Ο ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση

Στη σύγχρονη πολιτική κοινωνία η κυβέρνηση ως πολιτική συλλογικότητα ασκεί πολιτική εξουσία, δηλαδή λαμβάνει αποφάσεις και εκτελεί πολιτικές πράξεις εντός των θεσμικών και των συνταγματικών πλαισίων που έχουν καθιερωθεί στο γενικό πλαίσιο και στο εκάστοτε επιμέρους πλαίσιο των ρυθμίσεων των εθνικών κρατών.

Στην περίπτωση της ελληνικής κυβέρνησης που προέκυψε από τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες της 25ης Ιανουαρίου του 2015 διαπιστώνει κανείς πως βρίσκεται μπροστά σ’ ένα ιδιαίτερο «πολιτικό και κυβερνητικό καθεστώς».

Από τη σκοπιά της πολιτικής φιλοσοφίας η ιδιαιτερότητα και η ιδιοτυπία στη διαχείριση της κυβερνητικής εξουσίας δεν έχει να κάνει με κάποιον υποτιθέμενο ριζοσπαστικό τρόπο άσκησης της πολιτικής εξουσίας, πράγμα που θα περίμεναν και θα προσδοκούσαν οι ψηφοφόροι του κόμματος του ΣΥΡΙΖΑ, ούτε εννοείται με κάποια ριζοσπαστική ουτοπική διάσταση, όπως προβλέπεται στο καντιανό πρόγραμμα της «αιώνιας ειρήνης».

Εξ αρχής θα πρέπει να τονιστεί ότι η κομματική συλλογικότητα με την επωνυμία ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε προετοιμαστεί για να αναλάβει κυβερνητικές ευθύνες.

Με διαφορετική φρασεολογία η ελληνική Αριστερά επί εβδομήντα χρόνια (1945-2015) κρατούσε στα χέρια της την πνευματική και την ιδεολογική ηγεμονία στον τόπο μας. Αλλά επί εβδομήντα χρόνια με τον έναν τρόπο (μέχρι το 1981) ή τον άλλο (μετά το 1981) η πολιτική ηγεμονία ανήκε στη Δεξιά ή την Κεντροδεξιά. Μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου του 2015 τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά και σε δομικό και σε πραγματολογικό και σε συνειδησιακό επίπεδο.

Η πεποίθησή μου είναι η εξής: ο ΣΥΡΙΖΑ ως κομματική συλλογικότητα και ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβερνητική συλλογικότητα δεν διαχωρίζονται.

Και αυτό συνιστά για την ελληνική πολιτική κοινωνία μείζον δομικό και συγκροτησιακό σφάλμα και λάθος.

Ο ίδιος ο Ελληνας πρωθυπουργός μπορεί να ρωτήσει στην επόμενη προσωπική συνάντησή του τη Γερμανίδα καγκελάριο πώς μπορεί η κυβέρνηση να αποχωριστεί από το κόμμα.

Αυτό αποτελεί την αλφαβήτα που διδάσκω στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Ας επανέλθουμε όμως στο αφετηριακό πραγματολογικό σημείο μας: ο ΣΥΡΙΖΑ αναλαμβάνει την κυβέρνηση έπειτα από εβδομήντα χρόνια τα οποία σε πολιτικό και συνειδησιακό επίπεδο αποδίδουν τους εξής αξιακούς καρπούς:

Πρώτον, η πολιτική και η κυβερνητική εξουσία της Δεξιάς και της Κεντροδεξιάς εγκλωβίζουν την ελληνική κοινωνία σε μία «συνειδησιακή δίνη» αναπαραγωγής ιδεών και περιεχομένων που δεν μπορούν να ενταχθούν παρά μόνον στο πουθενά. Οι ίδιες αυτές πολιτικές και ηγεμονικές ηγεσίες (ελίτ) μετά τον πόλεμο «κατασκεύασαν» τη «χούντα» (1967-1974) και μετά τη διάδοχη πολιτική κατάσταση (τη μεταπολίτευση).

Και δεύτερον, η ίδια η Αριστερά μέσω του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να απαλλαγεί από τις ιδεολογίες της, οι οποίες καταλήγουν τελικά να μετατρέπονται σε «φυσικές ιδεολογίες».

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να τονίσω πως οι ιδέες της Αριστεράς από ιδέες της χειραφέτησης και της απελευθέρωσης του ανθρώπου και του ατόμου μπορεί να μετασχηματιστούν σε μοιραίες και μεταφυσικές για τον ίδιο τον άνθρωπο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται στην κυβέρνηση αλλά ο ίδιος ως συλλογικότητα δεν έχει επίγνωση για τα εξής πράγματα:

Πρώτον, εάν ως κυβέρνηση είναι αυτόνομο πολιτικό υποκείμενο που ασκεί πολιτική εξουσία ή μήπως ελέγχεται από την κομματική συλλογικότητα που ονομάζεται ΣΥΡΙΖΑ.

Δεύτερον, έχει άραγε χειραφετηθεί από τη μεταπολεμική πνευματική και ιδεολογική ηγεμονία της μεταπολεμικής παράδοσης, η οποία έθετε σε πρώτη μοίρα τον αυτοπροσδιορισμό της ελληνικής κοινωνίας ως πνευματικής οντότητας;

Τα πράγματα για τον ΣΥΡΙΖΑ ως κυβερνητική συλλογικότητα καθίστανται δύσκολα επειδή ακριβώς έχει να διαχειριστεί αυτά τα συνειδησιακά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας.

Αυτά τα προβλήματα δεν είναι τεχνητά, ούτε τεχνολογικά, ούτε οικονομικά. Αλλά είναι κατεξοχήν υπαρξιακά.

Με άλλα λόγια πρόκειται για κατεξοχήν προβλήματα τα οποία, κατά τον Αριστοτέλη, ορίζονται ως πολιτικά.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας και Αισθητικής Θεωρίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης