Στην ομιλία του στο Υπουργικό Συμβούλιο της 2/6/16 ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε, ανάμεσα στα άλλα, σε «διάλογο με τα κόμματα και το εκλογικό σύστημα», χωρίς να προσθέσει τίποτε άλλο. Την ίδια δήλωση έκανε σε συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.» στις 4/6/16. Σαφέστερος, τους τελευταίους 6 μήνες, για το κρίσιμο αυτό θέμα για το μέλλον του τόπου, είναι ο υπουργός Εσωτερικών της κυβέρνησης (και πρώην στέλεχος και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ) με συνεχείς δηλώσεις του σχετικά με το εκλογικό σύστημα που επεξεργάζεται, έπειτα από σχετική εντολή του πρωθυπουργού.
Η κυριότερη από τις δηλώσεις του υπουργού είναι η πρόθεση της κυβέρνησης να μειώσει το bonus (δηλαδή την κλοπή από το πρώτο κόμμα ή από συνασπισμό κομμάτων εδρών που ανήκουν σε άλλα κόμματα) σε 30 από τις 50 έδρες του εκλογικού συστήματος της Ν.Δ. και τις 40 εκείνου του ΠΑΣΟΚ.
Ο υπουργός Εσωτερικών, προσπαθώντας να δικαιολογήσει την απεμπόληση της ρητής προεκλογικής δέσμευσης του ΣΥΡΙΖΑ για την καθιέρωση της απλής αναλογικής, σε συνέντευξή του σε τηλεοπτικό σταθμό στις 16/5/16, δήλωσε ότι καθιερώνεται η απλή αναλογική για τις 270 έδρες, λησμονώντας ότι με την απλή αναλογική τα κόμματα που ξεπερνούν το όριο του 3% (αν το όριο αυτό δεν μειωθεί) έχουν δικαίωμα ισότιμης συμμετοχής στην κατανομή των 300 εδρών της Βουλής.
Σε αντίθεση με τον υπουργό, ο πρόεδρος της Βουλής σε δηλώσεις στις 17/5/16 και στις 8/6/16 τάχθηκε υπέρ της απλής αναλογικής με διατήρηση του ορίου του 3%, χωρίς, όμως, να εξηγήσει γιατί, ως προκάτοχος του σημερινού υπουργού Εσωτερικών, δεν την καθιέρωσε. Υπέρ της απλής αναλογικής τάχθηκε και ο υπουργός Παιδείας σε συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.» της 13/6/16.
Οπως έχει συμβεί με τις κυριότερες προεκλογικές δεσμεύσεις του, έτσι και με τη δέσμευση για την καθιέρωση της απλής αναλογικής ο ΣΥΡΙΖΑ (αν οι δηλώσεις του σημερινού υπουργού Εσωτερικών καταστούν νόμος του κράτους) θα έχει μιμηθεί το ΠΑΣΟΚ και στο θέμα της απλής αναλογικής, δηλαδή να πράττει ως κυβέρνηση ακριβώς αντίθετα από εκείνα για τα οποία είχε δεσμευτεί προεκλογικά. Ειδικότερα σχετικά με το εκλογικό σύστημα:
Το ΠΑΣΟΚ, πριν από τις εκλογές του 1981 με τη «Διακήρυξη Κυβερνητικής Πολιτικής» είχε δεσμευτεί για την καθιέρωσή της απλής αναλογικής. Μετά, όμως, από τις εκλογές, στις προγραμματικές δηλώσεις της Κυβέρνησης, η εγκατάλειψη της απλής αναλογικής εκφράστηκε με τη δήλωση ότι αντί για τη μία και μοναδική απλή αναλογική θα καθιερωθεί «σύστημα απλής αναλογικής». Η δήλωση αυτή «μεταφράστηκε» σε καλπονοθευτικά εκλογικά συστήματα, με κορυφαίο εκείνο του bonus των 40 εδρών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε δεσμευτεί να καθιερώσει την απλή αναλογική όχι μόνο με νόμο αλλά με διάταξη του Συντάγματος. Αντί γι’ αυτό, με καθυστέρηση 17 μηνών από τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015, φαίνεται ότι προτίθεται να εγκαταλείψει την κρίσιμη αυτή δέσμευσή του για το μέλλον του τόπου, με την καθιέρωση ενός ακόμη καλπονοθευτικού εκλογικού συστήματος που παραβιάζει κατάφωρα τη διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 1 του Συντάγματος.
Το ότι αυτή είναι η πρόθεση του ΣΥΡΙΖΑ φάνηκε σαφέστερα σε ρεπορτάζ της «Αυγής» της 12/6/16, στην οποία γίνεται για αναφορά σε «σύστημα απλής αναλογικής», δηλαδή ακριβώς όπως συνέβη το 1981 με το ΠΑΣΟΚ.
Προκειμένου να φανεί η διαφορά της απλής αναλογικής από τα συστήματα του ΠΑΣΟΚ, της Ν.Δ. και του προτεινόμενου από τον υπουργό Εσωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ (με τις 30 έδρες στον ΣΥΡΙΖΑ) δίνουμε στον Πίνακα τις έδρες που παίρνουν τα κόμματα με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών του Σεπτεμβρίου 2015 και το όριο του 3%.
Από τη σύγκριση της πρώτης με τις τρεις επόμενες στήλες φαίνεται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ με το εκλογικό σύστημα του ΠΑΣΟΚ θα έκλεβε 25 έδρες από τα άλλα κόμματα, με εκείνο της Ν.Δ. έκλεψε 31 και με το προτεινόμενο από Υπουργό Εσωτερικών 19, ενώ σε συνεργασία με τους ΑΝ.ΕΛΛ. με το σύστημα αυτό 17.
Ηδη από τις εκλογές του 2012 έχει διαπιστωθεί ότι οι μονοκομματικές κυβερνήσεις είναι πλέον παρελθόν. Κατά συνέπεια απ’ εδώ κι εμπρός η χώρα θα κυβερνάται από κυβερνήσεις συνασπισμού. Στις επόμενες εκλογές το πιθανότερο είναι ότι θα χρειαστεί να σχηματιστεί κυβέρνηση συνασπισμού περισσότερων από δύο κόμματων (υποθέτουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα συγκυβερνήσει με τη Ν.Δ.).
Με βάση το παραπάνω σκεπτικό ο ΣΥΡΙΖΑ, αντί να μιμηθεί το ΠΑΣΟΚ υιοθετώντας την πρόταση του υπουργού Εσωτερικών, έχει υποχρέωση απέναντι στον λαό να τηρήσει την προεκλογική του δέσμευση και να υλοποιήσει το διαχρονικό αίτημα της Αριστεράς με την καθιέρωση της απλής αναλογικής, ενός συστήματος που θα υλοποιεί τις διατάξεις του Συντάγματος και θα δώσει τη δυνατότητα να εμφανιστούν νέα κόμματα και νέοι πολιτικοί.
Αν καταθέσει τώρα το σχετικό νομοσχέδιο (έστω και χωρίς να μειωθεί το όριο 3%) το πιθανότερο είναι να το ψηφίσουν όλα τα κόμματα με εξαίρεση τη Ν.Δ. και, επομένως, μπορεί να εφαρμοστεί στις εκλογές όποτε και αν προκηρυχτούν.
*τέως: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
