Αθήνα, 20°C
Αθήνα
Αραιές νεφώσεις
20°C
20.7° 19.1°
2 BF
59%
Θεσσαλονίκη
Σποραδικές νεφώσεις
20°C
22.1° 18.0°
4 BF
76%
Πάτρα
Αραιές νεφώσεις
19°C
20.5° 18.0°
3 BF
73%
Ιωάννινα
Αυξημένες νεφώσεις
18°C
17.9° 17.9°
3 BF
55%
Αλεξανδρούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
19.9° 18.0°
4 BF
64%
Βέροια
Αυξημένες νεφώσεις
20°C
20.4° 17.3°
2 BF
72%
Κοζάνη
Αραιές νεφώσεις
14°C
16.8° 14.4°
2 BF
51%
Αγρίνιο
Αυξημένες νεφώσεις
18°C
17.6° 17.6°
3 BF
79%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
21°C
21.8° 19.3°
3 BF
32%
Μυτιλήνη
Ελαφρές νεφώσεις
21°C
20.9° 20.1°
5 BF
49%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
20°C
20.8° 20.4°
4 BF
64%
Σκόπελος
Αυξημένες νεφώσεις
21°C
21.2° 21.2°
4 BF
74%
Κεφαλονιά
Αυξημένες νεφώσεις
18°C
17.5° 17.5°
3 BF
89%
Λάρισα
Αραιές νεφώσεις
19°C
21.2° 18.9°
2 BF
63%
Λαμία
Αυξημένες νεφώσεις
21°C
20.7° 20.5°
2 BF
56%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
20.4° 19.8°
2 BF
80%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
20°C
20.8° 18.8°
2 BF
45%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
18.8° 17.3°
3 BF
78%
Κατερίνη
Αυξημένες νεφώσεις
18°C
21.1° 18.1°
0 BF
87%
Καστοριά
Αραιές νεφώσεις
15°C
14.8° 14.8°
1 BF
59%
ΜΕΝΟΥ
Τετάρτη, 17 Απριλίου, 2024
Ελευσίνα

Ελευσίνα '23: Οι αποκαθηλώσεις είναι «μετάβαση»;

«Κανένας δεν πρέπει να περνάει την Ιερά Οδό με αυτοκίνητο, είναι ιεροσυλία. Πρέπει να την περπατά, όπως την περπατούσαν οι αρχαίοι  και να αφήνει όλο του το είναι να πλημμυρίζει φως. Αυτή δεν είναι χριστιανική λεωφόρος,  έγινε από τα πόδια αφοσιωμένων παγανιστών πηγαίνοντας προς τη μύηση, στην Ελευσίνα. Δεν υπάρχει πόνος ούτε μαστίγωμα της σάρκας, που να συνδέονται με αυτή τη μυσταγωγική αρτηρία. Όλα εδώ μιλάνε τώρα, όπως αιώνες πριν, για μία φωταψία, μία εκτυφλωτική ευχάριστη φωταψία. Το φως αποκτά μία υπερβατική ιδιότητα, δεν είναι απλώς το φως της Μεσογείου, είναι κάτι παραπάνω, κάτι απροσμέτρητο, κάτι ιερό».

Αυτό είναι το γνωστό απόσπασμα του Χένρι Μίλλερ από τον «Κολοσσό του Μαρουσιού», σ. 51, εκδ. Κάκτος,  κολοσσός ο περίφημος Γιώργος Κατσίμπαλης.

Στην  Ελευσίνα '23  έκοψαν (λογόκριναν;) την πρόταση: «Αυτή δεν είναι χριστιανική λεωφόρος ... ιερό» και συνέχισαν με ένα διθυραμβικό απόσπασμα του Χ. Μίλλερ. «Στην Ελευσίνα προσαρμόζεσαι με το σύμπαν»... Δεν προσαρμόσθηκαν, φοβάμαι.  Το «λογοκριμένο» απόσπασμα έδινε το στίγμα που θα έπρεπε να κινηθούν: την διαφορά ανάμεσα στην ελληνική κοσμοθέαση και τον χριστιανισμό (και την όποια  συνύπαρξή τους, εν συνεχεία).

Αυτό συμβολίζει διαχρονικά η Ελευσίνα: κάτι διαφορετικό για την ζωή και τον θάνατο, το ξέρει κάθε Δυτικός, γι' αυτό ορίσθηκε πρωτεύουσα -σε συνδυασμό με την επέτειο του '21, βέβαια.  Τα φιλόδοξα «μυστήρια μετάβασης» (130 καλλιτεχνικά έργα, 465 εκδηλώσεις, 30 χώροι, 17 είδη τέχνης, 192 Έλληνες κι 137 δημιουργοί από 30 χώρες), ο βασικός ιστός της διοργάνωσης, εύχομαι να έψαυσαν, τουλάχιστον, τη διαφορά αυτή.

Το απόσπασμα ήταν αναρτημένο, το καλοκαιράκι, μαζί με άλλα, στον α΄ όροφο του παλιού δημαρχείου, όπου σ' έναν χάρτη της Ελλάδας λείπει το Καστελόριζο. Απ' τα αποσπάσματα, ξένων διανοητών κατά πλειοψηφία, απουσίαζε  η αναφορά  του ιστορικού Ευνάπιου (Ε΄ αι. μ.Χ, Βίοι φιλοσόφων και σοφιστών, Μάξιμος, 7.3. 1-6 εκδ. Κάκτος,) για την καταστροφή της Ελευσίνας: «... ο Αλάριχος με τους βαρβάρους του πέρασε τις Θερμοπύλες ... η ασέβεια των μαυροφορεμένων μοναχών, που εισέβαλαν μαζί του ανεμπόδιστα, άνοιξε σε εκείνον τις πύλες τις Ελλάδος. Τα θεμέλια και ο νόμος των ιεροφαντικών θεσμών άρχισαν να κλονίζονται...».

Έλειπε κι η αφήγηση για το πώς  ο Εγγλέζος  διπλωμάτης Έντουαρντ Κλαρκ, με τη βοήθεια ενός παπά, έκλεψε μια απ' τις δυο Ελευσίνιες Καρυάτιδες των Προπυλαίων, που έκτοτε βρίσκεται στην φυλακή της Αγγλίας, στο μουσείο Φιτζγουίλλιαμ του Κέμπριτζ, και απαιτεί τον επαναπατρισμό της ο Δήμος Ελευσίνας, αλλά το αίτημά του δεν είδα να το προβάλλει η '23:  Γράφει ο Νικόλαος Πολίτης: «σ' ένα αλώνι στη Λεψίνα ήταν ένα άγαλμα που προστάτευε το χωριό ...  ο παπάς με το πετραχήλι πρώτος με την αξίνα έσκαψε...» -υπάρχει και στο site του Δήμου Ελευσίνας. Αυτή είναι η Ιστορία, ούτε αλλάζει ούτε αρθρώνεται ραχοκοκκαλιά χωρίς αυτήν. Αυτοί είμαστε και αυτό έπρεπε να προβάλλουν, χωρίς να διστάσουν να στήσουν ένα σύγχρονο «τελεστήριο». Υπό την αιγίδα του Αισχύλου, του Μάρκου Αυρήλιου  και  της Δήμητρας, θα ήταν άλλωστε.

Λίγο πριν την έναρξη, συνεργεία  (της επιτροπής;) αποκαθήλωσαν ένα γλυπτό του Αλέξανδρου Κόκκινου, την σχεδόν κάθετη προς το έδαφος πλώρη ενός καραβιού, στο ελαιουργείο, όπου γίνονται  τα Αισχύλεια, και κοσμούσε χρόνια τον χώρο. Σε στιγμιότυπα φαίνεται ο καλλιτεχνικός διευθυντής του '23 να παρακολουθεί από απόσταση χωρίς να παρεμβαίνει -το ενέκρινε;

Δεν διάβασα σε κανένα μεγάλο ΜΜΕ τίποτε σχετικό ούτε είδα  κάποια διαμαρτυρία από το εικαστικό επιμελητήριο κλπ.  Αν δεν διαμαρτυρήθηκαν, θεωρούν «νόμιμο»  να ξηλώνουν γλυπτά; Κι αν «ενοχλούσε», γιατί δεν το μετέφεραν μες στον χώρο; Τι  το έκαναν, το κατέστρεψαν; Στην θέση του τοποθέτησαν ένα κυκλικό γλυπτό με νέον. Ρηξικέλευθο.

Απ' όσα διάβασα και είδα, η διοργάνωση δεν ανέδειξε και την επιβίωση του αρχετυπικού φιλοσοφικού  ιστού που σχετίζεται με την Ελευσίνα (Δήμητρα, Κόρη-Περσεφόνη, Άδης-Πλούτων, Κάτω Κόσμος) και αναδύεται ελεγειακά στο λαϊκό μας τραγούδι. Το λόγιο τραγούδι εκπροσωπούσε αναρτημένος με τα άλλα αποσπάσματα «Ο Εφιάλτης της Περσεφόνης» του Ν. Γκάτσου (υπάρχουν κι άλλα για την Περσεφόνη και το: Στην Ελευσίνα μια φορά), το λαϊκό έλειπε. Αλλά ο σύγχρονος λαϊκός μας πολιτισμός καλύπτει τις χιλιετίες με μια ποιητική δρασκελιά μόνο,  σ' ένα αιώνιο παρόν:

«Χάρε, να 'βρισκα το δρόμο να κατέβαινα στον Άδη, να σου πάρω το παιδί μου, που το κρύβεις στο σκοτάδι. Ό,τι άλλο θέλεις πάρε, δώσ' μου το παιδί μου, Χάρε. Τ' άφησες να μεγαλώσει, λες και το 'κανες για χάρη, και ήρθες να το πάρεις τώρα, που 'χει γίνει  παλληκάρι. Όσο άκαρδος κι αν είσαι, Χάρε, εγώ θα σε λυγίσω, δεν μπορείς να το κρατήσεις, δώσ' μου το παιδί μου πίσω».

Αν δεν είναι η Περσεφόνη κι η Δήμητρα, αν δεν είναι η αέναη συνέχεια, τι είναι; Κυματίζει σαν κομμένο  στάχυ πάνω απ' την Ελευσίνα  το θλιμμένο τραγούδι της Δήμητρας, και της κάθε δύστυχης μάνας, με τα σημερινά λόγια του σπουδαίου στιχουργού Δημήτρη Γκούτη (μουσική Γρ. Μπιθικώτσης, τραγούδι Γιώτα Λύδια, ζεϋμπέκικος, 1955), το νοιώθει κι ο πιο αδαής ή ο πιο προκατειλημμένος. Δεν ξέρω αν κάλυψαν το κενό τα «100 ιερά τραγούδια», δεν τα παρακολούθησα. Να δούμε και τι τραγούδαγαν οι αρχαίοι ημών: «Δεκαοχτώ χρονών και σ' έχασα, παιδί μου ... μακάρι να κατέβαινα κι εγώ στου Άδη τα σκοτάδια = οκτωκαιδεκέτης ος απώλεο, τέκνον ... βαίην εις Άιδος σκιερόν δόμον...  Λεωνίδας  ο Ταραντίνος Παλατινή Ανθολογία 7. 466. Λοιπόν; Δεν δικαιούται να είναι δίπλα στον  Άλεν Γκίνσμπεργκ («Σκιά η  Δήμητρα, η μάνα του ασφόδελου, θρηνεί, η κόρη της είναι χωμένη... Πλουτώνειος Ωδή), ο Δημήτρης Γκούτης ως  λαμπαδηφόρος της ίδιας φιλοσοφικής «ελευσίνιας» σκέψης;

Και: «Με το μαύρο το σακάκι, και το φίνο μπουζουκάκι, αριβάρισε κι ο Μάρκος μες τον Άδη μια βραδυά,  κάθισε να ξαποστάσει κι ύστερα, για να ξεσκάσει, παρακάλεσε του Χάρου την γυναίκα ταπεινά: «Αχ, βρε μαύρη Περσεφόνη, το σκοτάδι που σε ζώνει άσε λίγο να ταράξω και το κέφι σου ν' αλλάξω...» (Μαύρη Περσεφόνη- Ο Μάρκος, στίχοι: Άκος Δασκαλόπουλος, μουσική, τραγούδι: Κώστας Καπλάνης, χασάπικο, 1975). Κι ο τάφος του Καζαντζίδη στην Ελευσίνα βρίσκεται. Περισσότερα γι' όλα αυτά, στην υπό έκδοση μελέτη μου: «Τα Δεξιθάνατα Ζεϋμπέκικα».

Αλλά η μεγάλη χαμένη της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας ήταν η Ιερά Οδός, με ευθύνη των κυβερνήσεων και των κομμάτων -η Ελευσίς '23 μπορούσε να το θέσει. Δημοσίευσα απ' το 2016 τρία άρθρα στην press publica και δύο στην «Εφ.Συν.» με προτάσεις ανάδειξής της εν όψει του '23, ουδείς ενδιαφέρθηκε. Ουδείς ανέδειξε το μεγάλο ίχνος της Ιεράς Οδού στον Σκαραμαγκά, περιφραγμένο με αγκαθωτό συρματόπλεγμα χωρίς σήμανση, ενώ το ίχνος στο Αιγάλεω, στο μετρό, κείται συχνά αφώτιστο, με σκουπίδια, χωρίς ελιές γύρω του, ελαιώνας ήταν όλη περιοχή, και καφέ πινακίδα σήμανσης. Στην τύχη της κι η λίμνη της Κόρης ή των Ρειτών ή Κουμουνδούρου, στην στροφή του Σκαραμαγκά, όπου γινόταν η παράδοση-παραλαβή του ξοάνου του Ίακχου, από τους Αθηναίους στους Ελευσίνιους - οι πινακίδες που τοποθετήθηκαν σε διάφορα σημεία της Ιεράς διαβάζονται μόνο από κοντά και πεζοπόροι δεν υπάρχουν. Ούτε το οδόστρωμά της φτιάξανε, βλ. σύνορα Αιγάλεω-Χαϊδαρίου, είναι όλο λακκούβες προς ενθουσιασμό των προσκεκλημένων της Πολιτιστικής, ενώ το τμήμα από τον Κηφισό μέχρι τον σταθμό του Ελαιώνα είναι δεκαετίες αφώτιστο.

Η Π.Π μπορούσε πάντως να αναδείξει  το τσιμεντένιο καράβι-εστιατόριο στην παραλία Ασπροπύργου, ένα αληθινό έργο σύγχρονης τέχνης, να κάνει έκθεση για τον Ελευσίνιο σημαντικό εικαστικό Θανάση Τσίγγο με τα περίφημα «λουλούδια» του (έκανε μια δράση, Πικάσσο – Τσίγγος, ο δήμος Ελευσίνας με τα σχολεία), να προβάλλει τους ντόπιους δημιουργούς. Όσες φορές πήγα, δεν είδα κάτι. Στην δε κεντρική πλατεία, της άχρωμης ανακαίνισης, θα μπορούσαν να φτιάξουν ψηφιδωτά με την ιστορία της Ελευσίνας, αρχαιότητα, καταστροφή, '21, προσφυγιά, εργατιά, σήμερα. Και με το πρόσωπο του Παναγιώτη Φαρμάκη. Του έκαναν κάποια  εκδήλωση; Υπήρχε πάντως ένα τιμητικό ποίημα στα αποσπάσματα, στο  δημαρχείο.

Στον αντίποδα, έγιναν σημαντικά έργα υποδομής (ΙΡΙΣ, Σινέ Ελευσίς, κ.α, αλλά θέλει προσπάθεια για να συντηρηθούν), που θα μείνουν, μακάρι να μείνει και κάτι στον χρόνο, στον πυρήνα της ψυχής των ανθρώπων δηλαδή*, απ' όλες τις πλούσιες δράσεις, οι περισσότερες των οποίων θα μπορούσαν να διεξαχθούν σε οποιαδήποτε άλλη πόλη, με δεδομένο  την προβλέψιμη πολιτιστική τους ορθότητα, δράσεις απ' τις οποίες απουσιάζει διαχρονικά ο Λόγος. Αλλά οι Αθηναίοι ας μην ξεχάσουμε την Ελευσίνα. Άλλωστε, θα μείνουν και τα «παγκάκια της Αμπράμοβιτς», στη στροφή  του Ναυταθλητικού ομίλου, και η φωτισμένη με χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια καμήλα στην είσοδο της πόλης από την Κόρινθο, δυο αυθεντικές αθέλητες εικαστικές παρεμβάσεις.

Το ποτήρι όμως είναι πάντα μισογεμάτο. Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές, είναι  μεγάλο κέρδος αν απομάκρυναν έστω έναν από την καλπάζουσα χυδαιότητα.

   
*Η πενιχρή συμμετοχή στην πομπή της λήξης έδειξε πως δεν «μίλησαν» στην κοινωνία. Σκέφτομαι μια πομπή που θα ξεκίναγε από το Δίπυλο μέχρι την  Ελευσίνα και θα μετείχαν όλες κι όλοι: μουσικοί κάθε είδους, θέατρο, χορός, απαγγελίες, τα πάντα. Χρή γαρ θάρσους, ώ άνδρες Ελευσίνιοι τε και Αθηναίοι.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ελευσίνα '23: Οι αποκαθηλώσεις είναι «μετάβαση»;

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας