Ηταν το έτος 1848 όταν δημοσιεύθηκε το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» και ξεκινούσε με τη φράση «Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη, το φάντασμα του Κομμουνισμού». Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια γεμάτα εξεγέρσεις, επαναστάσεις, αγώνες, διαδηλώσεις πνιγμένες στο αίμα, παγκόσμιους πολέμους, εξορίες, φυλακίσεις, εκτελέσεις, χρόνια γεμάτα με οράματα, υψηλές ιδέες, περηφάνια αλλά και με μίσος και αλληλοσπαραγμό.
Αυτή τη φορά, όμως, το φάντασμα που πλανιέται δεν είναι του κομμουνισμού γιατί ο κομμουνισμός, όπως και κάθε ιδεολογία η οποία δομείται πάνω σε μακαρισμούς και αναθέματα, έπεσε θύμα των εσωτερικών του αντιφάσεων, των λαθών του και της ικανότητας της καπιταλιστικής αστικής τάξης είτε να εξαγοράζει είτε να διαστρέφει και να πατάσσει τη λαϊκή συνείδηση.
Αυτό που πλανιέται τούτες τις μέρες, όχι πάνω από την Ευρώπη –αυτή είναι βυθισμένη στην εγκεφαλική της αδράνεια–, αλλά πάνω από την Ελλάδα, είναι τα καλοΐσκιωτα φαντάσματα κάποιων σπουδαίων μορφών, που μας επισκέφτηκαν από το πουθενά χάρη σ’ έναν άνθρωπο που, ενώ σκοπός του ήταν να κερδίσει κάποια χρήματα (τι τραγική ειρωνεία), άθελά του τα ξύπνησε. Από δω και στο εξής πάνω από την Ελλάδα θα πλανώνται τα φαντάσματα διακοσίων ανθρώπων οι οποίοι όσο ζούσαν έβαλαν την Ελλάδα πάνω από τους εαυτούς τους. Οπως και τα φαντάσματα πολλών άλλων που είχαν την ίδια αντίληψη του καθήκοντος απέναντι στην κοινωνία των ανθρώπων.
Ισως ελάχιστοι από αυτούς τον χαρακτηρισμό «κομμουνιστής» θα τον χάριζαν στον εαυτό τους. Εάν κάποιος τους ρωτούσε τι είναι, από σεμνότητα θα απαντούσαν: «Οι σύντροφοί μου με αναγνωρίζουν ως αγωνιστή της λευτεριάς». Το φασιστικό κράτος ήταν αυτό που εύκολα χαρακτήριζε ως κομμουνιστή όποιον μιλούσε για ισότητα, ειρήνη, δίκαιη κατανομή του πλούτου, όποιον ήταν αντίθετος στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, στη μισαλλοδοξία, όποιον δεν κοίταζε μόνο τη δουλειά του και αγωνιζόταν για ένα καλύτερο αύριο όχι μόνο για τον εαυτό του αλλά και για όλους τους άλλους.
Η λέξη κομμουνιστής ήταν για τους τυράννους ο πιο αρνητικός χαρακτηρισμός. Ακόμη ηχεί στ’ αυτιά πολλών η φράση που χρησιμοποιούσε η κυρίαρχη Δεξιά ακόμα και στις αρχές της δεκαετίας του 1980: «Αυτός είναι χαρακτηρισμένος» και εννοούσαν αυτόν που έχει φάκελο στην Ασφάλεια ως κομμουνιστής. Και τον απέφευγαν όπως ο διάβολος το λιβάνι. Δεν είχε σημασία εάν αυτός ήταν ή δεν ήταν μέλος του ΚΚΕ. Από τη στιγμή που αντιστεκόταν, διαφωνούσε, δεν συνεργαζόταν με το καθεστώς ή με τον εκάστοτε κατακτητή, ήταν εχθρός, κατάσκοπος των Σοβιετικών, μίασμα.
Ομως το πεπρωμένο είναι ανίκητο. Η ανεξήγητη δύναμη που αφυπνίζει συνειδήσεις και κάποιοι τη λένε ιστορική μνήμη αναδύεται την πιο κατάλληλη στιγμή, όταν το επιτάσσουν οι συνθήκες, όπως το λάδι που, όσο και να το ανακατεύεις μέσα στο νερό, πάντα βγαίνει στην επιφάνεια. Η ιστορική μνήμη είναι αυτή που μας διδάσκει. Ετσι βγήκαν κάπου ογδόντα χρόνια μετά την εκτέλεσή τους μέσα από τη σαρκοφάγο στην οποία το νεοελληνικό κράτος έχει κλείσει τη σύγχρονη Ιστορία του, τα φαντάσματα των εκτελεσμένων της Καισαριανής και μας δίδαξαν.
Το πρώτο πράγμα που μας δίδαξαν ήταν ότι πάνω ακόμα και από τις ιδέες και τα ιδανικά υπάρχουν οι συμπεριφορές. Οι άνθρωποι αυτοί έτσι είχαν μάθει να συμπεριφέρονται, έτσι μεγάλωσαν. Ηταν απαρέγκλιτα προσηλωμένοι στο καθήκον με το οποίο η Ιστορία τούς είχε επιφορτίσει. Ηταν ακέραιοι, ήταν αυτοί που αποχαιρετούσαν την Αλεξάνδρεια, τη ζωή, και πήγαιναν «με συγκίνηση αλλ’ όχι με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα» στον θάνατο στέλνοντας την ίδια στιγμή στον πιο βαθύ, σκοτεινό, αιώνιο τάφο την αποτρόπαια μνήμη των εκτελεστών τους, των δωσίλογων, των μαυραγοριτών, των προδοτών και των κουκουλοφόρων καταδοτών, των δειλών.
Μας δίδαξαν την αγάπη για μια πατρίδα ελεύθερη, αντάξια της Ιστορίας της και των ιδανικών του εθνικού ύμνου που τραγούδησαν πριν ακουστεί το τελικό πρόσταγμα· και με αυτά στην καρδιά ταξίδεψαν στην αιωνιότητα.
Το άλλο σημαντικό που μας δίδαξαν ήταν αξιοπρέπεια και περηφάνια, με την εντολή να διαφυλάξουμε αυτές τις αξίες για μας και να τις μεταδώσουμε ατόφιες στα παιδιά μας. Μας δίδαξαν τρόπο ζωής. Και κοιτώντας τις φωτογραφίες που αποτύπωσαν τη φοβερή στιγμή, κοιτώντας μέσα σου:
«Ισως τότε θα ’χεις βρει το δρόμο στον δικό σου το λαβύρινθο. Ισως εσύ τότε θα στέκεσαι περήφανο δεντρί, στο σταυροδρόμι του κόσμου, μ’ όλους τους ποταμούς να φτάνουν μυστικά στις ρίζες σου. Ισως τότε τα παιδιά σου, μαζί μ’ όλα τα παιδιά, να προλάβουν τον καιρό και τη ζωή μια στιγμή πριν απ’ το χάος».*
*Από το ποίημα της Ρένας Χατζηδάκη (Μαρίνα) «Κατάσταση Πολιορκίας»
-320x213.jpg)
