Τις τελευταίες μέρες τους Αυγούστου, βρέθηκα στη γη της Μικράς Ασίας. Πραγματοποίησα μια μεγάλη διαδρομή κατά μήκος των παραλίων τής απέναντι περιοχής από τη Λέσβο, της στεριάς που περικλείει το νησί από ανατολικά και βόρεια. Από Αϊβαλί νότια, έως την Ασσο βόρεια· περιδιάβαση από Καραγάτς, Κεμέρι, Φρενελί, Αδραμύττι, Ζεϊτνλή, Ακτσάι, στην αρχαία Αντανδρο, ώς τις πλαγιές του όρους Ιδη. Ολα αυτά, η μικρασιατική ακτή και η ενδοχώρα, αποτελούσαν τον Μυτιληναίων αιγιαλό της αρχαιότητας.
Πολλοί Μυτιληνιοί, από τα αρχαία χρόνια έως τις αρχές του περασμένου αιώνα, είχαν αναπτύξει σημαντικές σχέσεις και δραστηριότητες σ’ αυτή την περιοχή. Ανθρωποι, ζώα, εμπορεύματα, γεννήματα μετακινούνταν συνεχώς. Επιχειρήσεις στηνόταν απ’ τη μια μεριά στην άλλη. Εργαζόμενοι πήγαιναν σ’ όποιο μέρος είχε δουλειά. Αναπτύχθηκαν σχέσεις οικονομικές, εμπορικές, οικογενειακές, ανθρώπινες. Σπίτια, εκκλησιές, τζαμιά, σπίτια χτίστηκαν από τους ίδιους μαστόρους και τα ίδια υλικά.
Στους μαύρους χρόνους, είχαμε δύο διωγμούς και την ανταλλαγή πληθυσμών, λες και επρόκειτο για ζωντανά. Στα παράλια του κόλπου του Αδραμυττίου περίμεναν, εγκλωβισμένοι, χιλιάδες Μικρασιάτες πλεούμενα σωτηρίας. Μάταια οι συγγενείς τους στη Μυτιλήνη εκλιπαρούσαν τις Αρχές να στείλουν καράβια για να τους παραλάβουν. Πολλοί έμειναν για πάντα εκεί.
Σήμερα, όλη αυτή η παραθαλάσσια έκταση έχει οικοδομηθεί. Εχουν υψωθεί δεκάδες χιλιάδες οικοδομές· από απλά σπιτάκια ώς πολυώροφες πολυκατοικίες και πολυτελείς επαύλεις. Ανάμεσά τους πρόχειρες κατασκευές, κατασκηνώσεις, κάμπινγκ. Ολοι αυτοί οι χώροι κατακλύζονται, ειδικά τους θερινούς μήνες, από εκατομ μύρια ανθρώπους. Μετακινούνται από την ενδοχώρα της Τουρκίας προς τα παράλια για να βρεθούν κοντά στη θάλασσα και να κάνουν κάποιες μέρες διακοπές.
Στις παραλίες, στα μαγαζιά, στις προκυμαίες, άνθρωποι πάνε κι έρχονται. Πίνουν τσάγια, καφέδες, αναψυκτικά και λιγότερο οινοπνευματώδη. Μικροπωλητές στήνουν πάγκους και κιόσκια, κυλάνε καρότσια, διαλαλούνε και πουλάνε την πραμάτεια τους. Νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε μια διαρκή εμποροπανήγυρη.
Τις ίδιες μέρες, πέρασαν στη Λέσβο γύρω στα 900 άτομα, προερχόμενα από τις απέναντι ακτές. Προστέθηκαν στους προηγούμενους και θα ακολουθήσουν κι άλλοι. Δεν διαφαίνεται ότι αυτή η μετακίνηση ανθρώπων (όπως κι αν τους χαρακτηρίσουμε) θα σταματήσει, όσο δεν εκλείπουν οι λόγοι που τη δημιουργούν.
Οταν φθάσουν οι κατατρεγμένοι στην ακτή, αργά ή γρήγορα, εύκολα ή δύσκολα θα περάσουν στα νησιά. Ταυτόχρονα, περιπολούσαν πολεμικά και λιμενικά πλοία των δύο χωρών ανάμεσα στη Σκαμνιά της Λέσβου και της Ασσου της Μικράς Ασίας, αυτό όμως δεν απέτρεψε τις επόμενες αναχωρήσεις και αφίξεις.
Ανθρωποι στις δύο ακτές πίνουν καφέδες, ούζα, κολυμπούν, κάνουν διακοπές στα σπίτια και στα τουριστικά καταλύματα. Ανάμεσά τους κάποιοι άλλοι ψάχνουν να βρουν δίοδο προς τη ζωή.
*Συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
