Κάθε θλίψη σμιλεύει χαρακτήρες

«Κανένας πόνος της ζωής δεν είναι τόσο βαθύς που να μπορεί να συγκριθεί με το θάνατο, αυτόν τον αιώνιο ανταγωνιστή της» Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι 

Όπως και να το κάνουμε, ο πρόσφατος χαμός του τραγουδιστή Παντελή Παντελίδη είναι ένα γεγονός που μπορεί να προσεγγιστεί με πολλούς τρόπους. Πρώτα και κύρια, πρόκειται για την απώλεια ζωής ενός νέου σε ηλικία ανθρώπου, πέρα από το γεγονός ότι ήταν δημόσιο πρόσωπο με μεγάλη δημοφιλία στο είδος της ενασχόλησης του. Ο θάνατος είναι μια καταληκτική προοπτική που αφορά σε κάθε θνητό πλάσμα, όμως ο βαθμός τραγικότητας στην εμφάνιση του καθορίζεται από μια σειρά παραμέτρων που κάθε άλλο παρά θα αναλυθούν εδώ, γιατί τέτοια θέματα είναι δύσκολα να τίθενται σε δημόσια “διαβούλευση”. Είναι που είναι βεβαρημένοι οι καιροί μας, ας φροντίζουμε τουλάχιστον να ανατροφοδοτούμε τη σκέψη μας με πράγματα που μας ωφελούν ψυχολογικά…

Η σύγχρονη κοινωνία είναι πλουραλιστική. Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που διασκεδάζουν παρακολουθώντας, π.χ. τη Mάγια Πλιτσέσκαγια να χορεύει το Μπολερό του Ραβέλ σε χορογραφία Μορίς Μπεζάρ (1976), αλλά και άνθρωποι που “διασκεδάζουν” βλέποντας για παράδειγμα δύσμοιρα ζώα να συμμετέχουν σε κυνομαχίες… Το πώς τη “βρίσκει ο καθένας” είναι μια υπόθεση ανοιχτή… Το μόνο σίγουρο είναι πως οι θιασώτες λεγόμενων ποιοτικών ειδών μουσικής θα πρέπει να καταλάβουν πως είναι εφικτό ακόμα και η μουσική και οι στίχοι του συγχωρεμένου του Παντελίδη να προσφέρουν σε κάποιους ανθρώπους. Ο δρόμος προς την ψυχική ισορροπία, ο δρόμος προς τη βελτίωση της σκέψης και της οχύρωσης του προσωπικού “κάστρου” απαιτεί τον πλουραλισμό, ή τουλάχιστον την πλήρη γνώση όσων περισσοτέρων ανθρωπίνων τάσεων.

Ναι, και δεν διστάζω, ορισμένες φορές τραγούδια όπως του Παντελίδη με βοηθούσαν με τρόπο που δεν χρειάζεται να μοιραστώ δημόσια με κανέναν. Έχω καταλάβει πολύ καλά ότι -ουκ ολίγες φορές- η εμμονή με το “ανώτερο πνεύμα” και την “υψηλή κουλτούρα” δεν είναι κάτι διαφορετικό από υπόκρυφη μειονεξία, ένα είδος “γυάλας”, εξίσου καταδικαστέα με την ξιπασιά και την επιθετική αξεστότητα του “ακαλλιέργητου”. Ποικιλία, κριτική ικανότητα, και μέσα από τη συνθετική γνώση της διευρυμένης εμπειρίας και της νοητικής επεξεργασίας θα προκύψουν αυτάρκεις και σοβαροί άνθρωποι. Να μια έμπρακτη εφαρμογή -με αξία χρήσης- της καντιανής σκέψης και της κριτικής φιλοσοφίας του…

Από εκεί και πέρα, η βάση της “ειρηνικής συνύπαρξης” μεταξύ των ανθρώπων βρίσκεται αλλού, και όχι στο αν κάποιος ακούει τα υπέροχα τραγούδια της Νατάσσας Μποφίλιου ή αν κάποιος άλλος “ξεσηκώνεται” με την Πάολα Φωκά… Άλλωστε, επαναλαμβάνω, η ελληνική κοινωνία ακόμα και σήμερα που βρισκόμαστε στον έκτο χρόνο της -πρωτοφανούς για τα “μέτρα και σταθμά” μας- γενικευμένης “κρίσης” έχει το δικαίωμα στην επιλογή ανάμεσα σε διαφορετικά είδη δραστηριοτήτων. Θες να πας να δεις κλασικούς θεατρικούς συγγραφείς; Με τις κατάλληλες περικοπές σε άλλα έξοδα, μπορείς να πας κάποια στιγμή. Θες να κάτσεις σπίτι και να δεις τα λεγόμενα “μεσημεριανά”; Και αυτό γίνεται, και μάλιστα είναι πιο φτηνό γιατί αρκεί η κατοχή μιας τηλεοπτικής συσκευής και η παροχή ρεύματος από τη ΔΕΗ…

Αλλού παίζεται τελικά το “παιχνίδι” της ζωής. Στην προσωπική ωριμότητα, στη σωστή συμπεριφορά απέναντι στους γύρω σου, στο να αισθάνεσαι την ανάγκη -ενώ σε σημαντικό βαθμό “λυσσομανούν” οι πτυχές της παλιανθρωπιάς, της κακιασμένης έξης, των εγωπαθών συμπεριφορών, της απρόκλητης ένδειας- να φέρεσαι “σωστά” και να ωθείς τον εαυτό σου να κάνεις αυτό που έχεις επιλέξει με τον πιο παραγωγικό τρόπο. Μπορεί κάποιος να διαβάζει Άρλεκιν και να είναι συνεννοήσιμος, ενώ κάποιος άλλος Νίτσε και να λειτουργεί “χειριστικά”… Λένε πολλοί, πως “οι ανθρώπινες σχέσεις είναι δύσκολες”. Εμείς τις κάνουμε, γιατί αν το δούμε αλλιώς -πιο απλά, και λιγότερο “πολεμικά”- είναι η βάση για να μπορέσουμε να πετύχουμε σε οτιδήποτε προσπαθήσουμε. Όποια μουσική και αν ακούμε, ας λειτουργήσουμε ως πραγματικοί “Πολεμιστές του Φωτός” που θα “σπρώξουμε” προς τα εμπρός τους εαυτούς μας και τους περίγυρους. Όποια εμπόδια, όποιες παγίδες, όποιες τρικλοποδιές, όποιες καθυστερήσεις, και ας πασχίζουν να χάσουμε το σημείο ισορροπίας μας. Ματαιοπονούν!

Ο θάνατος του Παντελή Παντελίδη είναι, λοιπόν, μια καλή αφορμή για όσους δεν το έχουν κάνει ήδη από μόνοι τους να σκεφτούμε πως η ζωή ειναι μυστήριο πράγμα. Πως ακόμα και οι διάσημοι και πετυχημένοι στον τομέα τους άνθρωποι κινδυνεύουν ανά πάσα στιγμή από πολλά. Ας “ηρεμήσουμε” μέσα μας, ας την “ψάξουμε τη δουλειά”, και μόνο κάτι καλύτερο μπορεί να προκύψει. Από κάθε τι που συμβαίνει, όσο άσχημο και θλιβερό είναι, όσο ξένο από την καθημερινότητα μας και αν μας μοιάζει, ας επιχειρήσουμε να γίνει ο “πυροκροτητής” πραγματικής ατομικής “εξεγερτικότητας” απέναντι στα άσχημα του είδους και της κοινωνίας μας.

Yγ. Αυτές τις ημέρες εγκατέλειψε τον κόσμο μας, σε ηλικία 84 ετών, ένας μεγάλος του πνεύματος, ο Ουμπέρτο Έκο (Ιταλός σημειωτιστής, δοκιμιογράφος, φιλόσοφος, κριτικός λογοτεχνίας και μυθιστοριογράφος). Ας γίνει και εδώ, αυτό το κακό μαντάτο, αφορμή για πολλούς ανθρώπους να “αναβαπτιστούν στις κολυμπήθρες της αξιοσύνης”. Μια καλή αρχή είναι να μελετήσουν όσοι δεν το έχουν κάνει μέχρι τώρα το έργο του: “Οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης έδωσαν το δικαίωμα να μιλάνε σε λεγεώνες ηλιθίων που άλλοτε δεν μίλαγαν παρά μόνο σε μπαρ, αφού είχαν πιει κανένα ποτήρι κρασί, χωρίς να βλάπτουν την κοινότητα. Τους αναγκάζαμε αμέσως να σωπάσουν, αλλά σήμερα έχουν το ίδιο δικαίωμα λόγου με ένα βραβείο Νόμπελ. Είναι η εισβολή των ηλιθίων” είχε γράψει πολύ εύστοχα και με αφορμή διάφορα κακά κουτσομπολιά για κάθε αδίκως στοχοποιημένο δημόσιο πρόσωπο δεν μπορεί παρά να γίνει ο (φαινομενικά αδόκιμος, αλλά συνειδητά επιχειρούμενος) συσχετισμός…