Ξεκινώ από δύο διαφορετικές τοποθετήσεις στη θεωρία των παιγνίων. Η πρώτη ουσιαστικά λέει ότι «ο νικητής τα παίρνει όλα» και στη βιβλιογραφία ονομάζεται «zero-sum game» ή «παίγνιο μηδενικού αθροίσματος». Η δεύτερη λέει ότι «όλοι κερδίζουν», στη βιβλιογραφία ονομάζεται «win-win game». Αυτές οι τοποθετήσεις συμπυκνώνουν δύο διαφορετικές κοσμοθεωρίες (κάθετα διαφορετικές), ανάμεσα σε αυτό που συλλογικά λέμε Δύση και αντίστοιχα Ασία.
Μιλώντας βέβαια γενικά, εκφράζουν ριζικά διαφορετικές (κοσμο)αντιλήψεις, σχεδόν σε κάθε πλευρά της ανθρώπινης ζωής. Για παράδειγμα, η έκφραση «Αν θέλεις να γίνεις πλούσιος, φτιάξε έναν δρόμο», μια τυπική κινέζικη συμβουλή, εξυπονοεί το «win-win game», μια που ο δρόμος διευκολύνει την επικοινωνία των ανθρώπων, άρα και το εμπόριο μεταξύ τους που μπορεί να καταλήξει σε πλουτισμό των συναλλασσόμενων.
Αυτή η εκδοχή της επικοινωνίας, μέσα από τη χρήση του δρόμου (με άλλα λόγια της σύνδεσης) άρχισε να εκφράζεται με τη υλοποίηση του Δρόμου του Μεταξιού, ξεκινώντας από το 3000 π.Χ, συνδέοντας οδικά το Σιάν (τότε κινέζικη πρωτεύουσα) με την Κωνσταντινούπολη, και από εκεί με πόλεις της Μέσης Ανατολής και πόλεις της (τότε) Ευρώπης. Στις μέρες μας, ο παλιός Δρόμος επεκτείνεται όχι μόνο μέσω της ξηράς (με τρένα, αυτοκινητόδρομους, αλλά και εναερίως) αλλά και μέσω της θάλασσας (χρήση λιμανιών, αλλά και μέσω των Πόλων, που τώρα λιώνουν σε επικίνδυνο βαθμό) και εντελώς πρόσφατα μέσω του Ψηφιακού Δρόμου του Μεταξιού (DSR-Digital Silk Road) κυρίως με τη χρήση υπολογιστών πλάσματος.
Οι πολιτισμοί της Ασίας ήταν πάντοτε ανοιχτοί σε όλες τις θρησκείες, αυτός είναι και ο λόγος που Νεστοριανοί μοναχοί που διώχθηκαν από την (τότε) Ευρώπη έγιναν βασικοί σύμβουλοι αρχόντων σε ινδικές και κινέζικες αυλές. Ο Κομφουκιανισμός δεν αποτελεί θρησκεία, αλλά ηθική φιλοσοφία. Η προσαρμογή στις συνεχώς διαμορφούμενες συνθήκες -ο πραγματισμός- είναι αυτό που δεν υπάρχει στη διαρκώς παραπαίουσα και σαφώς παρακμάζουσα Δύση, μαζί με τις μπουρδολογίες που εκστομίζονται από όσους στη Δύση βλέπουν τώρα πια ότι η αλαζονεία δεν «πουλάει». Η Ασία βασίζεται στην αρμονία και στην κοινότητα, στον βαθμό που η Δύση στηρίζεται στην απληστία, στην εξατομίκευση, στην κατάκτηση, στη βία, στον ναρκισσισμό, αλλά και στο ιδιαίτατα βεβαρημένο και ακόμα ανεξερεύνητο αποικιακό της παρελθόν.
Σημειώνω σύντομα αντιδιαστολές 1). Το δημοφιλές παιχνίδι της Δύσης είναι το σκάκι -όπου εντάσσεται στο [1] και στην αιχμαλωσία του αντίπαλου, ενώ το δημοφιλές παιχνίδι στην Ασία είναι το go, όπου περικυκλώνεις τον αντίπαλό σου, χωρίς να του ασκείς βία και 2) στη Δύση χρησιμοποιούμε μαχαιροπίρουνα, όπου κόβουμε την τροφή και την φέρνουμε στο στόμα με το πιρούνι (βυζαντινές εφευρέσεις), ενώ στην Ασία χρησιμοποιούμε τα ξυλάκια (τα γνωστά chopsticks), που απλά φέρνουν την τροφή στο στόμα.
Βέβαια από παλιά άνθρωποι από τη Δύση είχαν δώσει την αίσθηση της παρακμής της, όπως ο Spengler και ο Burnham. Για να μη βλέπουμε άλλους πολιτισμούς με τα δικά μας «μάτια», θα πρέπει να αποφεύγουμε όπως ο διάολος το λιβάνι, τον οριενταλισμό. Στον τελευταίο αυτό η Δύση μένει συνεχώς μετεξεταστέα (βλέπε το τι έγινε στη Δύση με τα εμβόλια), καθόλου προς όφελός της. Θα πρέπει να αντιληφθεί ότι υπάρχουν άλλες νοοτροπίες, με τις οποίες δεν έχει σχεδόν καθόλου κοινές περιοχές.
* oμότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών
-320x213.jpg)
