Η «συστημική βία» με τις διαφορετικές μορφές και εκφάνσεις, όπως της δομικής, σωματικής, συναισθηματικής, επικοινωνιακής και λανθάνουσας, δημιουργεί και χαλιναγωγεί μαζικές και συλλογικές αναφορές με στόχο τον έλεγχο των πολιτών και την εξουσία της κοινωνίας μέσω του φόβου και της αδυναμίας αντιμετώπισής του.
Η κυρίαρχη «δομική βία» των κρατικών θεσμών επηρεασμού και ελέγχου των κοινωνικών ομάδων, κυρίως της νέας γενιάς, μέσω της «καταπίεσης και της αποτροπής» σε κάθε δυνατότητα «ελευθεριακής» έκφρασης και αναφοράς, δηλώνει την πραγματικότητα του «αόρατου» ισχυρού στον υπαρκτό «ανίσχυρο», χωρίς ανάγκη αιτιολόγησης των πράξεων.
Η «βία της συστημικής γραφειοκρατίας», που χειραγωγεί το άτομο ως αποκομμένο μέλος της κοινωνικής συλλογικότητας, είναι μια άλλη διάστασή της, όπου στην καθημερινότητα των πολιτών, ανεξέλεγκτη και εξουσιαστική, τους υποτάσσει μέσω της εξουθένωσής τους στα δαιδαλώδη γρανάζια της.
Η «αναπαραστατική βία» ως «υφέρπουσα της συστημικής δομικής» στην ελληνική κοινωνία είναι πιο επικίνδυνη, αφού δημιουργεί αιτιατούς συνειρμούς ψυχοπαθολογικής επίδρασης στα άτομα κυρίως με χαμηλή «παιδευτική κουλτούρα», με αποτέλεσμα την αδυναμία ερμηνείας και κατανόησης, άρα και μη δυνατότητα τρόπων και μέσων άμυνας και αντιμετώπισης.
Τέτοια μορφή «βίας» στην καθημερινότητα των πολιτών διαχέεται κυρίως από τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ, αλλά και από τα κοινωνικά δίκτυα για τους νέους και είναι η πλέον αποκρουστική, αφού η οικονομική συγκυρία τα έχει αναγάγει σε μέσα διαχείρισης του «χρόνου» της ενημέρωσης αλλά και της ψυχαγωγίας – χαλάρωσης των πολιτών.
Ειδικότερα το τελευταίο διάστημα με την «κοινωνικο-οικονομική κρίση» και τη «διαπραγματευτική προσπάθεια» απεγκλωβισμού που κάνει η παρούσα κυβέρνηση, τα συστημικά ΜΜΕ χρησιμοποιούν εναντίον της έναν «βίαιο και προπαγανδιστικό–καταστροφικό» λόγο ως η πεντάμηνη παρουσία της να είναι η πηγή όλων των χρόνιων προβλημάτων της χώρας.
Τελικά η βία με την ερμηνευτική διάσταση της κατανόησης της ατομικής αλλά και συλλογικής ψυχοσωματικής και πνευματικής πίεσης, που δεν επιτρέπει τη «χαλάρωση χρονικών στιγμών» αναγκαίων και επιβαλλόμενων για την ύπαρξη ισορροπίας στους πολίτες, πως μπορεί να αντιμετωπιστεί;
Ερώτημα φιλοσοφικού, εκλαϊκευμένου ή επιστημονικού λόγου με αναζήτηση ερμηνείας στους «ειδικούς» της ψυχανάλυσης, που τείνει να θεωρείται πλέον και στη χώρα μας αναγκαιότητα για τον οιονδήποτε αδυνατεί να «αποδεχτεί» την υπάρχουσα ή υποβάλλουσα κατάσταση της παρούσας ή μελλοντικής κοινωνικής πραγματικότητας.
Σημειολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι «ρομαντικοί αντιεξουσιαστές» ή και κάποιες «ομάδες αντιδρώντων» που έχοντας αποβάλει τον φόβο σε κάθε μορφή βίας, από όπου και εάν προέρχεται, αντιτίθενται δυναμικά με κάθε τρόπο και μέσο επιβεβαιώνοντας και νομιμοποιώντας έτσι την παρουσία της.
Υπάρχουν φυσικά και οι «διαφεύγοντες τη βία» με την αναζήτηση του εναλλακτικού και διαφορετικού, όπου μπορούν και μυούνται στην άλλη διάσταση της παίδευσης και της πραγματικής χαλάρωσης, μέσω της συλλογικότητας της επιλεκτικής παρέας, επιμένοντας να τρυγούν από την απλότητα της απόλαυσης της νοητικής και σαρκικής ανάτασης και αναψυχής.
Το προσδοκώμενο λοιπόν για καθέναν ατομικά αλλά και για τις συλλογικότητες, συγκυριακές ή μόνιμες, θα πρέπει να είναι η διερεύνηση και δημιουργία ποιοτικών δράσεων, οι οποίες θα αλληλοϋποστηρίζουν και θα μετατρέπουν τις «αδυναμίες και τους φόβους στη βία» σε δυναμικές «ψυχοσωματικής αναγέννησης».
Κάπως έτσι μπορούμε να επιβιώσουμε στην καθημερινότητα της επιβαλλόμενης «συστημικής ή αναπαραστατικής βίας», λειτουργώντας με αλληλεγγύη, ανατροφοδοτικά και συμπληρωματικά ο ένας για τον άλλον ως πολίτες που διαισθανόμαστε το «κοινό χρέος» της ύπαρξής μας.
* αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
