«Σε τι μοιάζουν ο Θεός και το ποδόσφαιρο; Στην αφοσίωση που επιδεικνύουν απέναντί τους πολλοί πιστοί και στη δυσπιστία πολλών διανοουμένων απέναντί τους», έλεγε ο Εντουάρντο Γκαλεάνο, που δεν κατάφερε να γίνει ποδοσφαιριστής αλλά αγάπησε και ύμνησε το ποδόσφαιρο τόσο ξεχωριστά.
Κι αν υπάρχει ποδοσφαιρικός παράδεισος, θα είναι τώρα κάπου εκεί, αραχτός σε μια κερκίδα δίπλα στον θρυλικό συμπατριώτη του Ομπντούλιο Βαρέλα και θα συζητάνε για θέματα δύσκολα όπως η «ποδοσφαιρική ομορφιά», η «αξιοπρέπεια», το πάθος…
Το 1880 στο Λονδίνο ο Ρ. Κίπλινγκ ειρωνεύτηκε το ποδόσφαιρο και τις φτωχές ψυχές που μπορούν να ξεδιψάσουν από τους λασπωμένους που το παίζουν. Εναν αιώνα αργότερα ο Μπόρχες έδωσε μια διάλεξη για την αθανασία την ίδια μέρα και ώρα που η εθνική ομάδα της Αργεντινής έδινε τον πρώτο της αγώνα για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978. Τώρα το 2023, που ένας ολόκληρος λαός παραληρεί, δεν υπάρχει ένας Γκαλεάνο να γράψει με πάθος αυτή τη σελίδα της ιστορίας του ποδοσφαίρου.
Το ποδόσφαιρο είναι μια βιομηχανία. Είναι ένα πεδίο κερδοφορίας. Είναι ένα μέσο γεωπολιτικής ισχύος. Ενας χώρος σκανδάλων, διαφθοράς και στημένων παιχνιδιών. Είναι και κάτι άλλο. Πάντοτε θα εμφανίζονται κάποιοι Μαραντόνα, Μέσι που θα φεύγουν από τα μέτρα τους και θα χαρίζουν μοναδικές, ατόφιες, αυθόρμητες στιγμές συγκίνησης, χαράς και λύπης. Μια μοναδική διακύμανση συναισθημάτων. Πάντα θα υπάρχει το πάθος που φτιάχνεται στις αλάνες του κόσμου. Οπως και το ταγκό, το ποδόσφαιρο αναπτύχθηκε στις φτωχογειτονιές.
Εξάλλου, σε τέτοιες δύσκολες εποχές οι άνθρωποι αναζητούν ερείσματα για να κρατηθούν, να νιώσουν ότι μπορεί να ακουμπήσει η ψυχή τους σε ένα παράδειγμα, να μάθουν ή να θυμηθούν την ιστορική τους παράδοση. Πολλές ιστορίες που είχαν ακούσει ή διαβάσει τις κρύες νύχτες του χειμώνα έρχονται πάλι και πάλι, ευφρόσυνες ή γλυκόπικρες, όπως ακριβώς και οι φτωχογειτονιές που μεγάλωσαν αυτά τα παιδιά με το μεγάλο και το μικρό, με την ευγνωμοσύνη και την αχαριστία, με το μεγαλείο και τη μικροψυχία, με τη δύναμη και την αδυναμία, με το όνειρο και τον εφιάλτη. Στις γειτονιές που αρκούνται σε ένα χορταστικό φαΐ, σε ένα ρούχο, κυρίως, για τα παιδιά, και μια εστία ζεστή για τον χειμώνα. Στις γειτονιές που χαίρονται και είναι ευτυχισμένοι με τα απλά πράγματα, που δεν μπορεί να καταλάβει ένας χορτασμένος, ένας κορεσμένος. Η ευτυχία βρισκόταν στα απλά πράγματα. Τη φιλοσοφία αυτή την έκαναν και πράξη. Και στα εύκολα και στα δύσκολα.
Σίγουρα μπορούμε να αισθανθούμε μέρος τη χαράς που συνεπαίρνει και θα συνεπαίρνει τους λαούς αυτού του κόσμου. …Είναι γιατί ζήσαμε την ποδοσφαιρική ιστορία τη στιγμή που γράφτηκε και νιώσαμε αυτή την ανατριχίλα που χαρίζει το ποδόσφαιρο.
* Πανεπιστημιακός-συγγραφέας
