποχές συγκρότησης οργανωμένων κοινωνικών δομών με ανισομερή και ιεραρχικά χαρακτηριστικά, τα πολυποίκιλα συμφέροντα που αντιμάχονται στο εσωτερικό αυτών των δομών δημιουργούν μια Βαβέλ με «εκρηκτικές διαστάσεις»… Αυτός είναι, λοιπόν, ο θαυμαστός «νέος κόσμος» που ευαγγελίστηκαν κάποιοι το 1991…