Οι ερχόμενοι εκπαιδευτές ψύλλων

Το 1943, μεσούσης της καταστροφής και της απόγνωσης στην Ευρώπη εξαιτίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Μάικλ Φουτ –μετέπειτα εμβληματική μορφή της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας και ηγετική φιγούρα των Εργατικών της Αγγλίας– είχε γράψει ένα μικρό βιβλίο πολιτικής φαντασίας με τίτλο «The Trial of Mussolini» (Η δίκη του Μουσολίνι). Ο νεαρός Μάικλ Φουτ –δημοσιογράφος τότε στην «Tribune» και την «Evening Standard»– είχε υπογράψει το βιβλίο αυτό με το ψευδώνυμο «Κάσσιος».

Ο Φουτ φανταζόταν ότι ήταν εύλογο αυτό το ψευδώνυμο, αφού ο Ρωμαίος Κάσσιος Λογγίνος ήταν ο βασικός υποκινητής της ανατροπής του Ιουλίου Καίσαρα, το κλέος του οποίου καυχιόταν ότι κατείχε ο ιππότης Βενέδικτος Αντρέα Αμίλκαρε, αλλά και οι υψηλοί ανά τον κόσμο (και Ελληνες) θαυμαστές και υποστηρικτές του. Ο μελανοχίτων ιππότης Βενέδικτος, για το «καλό της Ιταλίας και των λοιπών εθνών της Ευρώπης», έμεινε στην ιστορία με το υποκοριστικό Μπενίτο, αφήνοντας όλα τα άλλα στο ληξιαρχείο (χαϊδευτικά τον φώναζε «Μπεν» μόνο η επίσημη ερωμένη Κλάρα Πετάτσι).

Στην παραπάνω φανταστική υπόθεση της δίκης που στήθηκε στο υποθετικό δικαστήριο, όπου οι Αγγλοι ήθελαν να δικάσουν και να καταδικάσουν τον Μπενίτο Μουσολίνι για τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξε, δημιουργήθηκε ένα μείζον πρόβλημα.

Για ποια ακριβώς εγκλήματα ήθελαν να τον δικάσουν, από τη στιγμή που οι βασικοί μάρτυρες εξυμνούσαν τις δράσεις και τις πολιτικές του Μουσολίνι και του φασισμού του; Οπως έγραφε στην «Tribune» για το βιβλίο του «Κάσσιου» (Φουτ) ο Τζορτζ Οργουελ στις 22 Οκτωβρίου 1943, «δεν υπήρξε ούτε μία απάτη που να διαπράχθηκε από τον Μουσολίνι στο διάστημα μεταξύ 1922 και 1940 η οποία να μην απέσπασε εγκώμια από τους ίδιους ανθρώπους οι οποίοι τώρα υπόσχονται να τον οδηγήσουν ενώπιον του δικαστηρίου».

Πράγματι, ο κατάλογος αυτών που υμνούσαν τον Μουσολίνι και τον φασισμό ήταν εντυπωσιακός, με φωτογραφίες και επίσημες δηλώσεις τους στον Τύπο της εποχής. Το στρατόπεδο των Τόρηδων της Αγγλίας (το κόμμα των Συντηρητικών) εξυμνούσε τον Μουσολίνι και τον φασισμό και υποστήριζε ότι ο Χίτλερ ήταν απέναντί τους ένας έντιμος συνομιλητής. Στην υποθετική δίκη παρατίθενται οι δηλώσεις. Λ.χ., του Ουίνστον Τσόρτσιλ το 1927: «Αν ήμουν Ιταλός, σας διαβεβαιώ ότι θα ήμουν ολόψυχα με το μέρος σας από την αρχή έως το τέλος του θριαμβευτικού αγώνα σας κατά των κτηνωδών ορέξεων και των παθών του λενινισμού… [Η Ιταλία] μας προμήθευσε με το απαραίτητο αντίδοτο απέναντι στο ρωσικό δηλητήριο. Από τούδε και στο εξής δεν θα υπάρξει κανένα μεγάλο έθνος που να μην είναι εφοδιασμένο με το απόλυτο μέσο προστασίας κατά της εξάπλωσης του καρκινώματος του μπολσεβικισμού».

Ο «Κάσσιος» (Φουτ) παρέθεσε τις δηλώσεις πολλών Αγγλων αξιωματούχων που εξυμνούσαν τον Μουσολίνι και το φασιστικό κράτος: τα λόγια του λόρδου Ρόδερμιρ (του ιδιοκτήτη της «Daily Mail» που δήλωνε ανοιχτά υπέρ του φασιστικού και ναζιστικού καθεστώτος), τις δηλώσεις του λόρδου Μότιστοουν (ο οποίος θεωρούσε «ειλικρινή, αξιόλογο και ευγενή κύριο τον κ. Χίτλερ») και τις δηλώσεις πολλών άλλων, όπως των Σάμιουελ Χορ, Χάλιφαξ, Νέβιλ Τσάμπερλεν, Οστεν Τσάμπερλεν, λαίδης (Οστεν) Τσάμπερλεν, Χόαρ Μπελίσα, Λίο Αμερι, λόρδου Λόιντ κ.ο.κ.

Αλλά ας μην πάμε μακριά. Ο οξυδερκέστερος οικονομολόγος του 20ού αιώνα, ο Τζον Μέιναρντ Κέινς, στον πρόλογό του για τη γερμανική έκδοση της «Γενικής Θεωρίας» του, το 1936, έβρισκε την «πολεμική οικονομία» του Χίτλερ ως εργαστήρι που ταιριάζει πολύ καλά με τις ιδέες που ανέπτυσσε στο έργο του. Και το 1938, το περιοδικό «Time» είχε πρωτοσέλιδο τον Χίτλερ ως «προσωπικότητα της χρονιάς».

Βέβαια, τα αποτελέσματα του χαϊδέματος στον φασισμό και τον γερμανικό ναζισμό είναι γνωστά. Για τις ιδέες τους, Μουσολίνι και Χίτλερ ξεκίνησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και ήταν ένας σκέτος όλεθρος. Δεκάδες εκατομμύρια χάθηκαν, στρατιώτες, φυλακισμένοι, άμαχοι πολίτες, τραυματίστηκαν, έμειναν άστεγοι, απελάθηκαν, εξορίστηκαν ή φυλακίστηκαν, εξοντώθηκαν. Το γερμανικό κράτος καταστράφηκε, χωρίστηκε στα δύο. Η Ευρώπη, επίσης, χωρίστηκε σε δύο αντίθετα, εχθρικά στρατόπεδα, υποθέταμε έως το 1989-1990. Αλλά χωρίζεται έως σήμερα.

Βγαίνει κάποιο συμπέρασμα από όλα αυτά; Ναι και –κυρίως– όχι. Παίζοντας με τη δημοκρατία, αδιαφορώντας για όλα τα άλλα, όταν παριστάνεις τον φιλελεύθερο τη στιγμή που είσαι βαθιά συντηρητικός, όταν ωθείς στα άκρα τον πλέον αχαλίνωτο μιλιταρισμό επειδή είναι κερδοφόρος, όταν βλέπεις επιλεκτικά στην Αριστερά τον βασικό αντίπαλό σου, όταν είσαι ο ίδιος αυταρχικός και λαϊκιστής αλλά θέλεις ταυτόχρονα να το κρύψεις, τότε στρώνεις το χαλί στον ερχόμενο αυθεντικό αυταρχικό που κερδίζει από τη συλλογική οργή, απελπισία και αδικία. Εν προκειμένω, δίνεις τα κλειδιά στον πρώτο εκπαιδευτή ψύλλων –στον φασίστα ή τον μεταφασίστα– που θα σε κατηγορήσει και θα υποσχεθεί ότι θα τα καταφέρει καλύτερα από σένα.