Στις αναπτυγμένες, αλλά και στις αναπτυσσόμενες χώρες την τελευταία τουλάχιστον πεντηκονταετία υπάρχουν ιατρικές ειδικότητες για την παροχή των ενδεδειγμένων ιατρικών υπηρεσιών, ανάλογα με την πάθηση (χειρουργικές, κλινικές υπηρεσίες), ανάλογα με το άτομο (για το παιδί παιδίατροι, για τον ενήλικα παθολόγοι, για τη γυναίκα γυναικολόγοι) και ανάλογα με το σύστημα ή όργανο (καρδιολόγοι, νευρολόγοι, ουρολόγοι, ψυχίατροι κ.λπ.).
Το μεγαλύτερο τμήμα του ενεργού πληθυσμού μιας χώρας εργάζεται. Για τους εργαζόμενους υπάρχει μια ιατρική ειδικότητα, η Ιατρική της Εργασίας, η οποία στοχεύει στην πρόληψη και προαγωγή της υγείας τους από βλαπτικούς παράγοντες που υπάρχουν στην εργασία τους (χημικούς, φυσικούς, βιολογικούς, ψυχολογικούς κ.ά.). Οι γιατροί αυτοί εξειδικεύονται για 4 έτη για την παρακολούθηση της υγείας των εργαζομένων και την πρόληψη οξέων βλαβών της υγείας του (εργατικά ατυχήματα) και χρόνιων βλαβών (επαγγελματικές ασθένειες) και των θανάτων από αυτές.
Οι διεθνείς (ΔΟΕ, ΠΟΥ) και οι ευρωπαϊκές Οδηγίες (OSHA) συνιστούν στις χώρες ένα συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων. Οι Οδηγίες αυτές υλοποιούνται με την ψήφιση ενός νομοθετικού πλαισίου (και στη χώρα μας) και η εφαρμογή του είναι υποχρεωτική. Κεντρικός συντελεστής σε αυτή τη διαδικασία είναι η μορφή του «ιατρού εργασίας».
Στη χώρας μας η ειδίκευση γιατρών σε αυτή την ιατρική ειδικότητα, παρότι η νομοθεσία (Ν. 1568/1985) την προέβλεπε από το 1985, ξεκίνησε το 1996. Με τεράστιες δυσκολίες και δυστοκίες και με ειδίκευση μικρού αριθμού ιατρών (λιγότερους από 20 ανά τετραετία). Η νομοθεσία, όμως, πέρα και πάνω από την προθυμία ή μη των κυβερνήσεων για ειδίκευση του αναγκαίου αριθμού γιατρών, απαιτούσε παροχή υπηρεσιών Ιατρικής της Εργασίας στους εργαζόμενους της χώρας.
Οποιος δεν εφαρμόζει τους νόμους τιμωρείται με πρόστιμα και καταδίκες. Για την αποφυγή των προστίμων, τα υπουργεία Εργασίας κυρίως και Υγείας επικουρικά ψήφιζαν νόμους και π.δ. με τα οποία «βάφτιζαν» ιατρούς εργασίας γιατρούς οποιασδήποτε ιατρικής ειδικότητας ή και ανειδίκευτους και αυτοί χωρίς καμία εκπαίδευση παρείχαν και συνεχίζουν να παρέχουν υπηρεσίες «ιατρού εργασίας» στις επιχειρήσεις και στο Δημόσιο.
Παρά τη διαχρονική πίεση της Επιστημονικής Εταιρείας των Ιατρών Εργασίας και κατά καιρούς διάφορων ευαισθητοποιημένων συνδικαλιστών, για την ειδίκευση του αναγκαίου αριθμού γιατρών εργασίας για τη χώρα μας και για την παροχή των ενδεδειγμένων ιατρικών υπηρεσιών, τα παραπάνω υπουργεία αδιαφορούν. Αδιαφορούν και γιατί υποκαταγράφουν τα εργατικά ατυχήματα (χιλιάδες αντί για δεκάδες χιλιάδες) και δεν καταγράφουν τις επαγγελματικές ασθένειες και τους θανάτους από αυτές (υπολογίζονται σε 2.334 από τους ΠΟΥ/ ΔΟΕ, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος για τη χώρα μας είναι 2.500 θάνατοι ετησίως).
Βέβαια δυσκολεύονται να μην καταγράψουν τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, λόγω της δημοσιότητας που παίρνουν.
Και επειδή έχουμε δραματική αύξηση των εργατικών δυστυχημάτων τα τελευταία έτη με κορύφωση το φετινό, το υπουργείο Εργασίας σε σχέδιο νόμου που έδωσε στη δημοσιότητα «[…] προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αύξηση των εργατικών ατυχημάτων, να ενταθεί η αντιμετώπιση των επαγγελματικών κινδύνων και ασθενειών», αντί να ειδικεύσει γιατρούς εργασίας… δίνει τη δυνατότητα στους υπουργούς Εργασίας και Υγείας να βαφτίζουν με ΚΥΑ γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων, ως επιστημονικά επαρκείς για την άσκηση «καθηκόντων ιατρού εργασίας», χωρίς βέβαια καμία εκπαίδευση. Τόσο μεγάλο είναι το ενδιαφέρον τους για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων της χώρας.
Σύμφωνα με αυτή τη λογική, θα μπορούσαν με ΚΥΑ να βαφτίσουν αναισθησιολόγους, γυναικολόγους και καρδιολόγους σε επαρχιακά και νησιωτικά νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας, όπου υπάρχει έλλειψη αυτών των ειδικοτήτων, γιατρούς άλλων ειδικοτήτων… Επιτελικό κράτος ή Μεσαίωνας;
*Ειδικός ιατρός εργασίας, αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Ιατρικής της Εργασίας και Περιβάλλοντος (ΕΕΙΕΠ)
