Νομοθετώντας… στο σκοτάδι: Νύχτα καταθέτει τη συντριπτική πλειοψηφία των τροπολογιών η κυβέρνηση της Ν.Δ. [πίνακες]

Την αποθέωση της πρακτικής των μεσονύκτιων τροπολογιών από την κυβέρνηση της Ν.Δ. αποτυπώνει μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), που μάλιστα φέρνει στο φως αποκαλυπτικά στατιστικά δεδομένα για τον συγκεκριμένο τρόπο νομοθέτησης.

Είθισται οι τροπολογίες να αποτελούν νομοθετικές ρυθμίσεις που κατατίθενται προκειμένου να βελτιώσουν ή να εξειδικεύσουν διατάξεις ενός νομοσχεδίου πριν αυτό ψηφιστεί από τη Βουλή ή για να αντιμετωπίσουν έκτακτες συνθήκες. Στην ελληνική πολιτική πραγματικότητα, όμως, οι τροπολογίες αξιοποιούνται προκειμένου να περάσουν αιφνίδιες ρυθμίσεις, ελαχιστοποιώντας ή εκμηδενίζοντας τον χρόνο μελέτης τους και, δι’ αυτού του τρόπου, τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης. Πολύ συχνά κατατίθενται σε άσχετα νομοσχέδια και ενίοτε συνιστούν εξυπηρετήσεις.

Οι τροπολογίες υπόκεινται σε ελάχιστο έλεγχο. Από τη μία δεν περνούν από δημόσια διαβούλευση και από την άλλη οι προβλέψεις τους δεν κοστολογούνται από τις υπηρεσίες του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

Αν και ο κανονισμός της Βουλής ορίζει ότι οι τροπολογίες πρέπει να κατατίθενται τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από την έναρξη της συζήτησης στην Ολομέλεια, πολλές από αυτές κατατίθενται μόλις μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους ή μάλλον λίγες ώρες πριν, δηλαδή το προηγούμενο βράδυ.

Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ εξέτασε δεδομένα από 2.064 τροπολογίες που ψηφίστηκαν μεταξύ 2014 και 2026 και καταλήγει στα εξής συμπεράσματα:

● Ενώ πριν από το 2020 μόλις το 2%-12% των τροπολογιών κατετίθετο μετά τις 21.00, το ποσοστό αυτό εκτινάχθηκε στο 35,8% το 2021 και ξεπέρασε το 70% την περίοδο 2023-2025.

● Στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο (Ιούλιος 2023 – Μάιος 2026), το 76% των τροπολογιών κατατέθηκε μεταξύ 21.00 και 01.00, ενώ περισσότερες από τις μισές εξ αυτών κατατέθηκαν στο δίωρο 22.00–23.59.

● Η κατάθεση τροπολογιών μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους μεταφέρθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου στις νυχτερινές ώρες. Στο διάστημα Ιουλίου 2023 – Μαΐου 2026, το 81% των «τροπολογιών της τελευταίας στιγμής» κατατέθηκε στη Βουλή μεταξύ 21.00 και 01.00. Για τα έτη 2024 και 2026, το παραπάνω ποσοστό ανήλθε στο 88,9%.

Σήμερα, ο συνολικός αριθμός των τροπολογιών και των συνολικών τους άρθρων έχει μειωθεί σε «ιστορικά χαμηλά» (43 ψηφισμένες τροπολογίες το 2025), σύμφωνα με τους μελετητές. Ωστόσο, παρατηρείται ένα άλλο «φαινόμενο»: κάθε τροπολογία περιλαμβάνει περισσότερα άρθρα. Ενδεικτικά, το 2025 αντιστοιχούσαν σε κάθε τροπολογία σχεδόν τέσσερα άρθρα, «αριθμός διπλάσιος σε σχέση με το 2019, γεγονός που καταδεικνύει την αυξανόμενη χρήση ερανιστικών τροπολογιών».

«Οι τροπολογίες μπορούν να εξυπηρετούν πραγματικές και επείγουσες ανάγκες. Οταν, όμως, κατατίθενται συστηματικά αργά τη νύχτα, περιλαμβάνουν άσχετες διατάξεις και ψηφίζονται μόλις λίγες ώρες αργότερα, περιορίζουν τον ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς», σχολιάζει ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, καλώντας κυβέρνηση και Βουλή να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την πρακτική των ουσιαστικά εκπρόθεσμων και άσχετων τροπολογιών.