Η Ελλάδα αποχαιρετά έναν μεγάλο Ελληνα. Τον τελευταίο μιας σπουδαίας γενιάς. Τον τελευταίο παρτιζάνο της Ευρώπης.
Τον Μανώλη Γλέζο. Ο Μανώλης, σε ηλικία 19 ετών, τη νύχτα της 30ής προς 31η Μαΐου 1941, κατέβασε και κατέστρεψε, μαζί με τον Λάκη Σάντα, τη ναζιστική σημαία που κυμάτιζε στον βράχο της Ακρόπολης. Η κατεχόμενη Ελλάδα και η Ευρώπη πλημμύρισαν φως ελευθερίας. Το μήνυμα της νεανικής «αποκοτιάς» ήταν σαφές. Η αντίσταση είναι εδώ. Η ελευθερία θα νικήσει. Γι’ αυτή του την πράξη ο Σαρλ ντε Γκολ χαρακτήρισε τον Γλέζο ως τον «πρώτο παρτιζάνο της Ευρώπης».
Ο Μανώλης ήταν ανθρώπινος: «Η πιο έντονη ανάμνηση της ζωής μου είναι η μάνα μου. Με ρωτάνε διαρκώς για τη σημαία. Εγώ όμως, ακόμα κι από την ιστορία της σημαίας, θυμάμαι τη μάνα μου». Και: «Στις παραμονές των εκτελέσεων, στις παραμονές από κάθε μάχη, μαζευόμαστε και κουβεντιάζαμε και λέγαμε “εάν εσύ ζεις, μη με ξεχάσεις”, “εάν εσένα δεν σε βρει το βόλι, όταν συναντάς ανθρώπους στον δρόμο, θα λες καλημέρα και από εμένα, και όταν πίνεις κρασί, θα πίνεις κρασί και από εμένα, και όταν ακούς τον παφλασμό των κυμάτων, θα τον ακούς και για μένα, και όταν ακούς τον άνεμο να περνάει μέσα από τα φύλλα, όταν ακούς το θρόισμα των φύλλων, θα το ακούς και για μένα, και όταν χορεύεις, θα χορεύεις και για μένα”».
Ο Μανώλης σφράγισε την εποχή του. Ηταν παρών με τη δράση και τον λόγο του σε όλες τις περιόδους της πρόσφατης ιστορίας μας. Κατοχή και Αντίσταση, μετεμφυλιακή και δικτατορική περίοδος, Μεταπολίτευση. Ανέπτυξε πλούσια αντιστασιακή, πατριωτική, δημοκρατική, κοινωνική, φιλειρηνική δράση. Αγωνίστηκε για ισότητα και δικαιοσύνη. Γνώρισε κυνηγητά, συλλήψεις, φυλακίσεις, καταδίκες, βασανιστήρια. Δεν λύγισε. Παρέμεινε ανυπότακτος. Ελληνικές και διεθνείς κινητοποιήσεις πολλές φορές τον έσωσαν.
Υπηρέτησε αρχές και αξίες, με πάθος, συνέπεια και ήθος. Ηταν αρκετά πλατύς και ελεύθερος για να χωρέσει σε στεγανά. Πίστευε στην άμεση δημοκρατία και υπηρέτησε την αυτοδιοίκηση, με τέτοιες αρχές, ως πρόεδρος στην κοινότητα Απεράθου. Υπήρξε ο ορισμός του ενεργού πολίτη, φορέας του αντιστασιακού ήθους του Ελληνισμού, σύμβολο αιώνιο του αντιστασιακού πνεύματος. Με τους αγώνες και το ήθος του πέρασε τα όρια της Αριστεράς, κέρδισε τον πανελλήνιο σεβασμό, αναδείχθηκε σε συνείδηση του μαχόμενου έθνους.
Ανέδειξε το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων και επανορθώσεων και αγωνίστηκε γι’ αυτό. Ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος του «Εθνικού συμβουλίου διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα». Εμπνευστής, ιδρυτικό μέλος και συμπαραστάτης του «Δικτύου μαρτυρικών πόλεων και χωριών της Ελλάδας, περιόδου 1940-1945 “Ελληνικά Ολοκαυτώματα”». Το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικτύου, με ψήφισμά του, αποφάσισε: «Στις Μαρτυρικές Πόλεις και Χωριά της πατρίδας μας, ως ελάχιστη απόδοση τιμής, μεσίστιες θα κυματίζουν οι σημαίες στα δημοτικά και κοινοτικά καταστήματα την Τετάρτη 1η Απριλίου 2020, ημέρα τέλεσης της εξοδίου ακολουθίας. Με την άρση των απαγορεύσεων το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικτύου θα αποφασίσει περισσότερα για τον ΕΛΛΗΝΑ της αντίστασης, του πολιτισμού, της αυτοδιοίκησης, της δημοκρατίας».
Το Μανώλη τον πρωτογνώρισα ως φοιτητής το 1985. Από το 1996, μέσω του αείμνηστου Βαρδή Βαρδινογιάννη και της ΕΔΙΑ 1940-1974, πορεύτηκα μαζί του σε πολλά. Στην ιδρυτική συνέλευση του Δικτύου μαρτυρικών πόλεων και χωριών, τον Μάιο του 2000 στα Καλάβρυτα, μαζί με τον τότε πρόεδρο του Τ.Σ. Αετού, Δημήτρη Θεοχαράκη, αλλά και στην καταστατική συνέλευση τον Δεκέμβριο του 2000.
Τον υποδέχτηκα ως δήμαρχος Αετού, καθώς τίμησε με την παρουσία του και μίλησε σε εκδήλωση μνήμης στον μαρτυρικό Αετό το 2007. Ηταν παρών στην παρουσίαση του λευκώματος του Δικτύου για τα Ολοκαυτώματα το 2010. Συχνές οι συναντήσεις μετά το 2010, για πολλά θέματα και κυρίως για το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων και επανορθώσεων. Ο Μανώλης Γλέζος παραμένει φωτεινό παράδειγμα για τους νέους και τις νέες. Με σεβασμό και ευγνωμοσύνη το έθνος τον αποχαιρετά. Μανώλη, καλό σου ταξίδι. «Τ’ όνομά σου τώρα είναι δαυλός αναμμένος…»!
* μέλος του Δ.Σ. του «Δικτύου μαρτυρικών πόλεων και χωριών της Ελλάδας, περιόδου 1940-1945 “Ελληνικά Ολοκαυτώματα”», τ. δήμαρχος του μαρτυρικού Αετού
