Με τον όρο «ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό» αναφερόμαστε στην εκπαίδευση εκτός των συνόρων της χώρας στην ελληνική γλώσσα, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στον ελληνισμό της διασποράς.
Στο σύγχρονο πλαίσιο των παγκόσμιων πολιτισμικών ροών και των πολυπολιτισμικών κοινωνιών μας, η γλώσσα νοείται ταυτόχρονα ως εργαλείο μάθησης αλλά και ως μέσο αλληλεπίδρασης, επικοινωνίας και δημιουργίας.
Η διαχρονική πορεία της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων. Βεβαίως, τα τελευταία χρόνια, οι έντονες μεταναστευτικές ροές προς το εξωτερικό έχουν επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο τοπίο.
Ετσι, μπορούμε να πούμε ότι η ελληνόγλωσση εκπαίδευση διανύει ένα μεταβατικό στάδιο, κατά το οποίο διαφοροποιούνται οι ανάγκες του μαθητικού πληθυσμού, ο οποίος, εκ των πραγμάτων, χαρακτηρίζεται από ανομοιογενή σύνθεση, ως προς την πολιτισμική του προέλευση, ως προς το ηλικιακό φάσμα, το επίπεδο γνώσης της γλώσσας ή ακόμη και ως προς τα κίνητρα μάθησης.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνόγλωσση εκπαίδευση θα πρέπει να στοχεύει προς δύο κυρίως κατευθύνσεις: την προώθηση της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας εκτός του στενού εθνικού πλαισίου, και, παράλληλα, την πολυδιάστατη παιδαγωγική υποστήριξη των μαθητών και μαθητριών, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή ένταξή τους στις κοινωνίες στις οποίες διαβιούν και ταυτόχρονα να διατηρούνται οι δεσμοί τους με την Ελλάδα.
Ως προς την κάλυψη των αναγκών αυτών, ο νόμος 4415 του 2016 προβλέπει τα εξής: την εφαρμογή σε ελληνόγλωσσες μονάδες των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών που ισχύουν στην Ελλάδα, τη διδασκαλία στα ελληνικά ποικίλων διδακτικών αντικειμένων σε δίγλωσσες μονάδες και τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και στοιχείων ελληνικού πολιτισμού σε Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού (ΤΕΓ) και Τμήματα Ελληνικών Σπουδών (ΤΕΣ).
Η ελληνική πολιτεία συνεχίζει να προνοεί για τις ανάγκες της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αποσπώντας εκπαιδευτικούς, επιχορηγώντας τις εκπαιδευτικές μονάδες, διαθέτοντας εκπαιδευτικό υλικό.
Υπάρχουν δυσκολίες, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο, αλλά τα δείγματα γραφής που έχουμε δώσει είναι σαφή και φανερώνουν ότι το κράτος δεν αποσύρεται.
Μεριμνήσαμε για την έγκαιρη εκκίνηση της διαδικασίας αποσπάσεων των εκπαιδευτικών νωρίτερα από ό,τι συνήθως, ώστε η νέα σχολική χρονιά να ξεκινήσει ομαλά, με το προσωπικό τοποθετημένο στη θέση του. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η διαδικασία είναι απολύτως διαφανής και γίνεται βάσει μοριοδότησης.
Εκδόθηκε η εγκύκλιος για τις παρατάσεις αποσπάσεων των εκπαιδευτικών πέραν της πενταετίας και συγκροτήθηκε η Επιτροπή Επιλογής Εκπαιδευτικών για απόσπαση στο εξωτερικό.
Ως προς τα παραπάνω, νευραλγικής σημασίας ήταν η ρύθμιση του άρθρου 95 του νόμου 4547/2018 για το θέμα της απώλειας της οργανικής θέσης, το οποίο αποτελούσε αντικίνητρο για την εκδήλωση ενδιαφέροντος απόσπασης.
Εγκρίναμε εγκαίρως τις μονάδες που δικαιούνται βιβλία της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2018-2019 και ετοιμάζουμε την ΥΑ για τη διαδικασία κρίσης των συντονιστών εκπαίδευσης, των οποίων ο ρόλος είναι κομβικός όσον αφορά τη διοίκηση, τον συντονισμό και την εποπτεία των εκπαιδευτικών μονάδων στο εξωτερικό.
Ανταποκρινόμενοι στις νέες ανάγκες, δεσμευτήκαμε για την ίδρυση ελληνικού Νηπιαγωγείου στις Βρυξέλλες, προχωρήσαμε σε ΥΑ για την αναγνώριση του ΤΕΓ στο Μπουλαβάγιο στη Ζιμπάμπουε και σε αναγνώριση ισοτιμίας του Λυκείου «Αθηνά» Βουκουρεστίου και εξετάζουμε τα αιτήματα που έχουν υποβάλει διάφορα ΤΕΓ για αναγνώριση.
Παράλληλα, σε συνεργασία με την αρμόδια Διεύθυνση του ΥΠΠΕΘ, βρισκόμαστε σε διαδικασία χαρτογράφησης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης, των δομών και των αναγκών της, ώστε να εντοπίσουμε ειδικότερα προβλήματα και να δράσουμε εγκαίρως για την αντιμετώπισή τους.
Επιπλέον, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) θα προχωρήσουμε άμεσα σε αποτίμηση της πιλοτικής εφαρμογής της δίγλωσσης εκπαίδευσης στα σχολεία της Βαυαρίας, καθώς και στην αξιολόγηση και αναδιοργάνωση του πλαισίου λειτουργίας και στελέχωσης των ΤΕΓ και του πλαισίου στήριξης των ΤΕΣ.
Επιπροσθέτως, μελετούμε από κοινού με το ΙΕΠ τη δυνατότητα έγκαιρων παρεμβάσεων σε σχέση με την εφαρμογή των ωρολογίων προγραμμάτων στις σχολικές μονάδες, βάσει των τοπικών ιδιαιτεροτήτων.
Εξετάζουμε δε τις δυνατότητες που έχουμε για την υποστήριξη του εκπαιδευτικού έργου, με την οργάνωση της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών κατά την τοποθέτησή τους, αλλά και με την ενεργοποίηση της δυνατότητας συνεχούς παιδαγωγικής υποστήριξής τους σε συνδυασμό με τη λειτουργία των ΠΕΚΕΣ.
Παρά τις δυσκολίες του πεδίου της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΕΘ, από κοινού με τις υπηρεσίες του, μέσα σε αυτήν την πανσπερμία δομών, μεριμνά για την αδιάλειπτη και πολυεπίπεδη στήριξή της.
