Η κατάργηση του ασύλου και η «ελεύθερη» είσοδος των κατασταλτικών μηχανισμών, όπου και όποτε κρίνεται απαραίτητο, στους πανεπιστημιακούς χώρους αποτέλεσε κορυφαία δέσμευση της Νέας Δημοκρατίας. Πράγματι, η δέσμευση αυτή υλοποιήθηκε από τα πρώτα νομοσχέδια που ήρθαν προς ψήφιση στις αρχές του Αυγούστου.
Η κατάργησή του ήρθε ως συνέπεια μιας άνευ προηγουμένου δαιμονοποίησης του δημόσιου πανεπιστημίου. Η ρητορεία της παρούσας κυβέρνησης επικεντρώθηκε στην υποβάθμιση και απαξίωση του ρόλου που επιτελεί το πανεπιστήμιο στην Ελλάδα, ως κορυφαίου θεσμού εκπαίδευσης και επιστημονικής κατάρτισης, ελεύθερα προσβάσιμου προς όλους, ανεξάρτητα των οικονομικών τους δυνατοτήτων. Αυτό το τελευταίο, ίσως, να είναι εκείνο που πυροδότησε το μένος εναντίον του.
Πολλές φορές όμως, η πραγματικότητα ξεπερνά τις όποιες σκέψεις και συμπεράσματα μπορεί να έχει καταλήξει κάποιος. Η κοινότητα του Πανεπιστημίου Αιγαίου έλαβε γνώση στις 23 Αυγούστου ενός ιδιαίτερα ανησυχητικού γεγονότος.
Συγκεκριμένα, σε ανακοίνωση που εξέδωσε το Κεντρικό Συμβούλιο ΔΕΠ του Πανεπιστημίου Αιγαίου αναφέρει τα ακόλουθα: «Από τα τέλη του μηνός Ιουλίου έχει εγκατασταθεί πάνω από το Καρλόβασι στη Σάμο μήκους 35 μέτρων αερόπλοιο τύπου “Ζέπελιν”, το οποίο διαθέτει υψηλής τεχνολογίας συστήματα παρακολούθησης. Το αερόπλοιο αυτό ανήκει σε γερμανική εταιρεία, έχει νοικιαστεί από τη FRONTEX και έχει παραχωρηθεί στο Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή προκειμένου, σύμφωνα με δηλώσεις του αρμόδιου αναπληρωτή Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, να παρακολουθεί και να καταγράφει τις προσφυγικές ροές στην ευρύτερη περιοχή της Σάμου και των τουρκικών παραλίων.
Επίσης σύμφωνα με δηλώσεις του Λιμενικού Σώματος, για την αποτελεσματική φύλαξη των εξωτερικών θαλασσίων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και την πάταξη κάθε μορφής εγκληματικότητας […] οι Υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Αιγαίου αποφασίζουν, ύστερα από αίτημα του Λιμενικού Σώματος, να παραχωρήσουν στο Λιμενικό και στη Frontex άδεια χρήσης δικτύου του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Σάμο για τη μεταφορά των δεδομένων που συλλέγει το Ζέπελιν, επιπλέον δε τους παραχωρούν πανεπιστημιακό χώρο της μονάδας της Σάμου για την τοποθέτηση εξοπλισμού τους. Η σημαντική αυτή απόφαση τόσο από πολιτική όσο και από ακαδημαϊκή άποψη δεν έγινε ποτέ γνωστή στην πανεπιστημιακή κοινότητα, ούτε έχει ληφθεί από τη Σύγκλητο».
Κάπου εδώ αρχίζουν να γίνονται πιο ξεκάθαρες οι προθέσεις των κυβερνώντων για τον ρόλο που επιθυμούν να αποκτήσει το πανεπιστήμιο προς την κοινωνία. Λίγες ημέρες μετά την άρση του ασύλου, συγκεκριμένα στις 14 Αυγούστου, το Λιμενικό Σώμα απευθύνεται σε μια υπηρεσία του Πανεπιστημίου Αιγαίου για τους σκοπούς που περιγράφει η παραπάνω ανακοίνωση, παρακάμπτοντας πλήρως τα θεσμικά όργανα του ιδρύματος.
Επίσης, όπως επιβεβαιώνει και η πρυτάνισσα του Πανεπιστημίου Αιγαίου σε σχετική ανακοίνωσή της στις 6 Σεπτεμβρίου, η ίδια ενημερώνεται από το Προεδρείο του Συλλόγου Μελών ΔΕΠ για το περιστατικό αυτό στις 21 Αυγούστου και όχι από την εν λόγω υπηρεσία, στην οποία απευθύνθηκε το Λιμενικό Σώμα.
Προφανώς μια τέτοια ενέργεια, αν δεν είχε καταργηθεί το άσυλο, να μη συνέβαινε ποτέ. Η διοικητική παράκαμψη των θεσμικών οργάνων του πανεπιστημίου δηλώνει απαξίωση στον ρόλο και τους σκοπούς του ιδρύματος, αφού σε περιόδους δημοκρατικής σταθερότητας τα πανεπιστήμια ουδέποτε μέχρι τώρα είχαν ρόλο τοποτηρητή ή αστυνόμου.
Κάτι που, δυστυχώς, μπορεί να αλλάξει, μιας και η λειτουργία του «Ζέπελιν» θα επεκταθεί και στα άλλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, βάσει δηλώσεων του αναπληρωτή υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής, Γιώργου Κουμουτσάκου. Ενδεχόμενη επανάληψη συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου [συμπέρασμα που τεκμηριώνεται στην ίδια ανακοίνωση της πρυτάνισσας, με το να μην αποκλείσει ρητά μια παρόμοια μελλοντική ενέργεια: «…το Σώμα (σ.σ. της Συγκλήτου) επισήμανε ότι για οποιαδήποτε σχετική ενέργεια απαιτείται να ακολουθείται απαρέγκλιτα η ορθή διοικητική πρακτική πρότερης ενημέρωσης και έγκρισης από τα αρμόδια όργανα Διοίκησης του Ιδρύματος»] θα το καταστήσει «συνεργό» της Frontex και του Λιμενικού Σώματος, δίνοντάς του ρόλο συνοροφύλακα.
Κλείνοντας, λίγα λόγια για την ιστορία του Ζέπελιν.
Τα αερόπλοια αυτού του τύπου πρωτοκατασκευάστηκαν στη Γερμανία στις αρχές του 20ού αιώνα. Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου χρησιμοποιήθηκαν ως βομβαρδιστικά. Μετά τη λήξη του πολέμου εκτελούσαν διηπειρωτικά ταξίδια, συνδέοντας την Ευρώπη με την Αμερική, μέσω αέρος. Αποτέλεσαν επίτευγμα της αεροναυπηγικής την περίοδο των ναζί, με ναυαρχίδα το περιβόητο LZ 129 Hindenburg, το οποίο δυστυχώς, στις 6 Μαΐου του 1936, εξερράγη πάνω από το Νιου Τζέρσι των ΗΠΑ, χάνοντας τη ζωή τους και οι 36 επιβαίνοντες. Η χρήση τους, πλέον, περιορίζεται σε τουριστικούς σκοπούς και σε επιτήρηση μεγάλων εκτάσεων.
*κοινωνιολόγος, MSc στην Κοινωνική και Ιστορική Ανθρωπολογία, ειδικός επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Κοινωνικών και Πολιτικών Θεσμών της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου
