Η εμπιστοσύνη του πολίτη στο κράτος και στους θεσμούς εξαρτάται όχι μόνον από τα μεγάλα ζητήματα που η πολιτική εξουσία καλείται να επιλύσει αλλά και από την πρόνοια για τα μικρά καθημερινά προβλήματα. Το κράτος βιώνεται από τους πολίτες ως ένα πολύπλοκο σύστημα κανόνων και αποφάσεων που ορισμένες φορές είναι ή μοιάζουν να είναι αντιφατικές. Στην επίλυση αυτών των αντιφάσεων δοκιμάζεται η ικανότητα των διοικητικών μηχανισμών. Οι σχολικές μεταφορές αποτελούν έναν από τους πολύπαθους χώρους όπου οι πολίτες βιώνουν επαναλαμβανόμενες ακυρώσεις της αίσθησης του δικαίου.
Ο ρυθμός κατασκευής νέων σχολείων δεν μπόρεσε να ευθυγραμμιστεί με την αύξηση του πληθυσμού, ειδικά στους περιαστικούς οικισμούς. Το πρόβλημα αυτό προσωρινά αντιμετωπίζεται με την ανάπτυξη ενός δικτύου μεταφοράς των μαθητών που ανήκει στην αρμοδιότητα των κατά τόπου Περιφερειών. Εδώ και αρκετά χρόνια προκύπτουν συνεχώς προβλήματα από τις καθυστερήσεις, τις ασάφειες και τις αντιπαραθέσεις αναφορικά με τις προκηρύξεις ή και αναθέσεις των συμβάσεων μετακίνησης σε ιδιώτες λεωφορειούχους.
Αυτές τις μέρες κυκλοφόρησε το προσχέδιο προσωρινής αναμόρφωσης του θεσμικού πλαισίου των σχολικών μεταφορών που εστιάζει στο ζήτημα των συμβάσεων. Ακόμα όμως και όταν επιλύονται τα προβλήματα στις συμβάσεις και ξεκινούν οι μεταφορές, προκύπτουν άλλα ακανθώδη ζητήματα. Στο 1ο Δημοτικό Σχολείο της Θέρμης Θεσσαλονίκης αντιμετωπίζουμε εδώ και τρεις μήνες ένα πρόβλημα που χρήζει προσοχής. Οι σχολικές μεταφορές διέπονται από την Κοινή Υπουργική Απόφαση 24001 του 2013. Ως δικαιούχοι μεταφοράς ορίζονται στα δημοτικά σχολεία όσοι μαθητές μένουν σε απόσταση άνω των 1.200 μέτρων από το σχολείο.
Η εξακρίβωση της απόστασης γίνεται μέσω γεωαναφοράς που εκδίδεται από τις Τεχνικές Υπηρεσίες των ΟΤΑ και κατατίθεται στη διεύθυνση της σχολικής μονάδας. Οι Τεχνικές Υπηρεσίες του Δήμου Θέρμης παρέχουν, σύμφωνα με επίσημο έγγραφο που εξέδωσαν, μετρήσεις γεωαναφοράς «κατά προσέγγιση». Η διεύθυνση όμως του σχολείου προσλαμβάνει τις όποιες μετρήσεις ως ακριβείς. Ετσι, για παράδειγμα, υπήρξαν οικογένειες οι οποίες παρότι έλαβαν «κατά προσέγγιση» μέτρηση γεωαναφοράς στα 1.200 μέτρα, δεν έγιναν δεκτές ως δικαιούχοι μεταφοράς.
Είναι προφανές ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στα συστήματα μέτρησης. Αυτά είναι εργαλεία που έχουν τις δικές τους δυνατότητες. Το ζήτημα έγκειται στους τρόπους με τους οποίους οι εκπρόσωποι του κράτους αντιμετωπίζουν αυτά τα προβλήματα. Δεν είναι λογικό να απαιτείται από τους πολίτες γεωμέτρηση με ακρίβεια μέτρου, αλλά να χορηγούνται βεβαιώσεις «κατά προσέγγιση» γεωμέτρησης. Δεν μπορεί να υπάρχουν «δύο μέτρα και δύο σταθμά» στο δίκαιο.
Οι γονείς των μαθητών στο εν λόγω σχολείο ανέδειξαν το ζήτημα καταθέτοντας σχετικά έγγραφα χωρίς να λάβουν καμία γραπτή απάντηση. Κατέθεσαν έγγραφα προς τον Δήμο Θέρμης, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και το υπουργείο Παιδείας. Οι γονείς δεν ζητούν «εξαιρέσεις» και «διευκολύνσεις». Ζητούν δόκιμες και ορθές αποφάσεις των διοικητικών μηχανισμών. Ευελπιστούν να συνεισφέρουν στην πληρέστερη θεσμική θωράκιση του κράτους και στην εκπλήρωση των αυτονόητων δικαιωμάτων των παιδιών για εύκολη πρόσβαση στην καθημερινή εκπαίδευσή τους.
*Επίκουρος καθηγητής κοινωνικής ανθρωπολογίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΠΘ
**Σκηνοθέτης, ντοκιμαντερίστας στην ΕΤ3
