Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η μοναδικότητα του ΣΥΡΙΖΑ
EUROKINISSI/ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η μοναδικότητα του ΣΥΡΙΖΑ

  • A-
  • A+

Ο παππούς μου έλεγε: Καλύτερα να σε ζηλεύουνε παρά να σε λυπούνται. Σκέφτομαι αυτές τις μέρες ότι τούτο ίσως θα ταίριαζε ως παρηγοριά στον ΣΥΡΙΖΑ για τις επιθέσεις που δέχεται πανταχόθεν. Η «ζήλια» εν προκειμένω δεν αφορά βέβαια ειδικά την τωρινή του κατάσταση, μετά τις ευρωεκλογές. Χωρίς να είναι και για λύπηση, τούτη κάθε άλλο παρά αξιοζήλευτη είναι προφανώς. Αναφέρομαι σε αυτό που σταθερά ήταν, είναι και -εκτός απροόπτου- θα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ από τις εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 κι έπειτα. Ενα κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, με στρατηγικά αντικαπιταλιστικό χαρακτήρα, που ταυτόχρονα αποτελεί και κόμμα εξουσίας.

Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας Εσωτερικού, Ελληνική Αριστερά, Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας Εσωτερικού – Ανανεωτική Αριστερά, Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου, Συνασπισμός της Αριστεράς, των Κινημάτων και της Οικολογίας, Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Μια αλληλουχία εναλλαγής τίτλων και φορέων, που συνοδευόταν από μεταλλάξεις, μετεξελίξεις και επί μέρους διασπάσεις και που ξεκίνησε με τη μεγάλη διάσπαση του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος τον Φεβρουάριο του 1968. Από εκείνη τη διάσπαση μέχρι τις εκλογές του 2012 δεν θα ήταν υπερβολικά «λυρικό» να υποστηρίξουμε ότι τα θεσμικά ισχνά προαναφερθέντα πολιτικά μορφώματα κρατούσαν σε πείσμα των καιρών μια μικρή φλόγα σταθερά αναμμένη: εκείνην της δημοκρατικής και ανανεωτικής μαρξιστικής Αριστεράς. Καθόλου εύκολη υπόθεση.

Από την άλλη, δεν επρόκειτο απλώς για «ηρωικές προσπάθειες» κάποιων προσώπων. Τούτη η κατάσταση ευνοήθηκε από εκείνες ακριβώς τις συνθήκες στις οποίες αρχικά προέκυψε. Το ότι ο φορέας της ανανεωτικής Αριστεράς στην Ελλάδα γεννήθηκε από τη διάσπαση του ΚΚΕ σήμαινε δύο πράγματα, υψίστης σημασίας αμφότερα. Πρώτον, ότι το «διασπασθέν» κομμάτι παρέμεινε κομμουνιστικό, ήτοι μαρξιστικό και αντικαπιταλιστικό.

Ο κομμουνιστογενής χαρακτήρας της ανανεωτικής Αριστεράς ήταν ίσως το στοιχείο εκείνο που τη διαφοροποιούσε με τον πιο ριζικό τρόπο από τη σοσιαλδημοκρατία –και ιδίως από την άκρως οπορτουνιστική μορφή που τούτη είχε προσλάβει στην Ελλάδα ως «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα». Δεύτερον όμως, ότι ο έκτοτε ανελέητος εκατέρωθεν ανταγωνισμός του με το «επίσημο» ΚΚΕ ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος που εκ των πραγμάτων τού εξασφάλιζε τον αντιδογματικό και αντισταλινικό του χαρακτήρα. Το ΚΚΕ για τον εκάστοτε φορέα της ανανεωτικής Αριστεράς ήταν το αέναο «παράδειγμα προς αποφυγήν». Ενα ζωντανό «χρονοντούλαπο της Ιστορίας», που μάζευε ό,τι δογματικό και αρτηριοσκληρωτικό υπήρχε στο ελληνικό αριστερό κίνημα, παροτρύνοντας άθελά του και κατ’ αντιδιαστολή την ανανεωτική Αριστερά να παραμένει αληθινά ανανεωτική. Ως προς αυτό η δεύτερη διάσπαση -του 1991- είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική.

Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως από τα μέσα με τέλη της δεκαετίας του 1970 που άρχισε η λυσσαλέα νεοφιλελεύθερη αντεπίθεση του καπιταλισμού σε όλα τα πεδία, τα κομμουνιστικά κόμματα ήταν διαρκώς αντιμέτωπα με το δίλημμα να αφομοιωθούν από το καπιταλιστικό σύστημα ή να πληρώσουν το τίμημα της μη αφομοίωσης με την περιθωριοποίησή τους. Και πράγματι τα περισσότερα κατέληξαν σε κάποια από τις δύο αυτές επιλογές. Στην Ελλάδα η όντως ασφυκτική συμπίεση του ανανεωτικού φορέα μεταξύ του δογματικού ΚΚΕ και του οπορτουνιστικού ΠΑΣΟΚ ήταν ωστόσο αυτό ακριβώς που μακροπρόθεσμα του επέτρεψε να διατηρήσει τον γνήσια αριστερό και ταυτόχρονα αντιδογματικό του χαρακτήρα.

Ισως η πιο κρίσιμη δυσκολία του ΣΥΡΙΖΑ στην παρούσα προεκλογική περίοδο είναι πως δεν έχει να πολεμήσει σε ένα μέτωπο, αλλά σε τρία. Η αντιπαράθεσή του με τη Δεξιά και την Ακροδεξιά είναι δεδομένη με ξεκάθαρους ταξικούς και ιδεολογικούς όρους. Στο μέτωπο της Δεξιάς εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ μετέχει και το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝ.ΑΛΛ. Οχι όμως μόνο επειδή η νεοφιλελευθεροποίησή του το έχει εκ των πραγμάτων οδηγήσει προς τα εκεί, αλλά επειδή έχει και «προσωπικά» με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Αδύνατον να χωνέψει πως η κρίση και τα μνημόνια του αφαίρεσαν οριστικά την πρωτοκαθεδρία του μεταξύ των «προοδευτικών» δυνάμεων. Κατά συνέπεια, ενώ σε περίπου όλα τα σημαντικά ζητήματα -της Συμφωνίας των Πρεσπών συμπεριλαμβανομένης- ταυτίζεται κατ’ ουσίαν με τη Ν.Δ., αποπειράται ταυτόχρονα να ασκήσει «αριστερή» κριτική στον ΣΥΡΙΖΑ. Κάποιους μπορεί να πείθει. «Θανάσιμη ζήλια» όμως αισθάνεται και το ΚΚΕ. Αποκαλυπτικό είναι πως το πρόβλημα που δεν είχε ποτέ του με το ΠΑΣΟΚ -δηλαδή να βρίσκεται εκείνο στην κυβέρνηση- το έχει με τον ΣΥΡΙΖΑ. Οχι απλώς «πρόβλημα», το ΚΚΕ θα αισθανόταν ασύγκριτα πιο άνετα με μια κυβέρνηση της Δεξιάς.

Πρακτικά τρία διαφορετικά μέτωπα σημαίνει τρεις διαφορετικές στρατηγικές εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ και συνεπώς τρεις διαφορετικοί τρόποι πιθανής απώλειας ψήφων. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι «λαϊκιστικό» κόμμα για τη Δεξιά, «συντηρητικό» για το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝ.ΑΛΛ., «συστημικό» για το ΚΚΕ.

*καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρεαλισμός και οπορτουνισμός
Ο πιο αποτυχημένος οπορτουνισμός αυτού του είδους υπήρξε η περίπτωση του ΠΑΣΟΚ από το 2012. Η «πασοκοποίηση» είναι το κραυγαλέο παράδειγμα προς αποφυγήν σε διεθνές επίπεδο. Θα ήταν τραγωδία με ανυπολόγιστες...
Ρεαλισμός και οπορτουνισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ακαταμάχητη νοσταλγία του ΚΚΕ Εσωτερικού
Μέσα σ’ αυτό το γενικό πλαίσιο, σε τι συνίσταται η ιδιοτυπία του ΚΚΕ Εσωτερικού; Απαντήσεις κυκλοφορούν πολλές και διάφορες. Κάποιοι επαινούν το ύφος του και επικροτούν ορισμένες εμβληματικές αντιδράσεις του,...
Η ακαταμάχητη νοσταλγία του ΚΚΕ Εσωτερικού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διεύρυνση και στρατηγική
Το μεγάλο στοίχημα για τη σύγχρονη ριζοσπαστική Αριστερά, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, δεν είναι τόσο να πειστεί ο κόσμος ότι ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός είναι πασιφανώς άδικος και...
Διεύρυνση και στρατηγική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι αντι-ΣΥΡΙΖΑ «φίλοι» του ΣΥΡΙΖΑ
Η σημερινή ιδεολογική και πολιτική φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ είναι λίγο-πολύ δεδομένη από τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών και των εθνικών εκλογών – ιδίως των πρώτων. Σύμφωνα με αυτά, το ταξικό στίγμα του ΣΥΡΙΖΑ...
Οι αντι-ΣΥΡΙΖΑ «φίλοι» του ΣΥΡΙΖΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι ρωγμές του συστήματος
Αν η αντιμετώπιση της επαπειλούμενης (εκ νέου) εκλογής της Αριστεράς στην κυβέρνηση αποδείχτηκε ικανό κίνητρο για την εν λόγω ανασυσπείρωση, πόσο επαρκές μπορεί να είναι το κίνητρο της αντιμετώπισης της...
Οι ρωγμές του συστήματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την οργανωτική διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ
Ακούγεται συχνά ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός: ότι ο αριθμός των μελών του ΣΥΡΙΖΑ είναι δυσανάλογα μικρός σε σχέση με τους ψηφοφόρους του. Θα ήταν ολέθριο σφάλμα να συμπεράνουμε ότι τούτο σημαίνει πως ο ΣΥΡΙΖΑ...
Για την οργανωτική διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας