Ζώντας μέσα σε μια ζοφερή ατμόσφαιρα, τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας, έπεσε στα χέρια μου το βιβλίο της Νατάσας Παπαδοπούλου Τζαβέλλα «Πάνος Τζαβέλλας από ατσάλι και βελούδο», που αφορά τον για 38 χρόνια σύντροφό της. Διαβάζοντάς το απνευστί, αναθάρρησα. Σκέφτηκα πως, αν υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι –πράγματι από ατσάλι και βελούδο–, που στάθηκαν όρθιοι και με αξιοπρέπεια κάτω από πολύ σκληρές συνθήκες και ταυτόχρονα διατήρησαν την ευαισθησία τους, οφείλουμε να ελπίζουμε. Ολα τα καλά μπορούν να συμβούν. Ηταν για μένα μια αχτίδα φωτός. Σαν να βρέθηκα ξαφνικά σε έναν άλλο κόσμο.
Το βιβλίο είναι γραμμένο με αγάπη και τρυφερότητα και αναδεικνύει την προσωπικότητα, τη δράση, αλλά και την καλλιτεχνική δημιουργία του Τζαβέλλα.
Ο άνθρωπος αυτός δεν λύγισε ποτέ, παρ’ όλη τη σκληρή πραγματικότητα που έζησε: φυλακές, βασανιστήρια και στερήσεις. Διαπνεόμενος από ένα βαθύ ανθρωπιστικό νόημα, που τον ξεπερνούσε, αγωνιζόταν για όλους τους αδύναμους της κοινωνίας με πάθος, ανιδιοτέλεια και αυταπάρνηση. Αγωνιζόταν για τη λευτεριά και την επικράτηση της ανθρωπιάς. Πέρασε δύσκολα και βασανιστικά, αλλά δεν έσκυψε το κεφάλι. Τα όνειρα και οι ελπίδες για έναν καλύτερο κόσμο τού έδιναν κουράγιο, αισιοδοξία και δύναμη. Από κοντά και η μεγάλη του αγάπη: η μουσική, ο άλλος τομέας έκφρασης της ευαισθησίας του. Ο Τζαβέλλας γνώρισε στην ελληνική κοινωνία τα αντάρτικα τραγούδια, αλλά δεν περιορίστηκε μόνο σε αυτά. Δημιούργησε και ο ίδιος μουσικά και στιχουργικά. Δίπλα του συντρόφισσα, φίλη, αρωγός και θαυμάστριά του, η Νατάσα. Μαζί στις δυσκολίες, μαζί και στα τραγούδια. Σαν ένας άνθρωπος. Ο ιδεαλισμός, η τέχνη και οι ελπίδες, συντροφιά και οδηγός τους.
