Καιρό τώρα τα στελέχη του υπουργείου Παιδείας καταφέρονται ενάντια στην παραβίαση των νόμων, ενάντια στις παράνομες πράξεις των φοιτητών, ενάντια στην παρανομία. Σε μια χώρα που λόγω πολιτικών συγκρούσεων, αποκλεισμών και αυταρχικών εκτροπών η παρανομία συνδέθηκε συχνά στο παρελθόν με το απαγορευμένο, το ηρωικό.
Θα λέγαμε ότι οι ιθύνοντες του ΥΠΑΙΘ κατά περίεργο τρόπο ζήλεψαν τη δόξα τους. Αλλιώς δύσκολα κατανοούμε τον συνεχή λόγο περί ανομίας στα ΑΕΙ, περί της ανάγκης να μπει άμεσα τάξη. Η αγάπη της παρανομίας διαπερνά το νομοθετικό έργο της πρώην υπουργού Παιδείας. Οι καταλήψεις διά νόμου έγιναν παράνομες, κάμερες παντού και το κερασάκι στην τούρτα η αλήστου μνήμης πανεπιστημιακή αστυνομία.
Πάλι στην επικαιρότητα σήμερα είναι οι «παράνομες καταλήψεις» των φοιτητών μετά την απόφαση της κυβέρνησης να φέρει νομοσχέδιο περί ιδιωτικών ΑΕΙ. Η απάντηση; Καρότο και μαστίγιο. Οι καταλήψεις παράνομες, βλάπτουν -υποστηρίζουν οι εκπαιδευτικοί μας ταγοί- σοβαρά τη μόρφωση των νέων και το δημόσιο πανεπιστήμιο. Καθώς οι φοιτητές δεν κάνουν πίσω, το μαστίγιο στο προσωπικό των ΑΕΙ, τις διοικήσεις τους και τους διδάσκοντες: τηλεξετάσεις, τηλεμαθήματα. Κι αν αυτά δεν είναι παιδαγωγικά ορθά; Αν είναι διαβλητά;
Κάποιοι, κυρίως μέλη ΔΕΠ, υποστήριξαν ότι αυτά και οι σχετικές εγκύκλιοι δεν είναι σύννομα. Αντίκεινται στο αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ, τη θεσπισμένη αυτονομία των διδασκόντων να κάνουν τις εξετάσεις όπως αυτοί κρίνουν αφού βέβαια στην αρχή κάθε ακαδημαϊκής χρονιάς δημοσιοποιήσουν προϋποθέσεις και κριτήρια. Σιγά μην ίδρωνε το αυτί των ιθυνόντων του ΥΠΑΙΘ. Παρανομία η αγαπημένη λέξη του. Κι έτσι προχώρησαν στην παραβίαση του ίδιου του Συντάγματος. Το άρθρο 16 είναι σαφές, σαφέστατο. Γι’ αυτό ίσως οι της κυβέρνησης αισθάνθηκαν την ανάγκη να ψελλίσουν κάποια γενικόλογα επιχειρήματα: Το Σύνταγμα εξελίσσεται, Ενωσιακό Δίκαιο, η Βουλή του 1974 και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής «αντέγραψαν» το Σύνταγμα της χούντας κ.λπ.
Ο κύβος ερρίφθη. Στο κατατεθέν κυβερνητικό νομοσχέδιο με τίτλο «Ενίσχυση του Δημόσιου Πανεπιστημίου-Πλαίσιο λειτουργίας μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων» το άρθρο 16 του Συντάγματος παρακάμπτεται. Με 39 άρθρα σε σύνολο 205 συστήνονται ιδιωτικά πανεπιστήμια – μη κερδοσκοπικά παραρτήματα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο. Αλλά και εδώ οι λέξεις δεν ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο. Οι διαφορές ανάμεσα στις δύο εκδοχές, το νομοσχέδιο για διαβούλευση και αυτό που κατατέθηκε στη Βουλή, είναι σημαντικές. Με την αφαίρεση μιας φράσης στο άρθρο 132 (134 στη δεύτερη εκδοχή) τα μη κερδοσκοπικά γίνονται κερδοσκοπικά. Μπορεί να μη βγάζει κέρδη το παράρτημα αλλά μπορεί η μητρική εταιρεία. Το ίδιο και για τους διδάσκοντες. Στα άρθρα 151 και 153 αντίστοιχα, των δύο εκδόσεων, πάλι με την αφαίρεση λίγων λέξεων, το διδακτικό ωράριο των διδασκόντων στα ιδιωτικά από 12 ώρες μάξιμουμ έγινε απεριόριστο. Και κερδοσκοπικά και γαλέρα.
Αλλά η καταστρατήγηση νόμων δεν σταματάει εδώ. Με τον νόμο 4653/2020 η κ. Κεραμέως κατήργησε την ΑΔΙΠ (Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση) και συγκρότησε μια νέα Αρχή, την ΕΘΑΑΕ (Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης). Στο άρθρο 7 του ιδρυτικού νόμου περιγράφονται οι αρμοδιότητες της Αρχής. Στο 7.1 διαβάζουμε: «Στο πλαίσιο της αποστολής της ΕΘΑΑΕ για τη διαμόρφωση και υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής για την ανώτατη εκπαίδευση, το Ανώτατο Συμβούλιο εισηγείται στον ΥΠΑΙΘ». Και στο εδάφιο 7.1.γ. «την ίδρυση, συγχώνευση, κατάτμηση, κατάργηση, μετονομασία των ΑΕΙ και των επιμέρους ακαδημαϊκών μονάδων τους».
Το πρώτο μέρος του τωρινού νομοσχεδίου αναφέρεται στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ). Συγχωνεύονται τμήματα, ιδρύονται νέα, μεταφέρονται κάποια άλλα. Η ευρωπαϊκή πρακτική λέει ότι γι’ αυτό ρωτιούνται πρώτα τα ιδρύματα. Ο νόμος της κ. Κεραμέως λέει ότι εισηγείται η ΕΘΑΑΕ. Εγινε κάτι τέτοιο; Απλά απεφασίσαμεν. Σαν η ΕΘΑΑΕ να μην υπάρχει. Το ίδιο ισχύει και για την πιστοποίηση των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Στην πρώτη εκδοχή του νομοσχεδίου η Αρχή είχε αρμοδιότητες για την πιστοποίησή τους. Στη δεύτερη οι αρμοδιότητες έκαναν φτερά. Ολα αφήνονται στο μητρικό ίδρυμα.
*Πανεπιστήμιο Πατρών, π. πρόεδρος της ΑΔΙΠ
