efsyn.gr
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Δύο λύσεις φαίνεται να διαγράφονται για τη σύγχρονη κοινωνία μας: η πολιτική λύση, που τείνει στη σύνθεση των κοινωνικών αντιθέσεων μέσα από την αλλαγή των σχέσεων ανάμεσα στις κοινωνικές και οικονομικές δυνάμεις, και η τεχνολογική λύση που, πάνω στη γραμμή της τεχνικο-επιστημονικής εξέλιξης, στηρίζεται αποκλειστικά στην υπέρβαση αυτών των αντιθέσεων.

Ακολουθώντας την πορεία που χάραξαν τα πρωτοπόρα λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά ρεύματα, ίσως θα έπρεπε να αναζητήσουμε και να τεκμηριώσουμε και μια τρίτη: την αισθητική λύση. Τι νόημα και τι ειδικό βάρος θα είχε μια αισθητική προοπτική σήμερα;

Δεν πρόκειται για μια επανάληψη της ολοκληρωτικής ψευδαίσθησης της πρωτοπορίας και για το λάθος να θέλουμε ν’ αντικαταστήσουμε με μια πράξη καθαρά τεχνική, ή καλύτερα τεχνικο-επιστημονική, την πολιτική πράξη, αλλά διαλεκτικά να αντιπαραθέσουμε το αναντικατάστατο της αισθητικής διάστασης σε κάθε ηγεμονική απαίτηση της πολιτικής και της τεχνολογίας.

Το λάιτ μοτίφ αυτής της πρότασης πρέπει ν’ αναζητηθεί στην πρόθεση να καθορίσουμε τις «θέσεις» της σύγχρονης κουλτούρας που θα εμπιστεύεται, στη διάχυτη αισθητικότητα, το καθήκον να επανεντάξει το άτομο και το περιβάλλον, να ανασκευάσει την ισορροπία και την ολότητα του ανθρώπου.

Πολλές φορές η αλυσίδα από ασάφειες, που οδηγεί στην πλαστή κατάληξη του θανάτου της τέχνης και της λογοτεχνίας, οφείλεται σε μια λαθεμένη (ίσως και κατανοητή) υπερεκτίμηση της πολιτικής διάστασης που θεμιτά θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «κώδικας» διαφόρων τύπων «λόγου», όπως και του καλλιτεχνικο-αισθητικού, αρκεί να μην καταλήγει στην παρερμηνεία τους.

Η υπόθεση αυτή είναι δυνατό ν’ αντιστραφεί. Ας πάρουμε την αισθητική διάσταση και συγκαταβατικά ας την υψώσουμε σε κλειδί ανάγνωσης, σε κώδικα άλλων λόγων. Αν ο αισθητικός κώδικας θεωρείται και χρησιμοποιείται κατάλληλα, τότε απελευθερώνεται όλο το ιδεολογικό του δυναμικό.

Μια αισθητική ιδεολογία, ένας αισθητικός κώδικας φαίνεται να είναι αρκετά εύκολης εφαρμογής στο σημερινό κοινωνικό μας πλαίσιο (είναι θέμα ποσολογίας και ευκαιριών).

Η απόσταση ανάμεσα στην κουλτούρα και την τεχνολογία, ανάμεσα στην κουλτούρα και τη ζωή, καθημερινά μικραίνει, σε κάθε της έννοια. Το μοντέλο τής μετα-βιομηχανικής κοινωνίας αντιπροσωπεύει τη σημαντική ευκαιρία για μια αναζήτηση του αυτόνομου ρόλου και της πραγματικής βαρύτητας της αισθητικής και τεχνολογικής παραμέτρου, σε μια συμμαχία τους για να εδραιώσουν, μπροστά στην πολιτική παράμετρο, τις λειτουργίες τους ως «ικανές και αναγκαίες συνθήκες» για κάθε χρήση.

*ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ