Στη διεθνή συνδιάσκεψη (γνωστή ως COP30) που συνέρχεται στο Μπελέμ της Βραζιλίας αποκρυσταλλώνεται η συνείδηση της παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας για την κλιματική κρίση. Δεν έχουμε να κάνουμε μ’ ένα θεωρητικο-πολιτικό σεμινάριο στο οποίο ερευνώνται τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής, αλλά για μια πολιτική σύνοδο υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για να ληφθούν πολιτικές αποφάσεις ώστε να επιβιώσει η ανθρωπότητα ως κοινότητα ανθρώπων.
Οι πληροφορίες που φθάνουν στα ειδησεογραφικά πρακτορεία, δυστυχώς είναι απογοητευτικές όσον αφορά το μέλλον της πράσινης ενέργειας. Αντιθέτως γράφει ο Μπάμπης Μιχάλης (βλ. «Εφ.Συν.» 17 Νοεμβρίου 2025, σελ. 15) στο άρθρο του με τον τίτλο «Οι… βρομιάρηδες και η σύνοδος για το κλίμα» χαρακτηριστικά ότι «οι λομπίστες των ορυκτών καυσίμων υπερτερούν σημαντικά σε αριθμό αντιπροσώπων σχεδόν από κάθε άλλη αντιπροσωπεία χώρας που συμμετέχει στην COP30». Και μας ενημερώνει πως «ένας στους 25 συμμετέχοντες στις συνομιλίες του Μπελέμ εκπροσωπεί τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων»!
Με βάση αυτά τα δεδομένα, τα ερωτήματα που εγείρονται είναι πολλά και οι απαντήσεις που θα πρέπει να δοθούν στον παγκόσμιο πολιτικό διάλογο μόνο ριζοσπαστικές μπορεί να είναι. Τι εννοώ μ’ αυτή τη φράση μου; Εννοώ πως στη σύνοδο της COP30 οι συνομιλίες είναι υποθηκευμένες. Δεν διεξάγεται ένας ελεύθερος ανεξουσίαστος διάλογος για τις μεθόδους με τις οποίες μπορεί να αντιμετωπιστεί η κλιματική κρίση. Αλλά ισχυροί οικονομικώς δρώντες της βιομηχανίας των ορυκτών καυσίμων επιβάλλουν τις απόψεις τους, οι οποίες απηχούν τα ιδιοτελή συμφέροντά τους. Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια διεθνή συνδιάσκεψη, στην οποία θα έπρεπε ο διάλογος να καταλήξει σε σχέδια διάσωσης του πλανήτη, σε προγράμματα επιβίωσης της ανθρωπότητας.
Αλλά εάν ακόμη υποθέσουμε ότι η ανθρωπότητα κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει κάνει αποφασιστικά βήματα στο πεδίο της «πράσινης μετάβασης» (με την προώθηση των προγραμμάτων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας-ΑΠΕ), στο Μπελέμ κάνουμε όχι βήματα σημειωτόν, αλλά γυρνάμε πίσω. Αυτό το πισωγύρισμα κατά τα επόμενα χρόνια θα αποδειχθεί ότι είναι μια κατάσταση ανθρώπινων πραγμάτων που ισοδυναμεί με τον θάνατο και το τέλος του ανθρώπου. Υποστηρίζω ότι η κλιματική κρίση είναι υπαρξιακή κρίση για τον ίδιο τον άνθρωπο. Ο Noam Chomsky με τη γλαφυρότητα του ρητορικού ύφους του τονίζει: «Καλούμαστε να απαντήσουμε στο κατά πόσον η οργανωμένη ανθρώπινη κοινωνία θα καταφέρει να επιβιώσει διατηρώντας κάποια αναγνωρίσιμη μορφή της».
Οσο λοιπόν τα προγράμματα της «πράσινης μετάβασης» ακυρώνονται (πρωτοστατεί σε αυτά τα σχέδια ο Ντόναλντ Tραμπ) τόσο πιο κοντά θα βρισκόμαστε στην άβυσσο. Πώς και γιατί το περιώνυμο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης με τον τίτλο «Κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050» είναι μετέωρο μετά τις πρωτοβουλίες του Αμερικανού μονάρχη Tραμπ; Ή άλλο ερώτημα στη μικροκλίμακα της Ελλάδας: Γιατί το ελληνικό κράτος ενώ δαπάνησε τεράστια ποσά για τις ΑΠΕ στρέφεται τώρα προς τη βιομηχανία των ορυκτών καυσίμων;
Θα προσπαθήσω να απαντήσω σε τέτοιου τύπου ερωτήματα, τα οποία τελικά συγκεφαλαιώνουν το θεμελιώδες ερώτημα: Γιατί η τεχνική μέθοδος της πράσινης ενέργειας εγκαταλείπεται και ενεργοποιείται ξανά η βιομηχανία των ορυκτών καυσίμων; Αυτή η εξέλιξη, κατά τη θεωρητικο-πολιτική άποψή μου, ανάγεται σε δύο παράγοντες: ο ένας είναι υλικο-οικονομικός και ο άλλος συνειδησιακός. Κατά το πρώτο ερμηνευτικό σχήμα: οι αναδιπλώσεις στο διεθνές επίπεδο που συντελούνται σχετικά με τις μεθόδους αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης συνδέονται άρρηκτα με δομικές αλλαγές στις σχέσεις πολιτικής και οικονομίας. Στην εποχή της «γεω-οικονομίας» (δηλαδή στη δική μας εποχή που μόλις αρχίζει) η οικονομία δεν είναι μια παράμετρος της ανθρώπινης ζωής. Εχει αποκτήσει «στρατηγική θέση» στη ζωή του ανθρώπου. Αναφέρω ενδεικτικά ότι π.χ. οι πετρελαϊκοί κολοσσοί ExxonMobil, Total Energies ενδιαφέρονται για τα κέρδη τους και όχι για την επιβίωση της ανθρωπότητας. Το γεγονός (factum) ότι όλοι, και οι καπιταλιστές και «εμείς ο λαός» βρισκόμαστε στην «ίδια βάρκα» δεν εντάσσεται στον πνευματικό ορίζοντά τους.
Από την άλλη στο συνειδησιακό επίπεδο βλέπουμε πως ολοένα και περισσότερο οι κοινωνικές εκφράσεις της ανθρώπινης αυτοκαταστροφής που συντελείται με τις διαδοχικές «καπιταλιστικές επαναστάσεις» και περιορίζονται και εξασθενούν. Η «πορεία των Ανθρώπων του Δάσους» στο Μπελέμ είναι ένα ακόμη κοινωνικό κίνημα, στο οποίο «εμείς ο λαός» της παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας μπορούμε να στηρίζουμε τις ελπίδες μας για ένα «ανθρώπινο μέλλον» της ανθρωπότητας.
* Πολιτικός φιλόσοφος
-320x213.png)
