Η φαντασίωση του Brexit μπορεί να οδηγήσει σ’ ένα θορυβώδες διαζύγιο

● Το κείμενο δημοσιεύεται κατ’ αποκλειστικότητα για την Ελλάδα στην «Εφ.Συν.» με την άδεια του συγγραφέα.

Μετάφραση: Τάσος Τσακίρογλου 

Μπορείς να «μαγειρέψεις» τους αριθμούς. Πάντα μπορείς να το κάνεις. Ομως το αποτέλεσμα της εγκατάλειψης της Ε.Ε. είναι καθαρό: θα έκανε τη Βρετανία φτωχότερη. Δεν χρειάζεται να συμβουλευτείς το υπουργείο Οικονομικών γι’ αυτό.

Είναι το συμπέρασμα όλων των ερευνών, όλων των αξιόπιστων ανεξάρτητων οικονομολόγων, όπως αυτών του London School of Economics, αλλά και των ειδικών των διεθνών οργανισμών, όπως του ΔΝΤ και του ΟΟΣΑ.

Στην πραγματικότητα δεν χρειάζεσαι ούτε ένα τυπικό οικονομετρικό μοντέλο για να δείξεις ότι ένα Brexit θα χειροτέρευε την κατάστασή μας. Μας φτάνει η κοινή λογική. Βραχυπρόθεσμα, η αποχώρηση από την Ε.Ε. θα αποτελούσε μια μεγάλη αναστάτωση και θα σήμαινε ότι η αβεβαιότητα θα έπληττε την ανάπτυξη και τις επενδύσεις.

Μακροπρόθεσμα, ένα Brexit θα έβαζε εμπόδια στο εμπόριο, θα μείωνε τις ξένες επενδύσεις, θα βραχυκύκλωνε τον ανταγωνισμό, την αύξηση της παραγωγικότητας και των συνθηκών διαβίωσης […]

Για να ισχυριστούν κάτι διαφορετικό, οι οπαδοί του Brexit καταφεύγουν σε δύο ταχυδακτυλουργίες. Στον βαθμό που κανείς δεν πιστεύει ότι η αβεβαιότητα είναι καλή για την οικονομία, υποστηρίζουν ότι η αναστάτωση θα ήταν μικρή. Δηλαδή ότι θα υπάρχει κόστος, αλλά θα είναι μικρό.

Και αφού όλες οι εύλογες εναλλακτικές στη συμμετοχή μας στην Ε.Ε. θα επιδείνωναν τα πράγματα, καταφεύγουν στη φαντασίωση ότι η Βρετανία θα μπορούσε να κρατήσει όλα τα προνόμια της ενιαίας αγοράς, χωρίς να συνεισφέρει στον προϋπολογισμό της Ε.Ε. ή να δέχεται την ελευθερία της μετακίνησης, ενώ την ίδια στιγμή θα συνάπτει περισσότερες και καλύτερες εμπορικές συμφωνίες με τον υπόλοιπο κόσμο. Ονειρα γλυκά!

Το ότι ένα Brexit θα προκαλούσε μαζική αβεβαιότητα είναι πέραν πάσης αμφιβολίας. Οι επιχειρηματίες ήδη παγώνουν τα επενδυτικά τους σχέδια, ενώ και η συναλλαγματική ισοτιμία της λίρας έπεσε κατά 6,3% φέτος.

Από τη στιγμή που η ψήφος υπέρ της αποχώρησης δεν θα είναι ξεκάθαρη ως προς την εναλλακτική στη συμμετοχή μας στην Ε.Ε., η αντίληψη ότι στο πολιτικό χάος που θα ακολουθήσει μετά το δημοψήφισμα η Βρετανία μπορεί να προσεγγίσει αυτή την αδιευκρίνιστη Ουτοπία αποτελεί φαντασιοπληξία […]

Η αποχώρηση από την Ε.Ε. θα καταδίκαζε το Ηνωμένο Βασίλειο σε παραλυτική αβεβαιότητα για πολλά χρόνια. Οταν η Γριλανδία απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Δανία και εγκατέλειψε την Ε.Ε., οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν τρία χρόνια, έστω και εάν υπήρχε μόνο ένα μήλον της Εριδος: τα ψάρια.

Για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ε.Ε. και του Καναδά απαιτήθηκαν επτά χρόνια και ακόμα δεν έχει επικυρωθεί. Η απεμπλοκή της Βρετανίας από την Ε.Ε. θα είναι ακόμα πιο περίπλοκη. […]

Για να πούμε και τα χειρότερα, η οικονομία της Βρετανίας θα ζημιωνόταν και από τον φόβο που θα καταλάμβανε τους ξένους επενδυτές. Πέρσι το Ηνωμένο Βασίλειο δανείστηκε περί τα 96 δισεκατομμύρια λίρες από τις υπόλοιπες χώρες, με το εξωτερικό του έλλειμμα να απογειώνεται στο ποσοστό-ρεκόρ για καιρό ειρήνης του 7% του ΑΕΠ στο τέταρτο τρίμηνο.

Με τις εγχώριες καταθέσεις να υπολείπονται των εγχώριων επενδύσεων, η Βρετανία βασίζεται στην «καλοσύνη των ξένων» για να καλύψει το κενό, όπως το έθεσε ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Μαρκ Κάρνι. Εάν οι ξένοι επενδυτές, οι οποίοι έχουν ως κίνητρο τις οικονομικές αποδόσεις και όχι τη φιλία, σταματήσουν να δανείζουν και αποσύρουν ξαφνικά τα χρήματά τους από τη Βρετανία, αυτό θα βύθιζε την οικονομία στην ύφεση. […]

Στην κορύφωση της αναστάτωσης από ένα θορυβώδες διαζύγιο, η Βρετανία θα πάθαινε μια μεγάλη ζημιά εξαιτίας της απόσπασής της από μια μεγάλη και πλούσια αγορά η οποία βρίσκεται έξω από το κατώφλι της. Οχι μόνο το εμπόριο με την Ε.Ε. θα γινόταν λιγότερο ελεύθερο, αλλά και η πρόσβαση της Βρετανίας σε άλλες εξαγωγικές αγορές θα επιδεινωνόταν.

Ενώ η Βρετανία θα διατηρούσε την πρόσβαση στην ενιαία αγορά, το εμπόριο θα εμποδιζόταν από τους τελωνειακούς ελέγχους, τις προϋποθέσεις καταγωγής των προϊόντων και τα μέτρα αντιντάμπινγκ πάνω στα βρετανικά προϊόντα. Οικονομικά, τότε, η Βρετανία θα ήταν σε χειρότερη θέση.

Αλλά και πολιτικά η νορβηγική εκδοχή θα ήταν καταστροφική. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα είχε κανέναν λόγο στη θεσμοθέτηση των κανόνων της ενιαίας αγοράς, τους οποίους θα έπρεπε να αποδεχτεί ολοκληρωτικά. Θα έπρεπε να συμβάλλει στον κοινοτικό προϋπολογισμό χωρίς να εισπράττει ανταλλάγματα. Και θα αναγκαζόταν να αποδεχτεί ελευθερία μετακίνησης διπλής κατεύθυνσης. Με άλλα λόγια, αποχωρείς και χάνεις τον έλεγχο.

Η λιγότερο δεσμευτική σχέση με την Ε.Ε. σημαίνει να κάνεις το εμπόριο με βάση τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (WTO), όπως η Κίνα και οι ΗΠΑ. Αγαπώ τον ΠΟΕ. Υπήρξα ειδικός σύμβουλος του γενικού του διευθυντή.

Θα ήταν υπέροχο εάν υπήρχε παγκόσμιο ελεύθερο εμπόριο σε αγαθά και υπηρεσίες υπό την αιγίδα του. Ομως, δυστυχώς, δεν υπάρχει. Το εμπόριο με την Ε.Ε. στη βάση του ΠΟΕ θα συνεπάγεται έναν φόρο εισαγωγής 10% στις βρετανικές εξαγωγές αυτοκινήτων. […]

Αφού καμία απ’ αυτές τις εναλλακτικές δεν είναι ελκυστική, οι οπαδοί του Brexit θέτουν ακόμα μία: την προοπτική «να τρως το γλυκό σου μόνος σου». Ισχυρίζονται ότι μια νέα συμφωνία με την Ε.Ε. θα έδινε στη Βρετανία ό,τι επιθυμούσε, αφού το Ηνωμένο Βασίλειο αγοράζει περισσότερα προϊόντα από την Ε.Ε. απ’ ό,τι το αντίστροφο και αφού το ελεύθερο εμπόριο είναι αμοιβαία επωφελές, άρα και η Ε.Ε. θέλει φιλικές σχέσεις με τη Βρετανία. Ας σοβαρευτούμε. […] Ξεκάθαρα, η ισχυρή Ε.Ε. των 27 θα έχει το πάνω χέρι. […]

Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία δεν θα ήθελε να δει εμπορικούς φραγμούς για τα βρετανικά αυτοκίνητα; Φυσικά ναι. Οι Γάλλοι αγρότες δεν θα ήθελαν να κρατήσουν εκτός αγοράς τα χαμηλού κόστους βρετανικά τρόφιμα, τα οποία θα έχουν παραχθεί σε υποτιμημένες στερλίνες και θα ήταν υποκείμενα σε ντάμπινγκ της Ε.Ε.; […] Ενα κομβικό πλεονέκτημα της συμμετοχής μας στην Ε.Ε. είναι ότι αυτή μας προφυλάσσει από τέτοια προβλήματα προστατευτισμού.

Οι οπαδοί του Brexit εξακολουθούν να μας λένε ότι η Ε.Ε. μας επιβάλλει κάθε είδους φοβερά πράγματα. Και ισχυρίζονται πως εάν αποχωρήσουμε, η Ε.Ε. ξαφνικά θα αλλάξει και θα μας προσφέρει όλα όσα ζητάμε. Οντως; Οι επιθυμίες του Σόιμπλε δεν μοιάζουν με κατοικίδιες γατούλες – και εάν η Βρετανία προκαλούσε μια οικονομική και πολιτική κρίση φεύγοντας, οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. θα έδειχναν τα δόντια τους. […]

Από την άλλη πλευρά, ίσως υπάρξουν κάποια πλεονεκτήματα από τις μειωμένες ρυθμίσεις εκτός Ε.Ε., αλλά όχι μεγάλα. Ετσι κι αλλιώς, η Βρετανία έχει τη λιγότερο ρυθμισμένη αγορά εργασίας στην Ε.Ε. και τη δεύτερη λιγότερο ρυθμισμένη αγορά προϊόντων, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.

Οι θιασώτες του Brexit πρέπει να είναι ειλικρινείς: η αποχώρηση από την Ε.Ε. θα έκανε τη Βρετανία φτωχότερη. Θα πρέπει να πείσουν τους πολίτες ότι αξίζει να πληρώσουν το τίμημα. Ομως μην υποκρίνονται ότι θα είναι χωρίς συνέπειες.

* οικονομολόγος, επισκέπτης καθηγητής στο LSE και πρώην σύμβουλος του προέδρου της Κομισιόν