Η ίδρυση και η λειτουργία Παρατηρητηρίου, ειδικού Κέντρου για τον θρησκευτικό πλουραλισμό στη Μέση Ανατολή, αποτελεί μια ελληνική πρωτοβουλία που αποφασίστηκε στα πλαίσια της διεθνούς διάσκεψης της ελληνικής προεδρίας με θέμα «Θρησκευτικός και Πολιτιστικός Πλουραλισμός και Ειρηνική Συνύπαρξη στη Μέση Ανατολή», που ολοκληρώθηκε στην Αθήνα στις 20 Οκτωβρίου 2015.
Συντονιστής του Παρατηρητηρίου είναι ο Σωτήρης Ρούσσος, αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και υπεύθυνος του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών, ο οποίος διορίστηκε από τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά.
«Είναι σπάνιο το γεγονός να έχεις μια συνάντηση όπου να συνυπάρχουν πολιτικοί (υψηλού επιπέδου) και εκκλησιαστικοί ηγέτες (μεγάλο μέρος των χριστιανικών εκκλησιών εκπροσωπήθηκαν)» τόνισε ο κ. Ρούσσος μιλώντας για τη διάσκεψη στην «Εφ.Συν».
Άμεση λήψη μέτρων για την εξαφάνιση κοινοτήτων
Αναφερόμενος στην αναγκαιότητα που γέννησε το Παρατηρητήριο, ο καθηγητής επεσήμανε:
«Υπάρχει ανάγκη για άμεση λήψη μέτρων στη Μέση Ανατολή για την εξαφάνιση μικρών ή μεγαλύτερων θρησκευτικών ομάδων (όχι μόνο χριστιανών) που δημιουργείται από τον θρησκευτικό φανατισμό και την τεράστια βία που εκλύει (προερχόμενη από τζιχαντιστές και άλλους).
Χρειάζεται μια μόνιμη φροντίδα και προσοχή στις κοινότητες αυτές γιατί αν χαθούν, όλος ο χαρακτήρας της Μέσης Ανατολής θα αλλάξει.
Μέχρι αυτή τη στιγμή υπάρχει έξοδος του μισού πληθυσμού Χριστιανών και άλλων (Γεζίντι) από Συρία και Ιράκ-είτε έχουν φύγει από τη χώρα, είτε είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι- ενώ έχουν σημειωθεί τεράστιες καταστροφές σε μνημεία και τόπους λατρείας».
Να σημειωθεί πως το 2011, το 9-10% του πληθυσμού της Συρίας ήταν Χριστιανοί, με το ποσοστό τους στο Ιράκ να ανέρχεται στο 3-5%. Σήμερα είναι δύσκολο να υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα.
Όπως υπογράμμισε ο καθηγητής, αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση με τους ίδιους ρυθμούς, οι χριστιανικοί πληθυσμοί θα εξαφανιστούν. Δεδομένου ότι έχουν συγγενικούς ή πολιτιστικούς δεσμούς με τη Δύση, υπάρχει μεγάλη τάση να εγκαταλείψουν τη Μέση Ανατολή και να πάρουν τον δρόμο της προσφυγιάς.
«Χρειάζεται μονιμότερη προσοχή στους χριστιανούς της Μέσης Ανατολής και εν γένει στις μικρότερες εθνοθρησκευτικές ομάδες-και σε αυτό θα συμβάλλει το Παρατηρητήριο-, σε ομάδες των οποίων την εξέλιξη δεν παρακολουθούμε, αλλά αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη τους, μόνο όταν τις σφάζουν» τόνισε ο κ. Ρούσσος.
Παρακολούθηση εξέλιξης κοινοτήτων
«Το Παρατηρητήριο πρέπει να παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά όχι με την χρήση του καταγγελτικού λόγου, καθώς υπάρχουν γι αυτό, άλλοι αρμόδιοι θεσμοί. Αυτό δεν σημαίνει πως το Παρατηρητήριο θα πάρει τις κοινότητες “υπό την προστασία του”».
Όπως μας εξήγησε, ο ρόλος του είναι να παρακολουθεί την κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική εξέλιξη των κοινοτήτων, παρακολουθώντας φυσικά παράλληλα τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων, αν και αυτό δεν θα είναι το κύριο του μέλημα.
Από την άλλη, στόχος του Παρατηρητηρίου είναι να δημιουργηθεί ένας μόνιμος χώρος διαλόγου για τις κοινότητες, με την εμπλοκή όλο και περισσότερων ανθρώπων, που θα διακινεί πληροφορίες σε διεθνείς συναντήσεις και θα λαμβάνει μέτρα, παράγοντας πρακτικά αποτελέσματα.
Στόχος είναι να υπάρχει ένα μόνιμο ενδιαφέρον για τις κοινότητες της Μέσης Ανατολής και συντονισμός με άλλα παρεμφερή Κέντρα που έχουν διεθνή χαρακτήρα, όπως αυτά που έχουν δημιουργηθεί σε Γαλλία και Αυστρία, τα οποία ωστόσο έχουν πρωτίστως πολιτική στόχευση. Για παράδειγμα οι Γάλλοι κάνουν λόγο για «ασφαλείς ζώνες» και «διαδρόμους», γεγονός δύσκολο να επιτευχθεί υπό τις παρούσες συνθήκες, ενώ οι Αυστριακοί ενδιαφέρονται κυρίως για τους καθολικούς της Μέσης Ανατολής.
«Ένας δεύτερος στόχος σχετίζεται με την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, για να αποτελέσει η χώρα μας σημείο διαμεσολάβησης και ήπιας ισχύος, όχι με την έννοια της παρέμβασης ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη» επισήμανε ο κ. Ρούσσος.
Διαμεσολάβηση ειρήνης
«Να βάλει στο προσκήνιο τον θρησκευτικό πλουραλισμό και την διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ώστε να αποτελέσει έναυσμα για διαμεσολάβηση ειρήνης.
Σκοπός είναι η διατήρηση και η ελεύθερη ανάπτυξη των κοινοτήτων, όχι μια περιθωριοποιημένη ύπαρξη τους, ώστε να συμβάλουν στο μωσαϊκό της Μέσης Ανατολής, όπως έχουν κάνει για χιλιετίες».
Η πρωτοβουλία του Παρατηρητηρίου σήμερα κάνει τα πρώτα της βήματα. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν συναντήσεις με πανεπιστημιακούς και εκκλησιαστικούς παράγοντες που εμπλέκονται με τις κοινότητες, για τον εμπλουτισμό των ερεθισμάτων, ώστε τον επόμενο βήμα να υπάρχει διαμόρφωση της εικόνας και των συνεπακόλουθων δράσεων.
