«Αυτός που σταύρωσε, θα σταυρωθεί»

Το σφάγιο είναι παλιό όσο και η ιστορία του κόσμου. Κομμάτι μιας «τελετουργίας συνοχής» των όμοιων με τίμημα την ενοχοποίηση των «άλλων», χειριστικό «εργαλείο» θρησκευτικού επαναβαπτισμού και οικονομικής ισχυροποίησης των υπεράνω υποψίας κάποτε, πήρε συχνά τη μορφή του μικρού, πιο αθώου κι απ’ την αθωότητα, ζώου ή του παιδιού και «καθρεφτίστηκε» σε λαϊκές δοξασίες που αναζητούσαν «το Ιερό στο Ιδιο». Μία από τις πιο αποτρόπαιες δοξασίες του χριστιανικού Πάσχα λοιπόν ήταν και η περίφημη θυσία του «μικρού χριστιανόπουλου» από τους «Εβραίους αντίχριστους».

Αυτή ήταν και η αιτία –ή μάλλον η αφορμή- για τα πογκρόμ που ξεσπούσαν συνήθως τον Απρίλιο, όταν η μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης πλησίαζε. Η ανεξιχνίαστη παιδοκτονία του 5χρονου Γιώργου Ζερβού στα 1712 στα Επτάνησα και οι ταραχές που ξέσπασαν στο γκέτο ήταν μόνο ένα επεισόδιο από τα πολλά. Ο «Γενικός Προβλεπτής» των τριών νήσων, δηλαδή ο κυβερνήτης επί Ενετοκρατίας, υποσχέθηκε την τιμωρία των συνήθων ενόχων και μετά από τις αιματηρές ταραχές τοποθέτησε στο γκέτο την περίφημη επιγραφή: «In cruce cuia cruciferunt». «Αυτός που σταύρωσε, θα σταυρωθεί».

Επιγραφή που, καθόλου τυχαία, κι όπως συμβαίνει συνήθως για κάθε μειονότητα που βάλλεται, δεν στοχοποιούσε τους ισχυρούς που σταύρωσαν, όπως π.χ. τον ρωμαϊκό στρατό ή το ιερατείο του Ισραήλ, αλλά ενοχοποιούσε συλλογικά τους αδύναμους «άλλους». Θα περνούσαν δεκαετίες ώσπου ο επαναστάτης ποιητής Ούγο Φώσκολος να την κατεβάσει.

Ενώ η δολοφονία ενός μικρού κοριτσιού στα 1891 στην εβραϊκή συνοικία της Κέρκυρας, ένα κορίτσι που άλλοι έλεγαν ότι είναι χριστιανή και άλλοι Εβραία, προξένησε νέο κύκλο πογκρόμ στα γύρω νησιά. Το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, στις 19 Απριλίου, ενώ γινόταν η λιτανεία του Εσταυρωμένου από τον ναό του Αγίου Νικολάου του Μώλου στη Ζάκυνθο, ο όχλος αποπειράθηκε να διασπάσει τη στρατιωτική ζώνη και να εισέλθει στην εβραϊκή συνοικία. Ακολούθησε σφαγή από τα πυρά της αστυνομίας, ενώ λεηλατήθηκαν όσες οικίες Εβραίων βρίσκονταν εκτός γκέτο.

Σήμερα τα πράγματα, σε μεγάλο μέρος του κόσμου, δείχνουν να έχουν αλλάξει. Ακολουθώντας τις πολυδαίδαλες διαδρομές ενός πολιτισμού που κατά βάση έντυνε και δεν ακύρωνε τη βαρβαρότητα, το σφάγιο απέκτησε πρωτοφανείς διαστάσεις, μιμούμενο την οικονομική ιδεολογία της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Οσο μεγαλύτερος ο αριθμός, τόσο αποτελεσματικότερος ο συμβολισμός και η πολλαπλασιαστική δύναμή του. «Για τα παιδιά», έγραφε ο μακελάρης πύραυλος στον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ουκρανίας. Αλλά για ακόμη μια φορά, δεν σταυρώθηκαν εκείνοι που σταυρώνουν.